Jump to content

Shirley Ayorkor Botchwey

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Shirley Ayorkor Botchwey
Commonwealth Secretary-General (en) Fassara

1 ga Afirilu, 2025 -
Patricia Scotland, Baroness Scotland of Asthal (mul) Fassara
Minister for Foreign Affairs (en) Fassara

28 ga Janairu, 2017 - 7 ga Janairu, 2025
Hanna Tetteh - Samuel Okudzeto Ablakwa
Member of the 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Fassara

7 ga Janairu, 2017 -
District: Anyaa-Sowutuom Constituency (en) Fassara
Election: 2016 Ghanaian general election (en) Fassara
Member of the 6th Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Fassara

7 ga Janairu, 2013 -
District: Anyaa-Sowutuom Constituency (en) Fassara
Election: 2012 Ghanaian general election (en) Fassara
Member of the 5th Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Fassara

7 ga Janairu, 2009 - 6 ga Janairu, 2013
District: Weija (en) Fassara
Election: 2008 Ghanaian general election (en) Fassara
Member of the 4th Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Fassara

7 ga Janairu, 2005 - 6 ga Janairu, 2009
District: Weija (en) Fassara
Election: 2004 Ghanaian general election (en) Fassara
Rayuwa
Haihuwa Accra, 8 ga Faburairu, 1963 (63 shekaru)
ƙasa Ghana
Karatu
Makaranta University of Westminster (en) Fassara M.A. (mul) Fassara : kafofin yada labarai
Cibiyar Gudanarwa da Gudanar da Jama'a ta Ghana
University of London (en) Fassara
St Marys Senior High School (en) Fassara
Makarantar Kasuwanci ta Jami'ar Ghana Master of Business Administration (en) Fassara : project management (en) Fassara
University of Media, Arts and Communication diploma (en) Fassara
St Mary's Senior High School (en) Fassara
Matakin karatu Digiri
master's degree (en) Fassara
diploma (en) Fassara
Executive Master of Business Administration (mul) Fassara
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa, office administrator (en) Fassara da shugaba
Wurin aiki Ghana
Imani
Addini Kiristanci
Jam'iyar siyasa New Patriotic Party
ayorkorbotchwey.com

Shirley Ayorkor Botchwey (an haife ta a ranar 8 ga watan Fabrairu 1963) 'yar siyasa ce ta ƙasar Ghana, jami'ar diflomasiyya kuma lauya wacce ta yi aiki a matsayin sakatare-janar na bakwai na ƙungiyar gamayya ta ƙasashen duniya tun daga ranar 1 ga watan Afrilu 2025. A lokacin naɗinta, ita ce Ministar Harkokin Waje da Haɗin Kan Yankuna ta Ghana. Shugaban ƙasar Ghana Nana Akufo-Addo ya naɗa ta ministar harkokin waje a ranar 10 ga watan Janairu 2017. [1] [2] A da, ta kasance 'yar majalisar dokoki ta Anyaa-Sowtuom daga shekarun 2013 zuwa 2021 [3] kuma ta taɓa zama Mataimakiyar Ministar Harkokin Waje da Ministar Jiha a Ma'aikatar Albarkatun Ruwa, Ayyuka da Gidaje [4] a ƙarƙashin John Kufuor. [5] [6] Ita memba ce a Jam'iyyar New Patriotic Party.

Rayuwar farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haife ta a Accra, Ghana, kuma ta yi karatun sakandare a Makarantar Sakandare ta 'Yan Mata ta St. Mary da ke Korle Gonno. Ta yi karatu a Makarantar Kasuwanci ta Jami'ar Ghana, Cibiyar Jarida ta Ghana (GIJ), Cibiyar Gudanarwa da Gudanar da Jama'a ta Ghana (GIMPA), Kwalejin Pitman's Central, Jami'ar London da Jami'ar Westminster. [7]

Tana da digirin MBA na musamman (zaɓin Gudanar da Ayyuka), MA a Sadarwar Jama'a, Digiri na farko a Shari'a (LLB), Difloma a Hulɗa da Jama'a da Talla da kuma takardar shaidar Gudanar da Talla.

