Jump to content

Sanarwar gaggawa ta yanayi

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Infotaula d'esdevenimentSanarwar gaggawa ta yanayi
Iri crisis (en) Fassara
# (mul) Fassara #ClimateEmergency

Sanarwar gaggawa ta yanayi ko ayyana gaggawa ta sauyin yanayi wani mataki ne da gwamnatoci da masana kimiyya suka dauka [1] don amincewa da bil'adama yana cikin rikice-Rikicin yanayi.

Gwamnatin karamar hukuma (Darebin, Melbourne) ce ta fara yin irin wannan sanarwar a watan Disamba na shekara ta 2016. [2] Tun daga wannan lokacin, sama da kananan hukumomi 2,100 a kasashe 39 sun yi sanarwa ta gaggawa ta yanayi har zuwa Mayu 2022. Mutanen da ke ƙarƙashin ikon da suka ayyana yanayin gaggawa sun kai sama da 'yan ƙasa biliyan 1.[3]

A ranar 29 ga Afrilu 2019, Gwamnatin Welsh ta ayyana gaggawa ta yanayi, wanda daga baya majalisar dokoki, Senedd, ta zartar a ranar 1 ga Mayu 2019, lokacin da ta zama ƙasa ta huɗu a duniya da ta ayyana dokar gaggawa ta sauyin yanayi.[4]

Da zarar gwamnati ta ba da sanarwar, mataki na gaba ga gwamnati ta ayyana shi ne ta tsara abubuwan da suka fi dacewa don rage sauyin yanayi, kafin a shiga cikin dokar ta-baci ko makamancin haka. [5] A cikin ayyana yanayin gaggawar yanayi, gwamnati ta yarda cewa sauyin yanayi (ko ɗumamar yanayi) akwai kuma matakan da aka ɗauka har zuwa wannan lokacin ba su isa su iyakance canje-canjen da ya kawo ba. Matakin ya jaddada bukatar gwamnati da gwamnati su tsara matakan da za su kawo karshen dumamar yanayi da dan Adam ke haddasawa. [6]

Za'a iya yin sanarwa a matakai daban-daban, alal misali, a matakin kasa ko karamar hukuma, kuma suna iya bambanta da zurfi da daki-daki a cikin jagororin su. Kalmar gaggawa ba wai kawai tana bayyana yanke shawara na yau da kullun ba, har ma ta haɗa da matakai don hana lalacewar yanayi. Wannan ya kamata ya tabbatar da kuma mayar da hankali ga hukumar da ke mulki ga aikin yanayi. Ana amfani da takamaiman kalmar gaggawa don ba da fifiko ga batun, da kuma samar da tunanin gaggawa.

Masu gwagwarmayar yanayi da 'yan siyasa masu goyon bayan yanayi sun inganta kalmar gaggawa don ƙara ma'anar gaggawa don amsawa ga matsala ta dogon lokaci. Binciken Shirin Ci Gaban Majalisar Dinkin Duniya game da ra'ayin jama'a a cikin ƙasashe 50 ya gano cewa kashi sittin da hudu cikin dari na masu amsa miliyan 1.2 sun yi imanin cewa canjin yanayin gaggawa ce ta duniya.

Don ƙarin tattaunawa game da ƙamus, duba Rikicin Yanayi § Sauran ƙamus. 

An yi amfani da gaggawa na yanayi a matsayin kalma a cikin zanga-zangar adawa da canjin yanayi kafin 2010 (misali "Climate-Emergency-Rally" a Melbourne a watan Yunin 2009 [7]). A cikin 2017 majalisar birni ta Darebin ta ɗauki matakai da yawa da ake kira "Darebin Climate Emergency Plan". A ranar 4 ga watan Disamba na shekara ta 2018, kungiyar ta Roma ta gabatar da "Tsarin Gaggawa na Yanayi", wanda ya hada da matakan gaggawa 10 don iyakance dumamar yanayi.[8] Tare da hauhawar ƙungiyoyi kamar Extinction Rebellion da School Strike for Climate, gwamnatoci daban-daban sun karɓi damuwa.[9]

Yawancin biranen Turai da al'ummomin da suka ayyana gaggawa na yanayi a lokaci guda mambobi ne na Klima-Bündnis (Jamusanci don hadin gwiwar yanayi), wanda ke tilasta musu su rage hayakin CO2 da kashi 10% a kowace shekara biyar.

