Rubutun Mwangwego

Rubutun Mwangwego
Type	abugida (en)
Languages	Chewa language da Yaren Bantu
Parent systems	Rubutun Mwangwego

Rubutun Mwangwego tsarin rubuce-rubuce ne na abugida wanda masanin harshe Nolence Mwangwego ya kirkira don Harsunan Malawi da sauran harsunan Afirka a shekarar 1977. Yana daya daga cikin rubutun asali da yawa da aka kirkira don al'ummomin yaren gida a Afirka.

Tarihi

Game da mahalicci

An haifi Nolence Moses Mwangwego a ranar 1 ga Yuli, 1951, a Gundumar Mwinilunga a cikin abin da ke Arewacin Rhodesia (yanzu Zambia ta zamani); tushensa sun fito ne daga ƙauyen Yaphet Mwakasungula a yankin Paramount shugaban Kyungu a Gunduma na Karonga na tsohon Nyasaland (yanzu Malawi ta zamani). Yana magana da rubutu Chewa, Tumbuka, Kyangonde, Turanci, Faransanci, da Portuguese. A halin yanzu yana aiki a matsayin malamin Faransanci a Cibiyar Al'adu ta Faransa, a Blantyre .

Ci gaba da yaduwa

Tunanin rubutun Malawi ya zo ne a ranar 10 ga Nuwamba, 1977, a Paris, lokacin da Mwangwego ya gano cewa akwai tsarin rubuce-rubuce daban-daban a duniya, kuma ya yi tunanin cewa kalmomin da ke nufin "rubuce" a cikin yarukan Malawi sun kasance shaida cewa sun taɓa samun rubutun kansu.

An kirkiro rubutun Mwangwego a cikin 1979, tare da ƙarin alamomi da Mwangwego ya kirkira har zuwa 1997. An ci gaba da sake fasalin wannan har sai an kammala shi a shekara ta 2003. An ƙaddamar da rubutun tare da tallace-tallace musamman tare da masu sauraro daga Ministan Matasa, Wasanni da Al'adu na Malawi, Mista Kamangadazi Chambalo, an nakalto shi yana cewa:

Mutumin farko da ya koyi rubutun shine Mwandipa Chimaliro; wasu dalibai goma a wannan shekarar sun koyi rubutun kuma wadanda suka ci gaba da koyar da wasu. A shekara ta 2007 an kafa kungiyar Mwangwego wacce membobinta ke buɗewa ga waɗanda suka koyi rubutun. Ya zuwa shekara ta 2012, akwai kimanin mutane 395 da ke amfani da shi. An taɓa buga littafi ɗaya kawai ta amfani da rubutun wanda shine A Malawi Tili Pati ("Malawians, ina muna?") na Nolence Mwangwego da kansa a Chichewa a cikin 2011. Mwangwego ya ci gaba da gudanar da laccoci da nune-nunen jama'a a cibiyoyin ilimi kuma yana koyar da rubutun.