Rikici na Ista
|
discourse (en) |
Rikici game da ainihin ranar Ista ya fara ne a Kiristanci na Farko tun farkon karni na 2 AD. Tattaunawa da rashin jituwa game da hanya mafi kyau na lissafin ranar Lahadi na Easter ya ci gaba tun daga lokacin kuma ya kasance ba a warware shi ba. Ƙungiyoyin Kirista daban-daban suna ci gaba da yin bikin Ista a ranakun daban-daban, tare da Ikklisiyoyin Orthodox (Gabas) da Yammacin Kirista suna zama sanannen misali.
Quartodecimanism
[gyara sashe | gyara masomin]Quartodecimanism (daga Vulgate Latin quarta decima a cikin Leviticus 23:5, [1] ma'ana na goma sha huɗu) shine al'adar yin bikin Ista a ranar 14 ga Nisan a lokaci guda da Idin Ƙetarewa na Yahudawa.[2][3][4] Quartodecimanism ya haifar da rarrabuwa biyu, wanda Blastus ya jagoranta a Roma kuma wanda Polycrates ya jagorantar a Gabas.
Majalisar farko ta Nicaea a cikin 325
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin 325 wani majalisa, Majalisar farko ta Nicaea, ta kafa dokoki biyu: 'yancin kai daga Kalandar Yahudawa, da daidaito a duniya. Koyaya, ba ta ba da wata doka ta bayyane don ƙayyade wannan kwanan wata ba, rubuta kawai "dukkanin 'yan uwanmu a Gabas waɗanda suka bi al'adar Yahudawa daga yanzu suna yin bikin bikin da aka ce mafi tsarki na Ista a lokaci guda tare da Romawa da ku [Cocin Alexandria] da duk waɗanda suka kiyaye Ista daga farkon". [5] Ba da daɗewa ba kafin Majalisar Nicean, a cikin 314, Majalisar Lardin Arles a Gaul ta ci gaba da cewa ya kamata a kiyaye Ista a wannan ranar a duk faɗin duniya kuma ya saita wasikun a duk faɗar da Roma.
Majalisar Dattawa ta Whitby a cikin 664
[gyara sashe | gyara masomin]Masu wa'azi na Romawa da suka zo Burtaniya a lokacin Paparoma Gregory I (590-604) sun sami Kiristoci na Burtaniya suna bin tsarin lissafin Ista daban daga wanda aka yi amfani da shi a cikin Bahar Rum. Wannan tsarin, a kan shaidar Bede, ya daidaita Ista zuwa Lahadi da ke faɗuwa a cikin kwanaki bakwai daga 14th zuwa 20th na watan watan, bisa ga sake zagayowar shekaru 84. Columbanus ya tabbatar da iyakokin Nisan 14 - Nisan 20. Hanyar da Cocin Roma ta yi amfani da ita ita ce Nisan 15 - Nisan 21. Shekaru 84 da zagaye, iyakokin wata, da kuma equinox na Maris 25 suma suna karɓar tallafi daga nazarin McCarthy na Padua, Biblioteca Antoniana, MS I.27 . Kowane ɗayan waɗannan fasalulluka shi kaɗai zai iya haifar da bambance-bambance na lokaci-lokaci daga ranar Ista kamar yadda aka lissafa ta hanyar Alexandrian.
Wannan sake zagayowar shekaru 84 (wanda ake kira latercus) ya ba da hanya ga computus na Iskandariya a matakai. Wataƙila an karɓi computus na Iskandariya a wasu sassan kudancin Ireland a farkon rabin karni na 7. Daga cikin harshen Ingilishi na arewa, an yanke shawarar yin amfani da ƙididdigar Alexandrian a kan sake zagayowar Britanno-Irish a majalisa ta Whitby a cikin 664. A ƙarshe, yankunan Irish a arewacin Burtaniya sun karɓi ƙididdigar Alexandrian a farkon ƙarni na 8.
Zamani na zamani yana kira ga sake fasalin ranar Ista
[gyara sashe | gyara masomin]Bayan sake fasalin Gregorian na kalandar ta hanyar gabatar da ita a shekara ta 1582, Cocin Katolika ya ci gaba da bin wannan hanyar don lissafin ranar Easter amma ranar da aka samu ta bambanta da wanda aka lissafa ta amfani da Kalandar Julian saboda bambancin lokaci game da lokacin da aka yi la'akari da Equinox na bazara ya faru da kuma lokacin da cikakken wata ya fadi. Ikklisiyoyin Furotesta na Yammacin Kirista duk sun karɓi kalandar Gregorian a matakai daban-daban na baya. Cocin Orthodox na Gabas da yawancin Kiristoci na Gabas sun canza zuwa kalandar Julian da aka sake fasalin a 1924 yayin da wasu ke ci gaba da tsohuwar aikin da ya dace da kalandar Julian.
Kokarin da yawa sun nemi cimma hanyar da aka saba amfani da ita don lissafin ranar Ista.
A cikin 1997 Majalisar Ikklisiyoyin Duniya ta ba da shawarar sake fasalin hanyar ƙayyade ranar Ista [6] a wani taron koli a Aleppo, Siriya: Za a bayyana Ista a matsayin Lahadi na farko bayan wata mai cike da taurari na farko bayan equinox na taurari, kamar yadda aka ƙaddara daga meridian na Urushalima. Za a aiwatar da sake fasalin tun daga shekara ta 2001, tunda a wannan shekarar kwanakin Gabas da Yammacin Easter za su dace. Wannan shawarar, duk da haka, ba a taɓa aiwatar da ita ba.
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Kwamfuta
- Ba da izini
- Sardica teburin Ista
- Kalandar Gregorian
- Gyara ranar Ista
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Leviticus 23:5: "Mense primo, quarta decima die mensis, ad vesperum Pascha Domini est."
- ↑ IshYoBoy.com (2018-03-30). "When Heresy was Orthodox: Quartodecimanism as a Brief Case Study | CSCO" (in Turanci). Archived from the original on 2022-05-21. Retrieved 2022-05-06.
- ↑ "The Passover-Easter-Quartodeciman Controversy". Grace Communion International (in Turanci). Retrieved 2022-05-06.
- ↑ "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Easter Controversy". www.newadvent.org. Retrieved 2022-05-06.
- ↑ Henry Missing or empty
|title=(help) - ↑ "World Council of Churches". Archived from the original on 2008-12-05. Retrieved 2006-08-14.