Jump to content

Shiga tsakani na bil'adama

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Shiga tsakani na bil'adama
intervention (en) Fassara
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na intervention (en) Fassara

Shisshigi na jin kai shi ne amfani ko barazanar karfin soji da wata jiha (ko jihohi) ke yi a kan iyakoki da nufin kawo karshen take hakkin dan Adam mai tsanani da yaduwa a jihar da ba ta ba da izinin amfani da karfi ba.[1] Ayyukan jin kai suna da nufin kawo ƙarshen take haƙƙin ɗan adam na wasu mutane ban da ƴan ƙasar da ke shiga tsakani.[2] Ana yin shisshigin ɗan adam ne kawai don hana take haƙƙin ɗan adam a cikin matsanancin yanayi.[3] kafa cibiyoyi da tsare-tsare na siyasa don samun sakamako mai kyau a cikin tsaka-tsaki zuwa dogon lokaci, kamar aikin wanzar da zaman lafiya, wanzar da zaman lafiya da taimakon raya ƙasa, ba ya cikin wannan ma'anar shiga tsakani na ɗan adam.[4]

Babu ma'auni ɗaya ko ma'anar shari'a game da sa baki; filin bincike (kamar doka, ɗabi'a ko siyasa) sau da yawa yana rinjayar ma'anar da aka zaɓa. Bambance-bambancen ma'anar sun haɗa da bambance-bambance a cikin ko taimakon jin kai ya iyakance ga yanayin da babu izini daga jihar mai masaukin baki; ko shiga tsakani na dan Adam ya takaita ne ga ayyukan azabtarwa; da kuma ko ba da agajin jin kai ya takaitu ne ga lamuran da aka ba da izini ga kwamitin sulhu na Majalisar Ɗinkin Duniya na yin aiki.[5] anma duk da haka, akwai ijma’i gabaɗaya kan wasu muhimman halayensa:[6]

Shiga cikin al'amuran wata ƙasa bisa dalilai na jin kai ya kasance batun tattaunawa a cikin dokokin ƙasa da ƙasa tun ƙarni na 19.

A cewar Jonathan Friedman da Paul James, bayyananniyar ikirari game da dalilai na jin kai ba sabon abu ba ne kuma a maimakon haka ana yin amfani da aikin soja ta hanyar irin wannan ɗabi'a maimakon jayayyar siyasa.[7]A matsayin hujjar tura dakaru a Italiyan Somaliland da Iritiriya ta Italiya don wani hari da aka yi niyyar kaiwa Habasha, Benito Mussolini ya yi iƙirarin cewa yana ƙoƙarin tabbatar da yankin iyakar Wal Wal inda aka kashe wasu sojojin Italiya tare da soke cinikin bayi na gida.[8] Hakazalika, Adolf Hitler ya ba da hujjar mamayar da sojojinsa suka yi wa Sudetenland ta hanyar nuna cewa suna yunkurin kawar da rikicin kabilanci a Czechoslovakia.[9]


Mawaƙi Lord Byron, ɗan Philhellene wanda ya yi yaƙi don samun 'yancin kai na Girka. Mai yiyuwa ne misali na farko na tarihi na wata kasa da ta fito fili ta tsoma baki cikin harkokin cikin gidan wata bisa dalilan da suka shafi jin kai shi ne a lokacin yakin ‘yancin kai na kasar Girka a farkon karni na 19, lokacin da Biritaniya, Faransa da Rasha suka shiga tsakani a cikin wani shiri na sojan ruwa a Navarino a shekarar 1827 don tabbatar wa Girkawa ‘yancin kai daga Daular Ottoman.

  1. Humanitarian Military Intervention: The Conditions for Success and Failure
  2. Humanitarian Military Intervention: The Conditions for Success and Failure
  3. M. Welsh. Humanitarian Intervention and International Relations. Ed. Jennifer M. Welsh. New York: Oxford University Press, 2004.
  4. Humanitarian Military Intervention: The Conditions for Success and Failure
  5. M. Welsh. Humanitarian Intervention and International Relations. Ed. Jennifer M. Welsh. New York: Oxford University Press, 2004.
  6. Alton Frye. 'Humanitarian Intervention: Crafting a Workable Doctrine.' New York: Council on Foreign Relations, 2000.
  7. Globalization and Violence, Vol. 3: Globalizing War and Intervention
  8. Townley, Edward (2002). Mussolini and Italy. Heinemann. p. 107. ISBN 978-0435327255. Retrieved
  9. Globalization and Violence, Vol. 3: Globalizing War and Intervention