Oxford Dictionary ya zaɓi yanayin gaggawa a matsayin kalmar shekara don 2019 kuma ya bayyana kalmar a matsayin "yanayin da ake buƙatar mataki na gaggawa don rage ko dakatar da canjin yanayi da kuma kauce wa mummunar lalacewar muhalli da ba za a iya juyawa ba sakamakon hakan. " Amfani da kalmar ya tashi sama da 10,000% tsakanin Satumba 2018 da Satumba 2019. [10]

Masu gwagwarmayar yanayi na Australiya suna buƙatar ayyana dokar ta baci a ranar 13 ga Yuni 2009 a "Climate Emergency Rally" a lokacin Ranar Duniya ta shekara-shekara a Melbourne, Australia.
"Matsayin Yanayi na Gaggawa" ya bayyana a kan wata alama a ranar 22 ga Afrilu 2017 a watan Maris na shekara-shekara na Kimiyya a Melbourne, Ostiraliya

Matakan farko

[gyara sashe | gyara masomin]

Wadanda suka yi yakin neman zabe a bayan takardar neman izinin gaggawa na yanayi, wanda aka kaddamar a Ostiraliya a watan Mayu 2016, Tod Smith, mai ba da shawara na Australiya a Birnin Darebin a Melbourne, Ostiraliya ya gabatar da sanarwar farko ta gwamnati game da gaggawa a duniya. Birnin ya ayyana gaggawa a ranar 5 ga Disamba 2016.[11][12][13] A watan Agustan 2017, Darebin ya yanke shawarar yin kundin ayyukan a cikin "Darebin Climate Emergency Plan". Shawarwarin Darebin ya biyo bayan New Jersey">Hoboken a New Jersey da Berkeley, California.[12][13]

Jin waɗannan abubuwan da suka faru a cikin 2018, 'yar siyasa ta Green Party ta Burtaniya Carla Denyer, a lokacin memba ne na Majalisar Birnin Bristol, ta jagoranci gabatar da sanarwar Bristol City Council game da gaggawa. Wannan ita ce ta farko da irin wannan sanarwar ta yi a Turai, kuma an yaba da ita a matsayin babban lokaci ga birane da majalisun kasa da suka fara bayyana gaggawa na yanayi.[14][12][13] An bayyana motsi na Denyer a cikin jaridar Burtaniya The Independent a matsayin 'matsayin farko na tarihi' wanda a watan Yulin 2019 'fiye da hukumomi da majalisun gida 400 suka kwafe shi'. [15]

  • Ruwan yanayi
  • Canjin yanayi da rushewar wayewa
  • Canjin yanayi a Birnin New York
  • Yanayin yanayi
  • Binciken tattalin arziki na canjin yanayi
  • Kimanin haɗarin halaka na ɗan adam
  • Jerin ƙasashe ta hanyar hayakin carbon dioxide
  • Bayanan kafofin watsa labarai game da canjin yanayi
  • Tsaro (dangantaka ta duniya)
  • Yanayin gaggawa
  • Tattalin arzikin yaki
  • Gargadi na Masana Kimiyya na Duniya ga Dan Adam
  1. Ripple, William; Wolf, Christopher; Newsome, Thomas; Barnard, Phoebe; Moomaw, William (5 November 2019). "World Scientists' Warning of a Climate Emergency". BioScience, Biz088, American Institute of Biological Science (Oxford Academic; Oxford University Press). Retrieved 14 December 2019.
  2. "History of Climate Emergency Action by Councils". CACEonline.org. Council Action in the Climate Emergency. Archived from the original on 30 October 2020.
  3. "CEDAMIA list of global declarations". CEDAMIA. Climate Emergency Declaration and Mobilisation In Action. 15 May 2019. Retrieved 23 February 2020.
  4. "Welsh Government makes climate emergency declaration". Welsh Government. 29 April 2019. Retrieved 19 September 2021.
  5. "How a council can enter into full emergency mode". CACE. Council and Community Action in the Climate Emergency. Retrieved 5 January 2020.
  6. Resolution, Climate Emergency. "What is a Climate Emergency Declaration". The Climate Mobilization. Archived from the original on 27 June 2019. Retrieved 12 December 2019.
  7. "National Climate Emergency Rally Melbourne June 2009". Greenlivingpedia. 18 June 2009. Retrieved 12 December 2019.
  8. "The Club of Rome Climate Emergency Plan". The Club of Rome. Archived from the original on 8 December 2019. Retrieved 12 December 2019.
  9. "Extinction Rebellion Home". Extinction Rebelion. Archived from the original on 28 March 2020. Retrieved 12 December 2019.
  10. Rice, Doyle (2019-11-21). "'Climate emergency' is Oxford Dictionary's word of the year". USA Today (in Turanci). Archived from the original on 22 November 2019. Retrieved 2019-12-03.
  11. "Darebin City Council | cedamia". cedamia.org. 9 March 2018. Retrieved 2019-12-30.
  12. 12.0 12.1 12.2 "What next after declaring a climate emergency?". SoundCloud.
  13. 13.0 13.1 13.2 "Change starts here: Carla Denyer". Green World.
  14. Ellsmoor, James. "Climate Emergency Declarations: How Cities Are Leading The Charge". Forbes.
  15. "Opinion: If green Bristol will struggle to meet emissions targets, how can the rest of us manage?". The Independent. 19 July 2019.