Jump to content

Savitribai Phule

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Savitribai Phule
Rayuwa
Haihuwa Q19808368 Fassara, 3 ga Janairu, 1831
ƙasa British Raj (en) Fassara
Mutuwa Pune, 10 ga Maris, 1897
Yanayin mutuwa Sababi na ainihi (plague (en) Fassara)
Ƴan uwa
Abokiyar zama Jyotirao Phule (en) Fassara
Karatu
Harsuna Marati
Sana'a
Sana'a marubuci da maiwaƙe

Savitribai Phule (lafazin aranar uku 3 ga watan Janairu 1831 - 10 Maris 1897) malamar Indiya ce, mai gyara zamantakewa, kuma mawaƙi wanda ita ce malama mace ta farko a Indiya.[1] Tare da mijinta, Jyotiba Phule, a Maharashtra, ta taka muhimmiyar rawa wajen inganta yancin mata a Indiya.  Ana ganin ta a matsayin majagaba a harkar mata a Indiya.  Ta yi ƙoƙarin kawar da wariya da rashin adalci ga mutane dangane da ƙabila da jinsi.  Ita da mijinta sun kasance majagaba na ilimin mata a Indiya.[2][3]  Sun fara makarantarsu ta farko ta 'yan mata a shekara ta 1848 a Pune a gidan Tatyasaheb Bhide ko Bhidewada.[4]n

Rayuwar Farko

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Savitribai Phule a ranar 3 ga Janairu 1831, a ƙauyen Naigaon a gundumar Satara, Maharashtra.  Wurin Haihuwarta yana da nisan kilomita goma shabiyar 15 (9.3 mi) daga Shirval, da kuma kilomita 50 (mil 31) daga Pune.[5] Ita ce 'yar ƙaramar 'ya'ya huɗu waɗanda Laxshmi da Patil suka haifa, dukansu na al'ummar Mali ne.[6][7] Savitribai ta auri mijinta, Jyotirao Phule, yana ɗan shekara 9 ko 10, yana ɗan shekara 13.[8][9][10]n

Savitribai ba ta da ilimi a lokacin aurenta.  Mijinta ya karantar da ita, da kuma kanwarsa, Sagunabai Shirsagar, a gidansu yayin da suke aiki a gonarsu[11][12] Da zarar ta kammala karatun firamare tare da Jyothi rao, ta ci gaba da karatunta a karkashin jagorancin abokanta, Sakharam Yeshwant Paranjpe da Keshav Shivram Bhavalkar.[13][16]  Ta shigar da kanta cikin shirye-shiryen horar da malamai guda biyu;  na farko ya kasance a wata cibiyar da wata 'yar mishan Ba'amurke Cynthia Farrar ke gudanarwa a Ahmednagar, kuma darasi na biyu ya kasance a Makarantar Al'ada a Pune. Idan aka ba ta horo, Savitribai na iya kasancewa mace ta farko da take koyarwa kuma shugabar Indiya.[5]n

Savitribai da ɗanta da aka ɗauke ta Yashwant, sun buɗe asibitin don kula da waɗanda annobar cutar bubonic ta uku ta shafa a duniya lokacin da ta bayyana a yankin Nalasopara a cikin 1897.[22].  An kafa asibitin ne a bayan garin Pune, a wani yanki da babu kamuwa da cutar.  Savitribai ya mutu a jarumtakar mutuwa yana ƙoƙarin ceto ɗan Pandurang Babaji Gaekwad.  Da samun labarin cewa dan Babaji Gaekwad ya kamu da cutar a unguwar Mahar da ke wajen Mundhwa, sai Savitribai Phule ya garzaya gefensa ya dauke shi zuwa asibiti.  Ana cikin haka, Savitribai Phule ya kamu da cutar kuma ya mutu da karfe 9:00 na dare ranar 10 ga Maris 1897.[5]

  1. [5]Sundararaman, T. (2009). Savitribai Phule first memorial lecture, [2008]. National Council of Educational Research and Training. ISBN 978-81-7450-949-9. OCLC 693108733.
  2. [7]"Savitribai Phule: The pioneer of women's education in India". The Week. Archived from the original on 24 June 2021. Retrieved 18 December 2020.
  3. [6]O'Hanlon, Rosalind (2002). Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jyotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India (Revised ed.). Cambridge University Press. p. 135. ISBN 978-0-521-52308-0.
  4. [8]Jill Sperandio (11 December 2018). Pioneering Education for Girls across the Globe: Advocates and Entrepreneurs, 1742-1910. Rowman & Littlefield. p. 35. ISBN 978-1-4985-2488-9.
  5. [5]Sundararaman, T. (2009). Savitribai Phule first memorial lecture, [2008]. National Council of Educational Research and Training. ISBN 978-81-7450-949-9. OCLC 693108733.
  6. [10]"सावित्रीबाई फुले : भारतीय पुरुष मुक्तीच्या जनक | Savitribai Phule-Pioneer of Women's Education and Liberation | Sakal". www.esakal.com. 3 January 2022. Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  7. [9]Kandukuri, Divya (11 January 2019). "The life and times of Savitribai Phule". Mint. Archived from the original on 19 April 2019. Retrieved 19 April 2019.
  8. [12]"Life Sketch of Savitribai Phule – Timeline". Velivada. 9 November 2017. Archived from the original on 12 May 2020. Retrieved 16 June
  9. [13]"स्त्री शिक्षणाच्या अग्रदूत: सावित्रीबाई फुले". Maharashtra Times (in Marathi). Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  10. [11]Rege, Sharmila (2009). Savitribai Phule Second Memorial Lecture, [2009]. National Council of Educational Research and Training. ISBN 978-8-17450-931-4.
  11. [9]Kandukuri, Divya (11 January 2019). "The life and times of Savitribai Phule". Mint. Archived from the original on 19 April 2019. Retrieved 19 April 2019.
  12. [14]O'Hanlon, Rosalind (2002). Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India (Revised ed.). Cambridge University Press. p. 118. ISBN 978-0-521-52308-0.
  13. [15]"Teachers' Day Special: The life of Savitribai Phule, India's first female educator". HinduTimes. 5 September 2019. Archived from the original on 16 June 2020. Retrieved 16 June 2020.