Sauyin Yanayin Guinea
|
geography of geographic location (en) | |||||
|
| |||||
| Bayanai | |||||
| Ƙaramin ɓangare na | Yanayin Afirka | ||||
| Fuskar | Gine | ||||
| Ƙasa | Gine | ||||
| Rukunin da yake danganta |
Category:Lists of landforms of Guinea (en) | ||||
| Wuri | |||||
|
| |||||


Guinea ƙasa ce a bakin tekun Afirka ta Yamma kuma tana da iyaka da Guinea-Bissau, Senegal, Mali, Ivory Coast, Laberiya, da Saliyo .
Guinea ta kasu kashi huɗu: Maritime Guinea (Lower Guinea) fili ne na bakin teku wanda ke gudana daga arewa zuwa kudu a bayan bakin teku; tsaunuka na Futa Djallon (Middle Guinea); arewacin Savanna (Upper Guinea); da kuma yankin kudu maso gabashin ruwan sama (Forest Guinea).
Wurin da yake
[gyara sashe | gyara masomin]Guinea tana cikin yammacin Afirka, iyaka da Tekun Atlantika ta Arewa, tsakanin Guinea-Bissau da Saliyo . Yanayinta na ƙasa shine 11°00′N 10°00′W / 11.000°N 10.000°W / 11.000.
Yankin da iyakoki
[gyara sashe | gyara masomin]- Yankin
-
- Jimillar: 245,857 km2
- Matsayi na ƙasa a duniya: 77th
- Ƙasa: 245,717 km2
- Ruwa: 140 km2
- Jimillar: 245,857 km2
- Yankin kwatankwacin
Iyakokin kasar Guinea sun kai kimanin kilomita 4,046: da Ivory Coast kilomita 816, Guinea-Bissau 421km, Liberia 590km, Mali 1,062km, Senegal 363km, da Saliyo 794km. Tana da bakin teku mai nisan kilomita 320, kuma tana da'awar keɓantaccen yanki na tattalin arziki na 200 nmi (kilomita 370.4; 230.2 mi), tare da iyakar tekun 12 nmi (22.2 km; 13.8 mi).
Yanayi
[gyara sashe | gyara masomin]Yankin bakin teku na Guinea da mafi yawan cikin gida suna da yanayi na wurare masu zafi, tare da lokacin ruwan sama mai yawa wanda ke faruwa daga Afrilu zuwa Nuwamba, yanayin zafi mai yawa da daidaituwa, iskõki na kudu maso yamma, da zafi mai yawa.
Babban birnin Conakry na shekara-shekara shine 32 °C (89.6 °F) ° C (89.6 ° F), kuma ƙananan shine 21 °C (69.8 °F) ° C (69.8 ° F). Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara na Conakry kusan 3,800 millimetres (149.6 in) in). Sahelian Upper Guinea yana da ɗan gajeren lokacin ruwan sama da kuma bambancin zafin jiki na yau da kullun. Akwai lokacin fari (Disamba zuwa Mayu) tare da iskar arewa maso gabas.
| Climate data for {{{location}}} | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Watan | Janairu | Fabrairu | Maris | Afrilu | Mayu | Yuni | Yuli | Ogusta | Satumba | Oktoba | Nuwamba | Disamba | Shekara |
| [Ana bukatan hujja] | |||||||||||||
Koguna da ruwa
[gyara sashe | gyara masomin]
Kogin Neja, Kogin Gambiya, da Kogin Senegal suna daga cikin koguna 22 na Yammacin Afirka waɗanda suka samo asali a Guinea.
Yankunan halittu
[gyara sashe | gyara masomin]- Ginin gandun daji na Guinea ya rufe mafi yawan ƙasar, ya rufe mafi yawancin Maritime Guinea da Upper Guinea, da kuma ƙananan tsaunuka na Fouta Djallon. Ya kai arewa zuwa Guinea Bissau da Senegal, da gabas ta hanyar Mali da Ivory Coast.
- Yammacin Guinea lowland gandun daji sun mamaye yankin kudu maso yammacin Maritime Guinea a kusa da Conakry, da Forest Guinea, tare da bakin tekun Saliyo, Laberiya, da yammacin Ivory Coast.
- dazuzzukan tsaunuka na Guinea, sun rufe Fouta Djallon da Guinea Highlands na kudu maso gabashin Guinea sama da tsawo na mita 600.
- Gidajen mangroves na Guinea, a cikin bakin teku. Ƙungiyoyin sun kai arewa zuwa Guinea Bissau, Gambiya da Senegal, da kudu maso gabas ta hanyar Saliyo, Laberiya, da Ivory Coast.
Albarkatarwa da muhalli
[gyara sashe | gyara masomin]Abubuwan da ke cikin ƙasar sun haɗa da ƙarfe, lu'u-lu'u, , wutar lantarki, kifi, da gishiri. Yana da 12.21% ƙasar noma, kuma 2.85% na ƙasar amfanin gona ne na dindindin. 949.2 km2 (2003) na ƙasa ana ban ruwa. Jimlar albarkatun ruwa masu sabuntawa na Guinea sun kai 226 km3.
Batutuwan muhalli
[gyara sashe | gyara masomin]Batutuwan muhalli na yanzu a Guinea sun haɗa da: sare daji; rashin isasshen ruwa mai sha; hamada; gurɓata ƙasa da rushewa; da Yawan kamun kifi da Yawan jama'a a yankunan gandun daji. Rashin ayyukan hakar ma'adinai sun haifar da lalacewar muhalli.
Guinea tana cikin yarjejeniyar muhalli ta kasa da kasa masu zuwa: Biodiversity, Desertification, Endangered Species, Hazardous Wastes, Law of the Sea, Ozone Layer Protection, Ship Pollution, Wetlands, Whaling.
Yankin
[gyara sashe | gyara masomin]Yankin ta gabaɗaya fili ne na bakin teku, tuddai zuwa tsaunuka. Matsayi mafi ƙasƙanci a ƙasar shine Tekun Atlantika (0 m), kuma mafi girma shine Mont Nimba (1,752 m).
Wani bincike na nesa na duniya na baya-bayan nan ya ba da shawarar cewa akwai 549km2 na filayen ruwa a Guinea, yana mai da shi ƙasa ta 47 dangane da yankin filayen ruwa.[1]
Wannan jerin manyan wurare ne na Guinea, wuraren da ke arewa, kudu, gabas ko yamma fiye da kowane wuri.
- Yankin arewacin - ɓangaren arewacin iyaka da Senegal, Yankin Boké*.
- Gabashin Gabas - haɗuwa kogin Gben da kogin Férédougouba a kan iyaka da Ivory Coast, Yankin Nzérékoré .
- Yankin kudu - wurin da ba a san shi ba a kan iyaka da Laberiya nan da nan a kudancin ƙauyen Gonon, yankin Nzérékoré .
- Yammacin Yamma - Ile du Noufrage, Yankin Boké.
- Yammacin Yammacin (ƙasar) - inda iyakar da Guinea-Bissau ta shiga kogin Rio Compony.
- *Lura: Guinea ba ta da iyakar arewa, wannan ɓangaren iyakar an kafa ta hanyar layin latitudinal madaidaiciya
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Murray, N.J.; Phinn, S.R.; DeWitt, M.; Ferrari, R.; Johnston, R.; Lyons, M.B.; Clinton, N.; Thau, D.; Fuller, R.A. (2019). "The global distribution and trajectory of tidal flats". Nature. 565 (7738): 222–225. doi:10.1038/s41586-018-0805-8. PMID 30568300. S2CID 56481043.