Fyade na FANO

Fyaɗen Fano (wanda kuma shi ne cin zarafin Fano) wata badakala ce da ake zargin ta faru a ranar 26 ko 27 ga Mayu 1537 a birnin da aka yi wa suna (Parpa States), wanda ya shafi sarkin yaƙi Pier Luigi Farnese wanda ya yi wa Bishop na birnin, Cosimo Gheri, fyade, yayin da yake duba katangar Marche. Gaskiyar tarihinta batu ne na muhawara. Masanin tarihi na Florentine Benedetto Varchi ne ya rubuta wannan lamari a cikin littafinsa na 16 na Storia fiorentina (wanda aka fara bugawa a 1721) Duk da haka, wata wasiƙa da Pietro Bembo ya rubuta, wacce aka rubuta a ranar 5 ga Janairu 1538, da alama ta tabbatar da labarin Varchi.

Tarihi

Labari

Da yake ofishin Gonfalonier na Cocin babu kowa a ciki, Paparoma Paul na Uku na Gidan Farnese ya yarda cewa ɗansa Pier Luigi, kyaftin ƙwararre kuma mai aminci a gare shi, zai iya zama mafi dacewa ya riƙe shi. A cikin majalisar dokoki ta 31 ga Janairu 1537, Paparoma ya kammala naɗin kuma washegari, a cikin Basilica na St. Peter, ya ba wa Pier Luigi takobi da tutar Kyaftin na Cocin. Nan da nan Farnese ya fara tafiya ta cikin yankunan Paparoma, cikin sauƙi ya lanƙwasa duk wata adawa kuma ya isa Piacenza (Emilia-Romagna) cikin nasara. A wannan tafiyar ne aka yi zargin badakalar.[4][5] Cikakken labarin Varchi:[2]

A wannan shekarar, wani shari'a ta faru, wadda ban tuna na ji ko na karanta ba [...] wani abu da ya fi dacewa [...] Messer Cosimo Gheri daga Pistoia, Bishop na Fano, yana da shekaru ashirin da huɗu [...] lokacin da Lord Pier Luigi da Farnese (ya bugu da nasararsa kuma ya tabbata da jin daɗin mahaifinsa don kada a tsauta masa ko a tsawatar masa, ya tafi ƙasashen Cocin yana yi masa fyaɗe, ko dai saboda ƙauna ko ta ƙarfi, adadin matasa da ya gani da kuma so) ya bar birnin Ancona don zuwa Fano, inda wani firist yake Gwamna [...]. Bayan ya ji zuwan Pier Luigi kuma yana son ya haɗu da shi, ya tambayi Bishop ko yana son ya je ya girmama ɗan Paparoma da Gonfalonier na Cocin Mai Tsarki; wanda ya yi, amma ba da son rai ba. Abu na farko da Pier Luigi ya tambayi Bishop shine (amma a cikin kalmominsa da nasa da na batsa bisa ga al'adarsa, wanda ya kasance mai matuƙar baƙin ciki) "yadda ya ji daɗi kuma ya yi nishaɗi tare da waɗannan kyawawan matan Fano". Bishop ɗin, wanda bai kai matsayin nagarta ba, ya amince da tambayar (kuma wanda ya yi hakan) saboda abin da suke, ya amsa cikin ladabi duk da cewa ya ɗan ji haushi cewa "ba wannan ne abin da ya sa a gaba ba" kuma, don ya cire kansa daga wannan tunanin, ya ƙara da cewa: "Mai girma zai yi wa wannan birni alheri, wanda duk ya rabu zuwa ƙungiyoyi, kuma ta hanyar hankali da iko ya haɗa shi ya kwantar da shi". Washegari, bayan ya shirya abin da yake niyyar yi, Pier Luigi ya aika (kamar yana son sulhunta mutanen Fano) don ya fara kiran Gwamna, sannan Bishop. Gwamna ya fita daga ɗakin da zarar ya ga Bishop ɗin, kuma Pier Luigi ya fara tausasa Bishop da murɗewa, yana son yin ayyukan rashin gaskiya da mutum zai iya yi da mata. Domin Bishop ɗin, wanda ba shi da launin fata mai rauni sosai [...] ya kare kansa da ƙarfi ba kawai daga gare shi ba (wanda, kasancewarsa cike da syphilis, kusan ba zai iya tsayawa ba), amma daga sauran abokan aikinsa ma, waɗanda suke ƙoƙarin riƙe shi shiru, ya sa aka ɗaure shi [...]. Ba wai kawai sun riƙe wuƙaƙensu tsirara a makogwaronsa suna barazanar kashe shi ba, idan ya motsa, har ma sun buge shi da ƙusoshin da maɓallan don alamun su ci gaba da kasancewa a wurin.

— Benedetto Varchi, Storia fiorentina, v. 3, littafi na 16, shafi na 268-270

Cosimo Gheri ya mutu a wannan shekarar, a ranar 24 ga Satumba, ana zargin ya mutu ne saboda azabar da ya sha saboda firgicin.[6]

Martani

Masu zamani sun bar labarai da yawa game da jima'i mara iyaka na Pier Luigi Farnese da halayensa na luwaɗi, amma abin da ake kira fyaɗen Fano yana da sautin murya na duniya,[7][8] kuma ana amfani da shi, saboda alaƙarsa da iyalin Paparoma, a cikin takaddamar addini tsakanin Katolika da Furotesta.[9] Jima'in Pier Luigi Farnese ya zama abin da ake nufi da barkwanci akai-akai ("pasquinate") kuma mawaƙi Niccolò Franco na Benevento (1515 - 1570) ya ƙirƙiro fi'ilin "pierluigiare", ma'ana "yin luwaɗi da ƙarfi".[10] Lokacin da aka kashe Farnese a shekara ta 1547, wani zane mai ban dariya tsakanin mutane da yawa[11] ya yi tunanin saukowarsa zuwa jahannama:[12]

Kana son ganin sa? Ex italis stygias ut venit ad horas, / incoepit natibus Pluto timere suis.

Kana so in gaya maka? Lokacin da ya fito daga gabar tekun Italiya ya zo ga waɗanda ke ƙarƙashin ƙasa / Pluto ya fara jin tsoron duwawunsa.