Aikin siyasa

[gyara sashe | gyara masomin]

A gwamnatin John Agyekum Kufuor wacce ta yi mulki tsakanin shekarun 2001 da 2009, Botchwey ta yi aiki a fannoni daban-daban ciki har da mataimakiyar ministar harkokin waje, mataimakiyar ministan bayanai da kuma mataimakiyar ministan ciniki da masana'antu. Ta kasance 'yar majalisa na tsawon wa'adi huɗu, da farko ta wakilci mazaɓar da ta fi yawan jama'a a Ghana, Weija, sannan daga baya, Anyaa/Sowtuom wanda aka cire daga Weija kafin zaɓen shekara ta 2012. [8] Botchwey ta zaɓi kin tsayawa takara a karo na biyar a Majalisar Dokoki a zaɓen shekarar 2020. [9]

A matakin jam'iyya, ta yi aiki a matsayin mai magana da yawun harkokin waje tsakanin shekarar 2009 da 2013.

A wannan lokacin, ta kasance memba mai matsayi a Kwamitin Zaɓen 'Yan Majalisa kan Harkokin Waje, sannan daga baya ta zama Kwamitocin Naɗi, Tsaro da na Cikin Gida na Majalisar.

Ta kasance memba a Majalisar ECOWAS daga shekarun 2013 zuwa 2017, ta yi aiki tare da abokan aikinta don taimakawa Majalisar Al'umma a cikin rawar da take takawa wajen la'akari da batutuwan da suka shafi yankin musamman kan batutuwan da suka shafi 'yancin ɗan adam da 'yanci na asali, yayin da take ba da shawarwari ga cibiyoyi da hukumomin ECOWAS. Ta kuma yi aiki a matsayin Mataimakiyar Shugaba a Kwamitin NEPAD & APRM.

Kafin ta janye aikinta na shekaru goma sha shida a matsayin 'yar majalisa, Shirley ta kasance memba a Kwamitin Sadarwa da kuma Kwamitin Jinsi da Yara na Majalisar inda ta yi aiki tare da abokan aikinta don duba batutuwan da suka shafi sadarwa da kuma duba dukkan batutuwan da suka shafi jinsi da yara don tabbatar da cewa an haɗa su cikin duk dokokin da suka dace. A ranar 21 ga watan Janairu 2021, shugaban Ghana, Nana Akuffo-Addo, ya zaɓe ta a matsayin ministar harkokin waje da haɗin kan yankuna. [10]

A ranar 26 ga watan Oktoba, 2024, an zaɓi Botchwey a matsayin Sakatare Janar na Ƙungiyar Ƙasashen Duniya ta Commonwealth a taron Shugabannin Gwamnatin Commonwealth na 2024 a Samoa. [11] [12] Wa'adin aikinta ya fara ne a ranar 1 ga watan Afrilu, 2025. Ita ce 'yar Ghana ta farko da ta riƙe wannan matsayi.

Kasuwanci da aikin shari'a

[gyara sashe | gyara masomin]

Kafin ta shiga harkokin siyasa a gaba, Botchwey ta gudanar da wani kamfanin tallatawa da sadarwa inda ta kasance mai ba da shawara ga Ma'aikatar Yawon Buɗe Ido. Ita ce kuma babbar darakta ta Dynacom Limited. [13]

A matsayinta na mai gudanar da harkokin gwamnati, ta yi aiki da ƙungiyoyi daban-daban kamar Worldspace Ghana, Kwamitin Aiwatar da Zuba Jari, Binciken Glaxo Group da kuma Hodge Recruitment. [14]

Ta zama lauya a watan Oktoban 2023 lokacin da aka kira ta zuwa lauya a matsayin lauya kuma lauya a Ghana. [15]

Botchwey ta kasance Shugabar Majalisar Ministocin ECOWAS kuma Ministar Harkokin Waje da Haɗin Kan Yankuna na Ghana. [16] Ita ce Sakatare Janar na 7 na Commonwealth, mace ta farko daga nahiyar Afirka da ta taka rawar. [17] [18] [19]

Rayuwa ta sirri

[gyara sashe | gyara masomin]

Shirley Ayorkor Botchwey uwa ce mai 'ya'ya biyu tilo. [20] [21] Ita 'yar Anglican ce.

  • Jerin ministocin harkokin waje a shekarar 2017
  • Jerin ministocin harkokin waje na yanzu
  1. "Ayorkor Botchway is Foreign Affairs Minister-Designate". GhanaWeb. 9 January 2017. Retrieved 2017-01-11.
  2. "Chinese Ambassador Pays Farewell Visit To Foreign Minister". DailyGuide Network (in Turanci). 2020-06-05. Retrieved 2020-06-05.
  3. "Parliament of Ghana". Archived from the original on 2023-11-30. Retrieved 2026-03-10.
  4. "Ministry of Water Resources, Works & Housing". ghana peacefmonline. Archived from the original on 2023-06-13. Retrieved 2023-06-13.
  5. "Members of Parliament". www.parliament.gh. 6 March 2014. Archived from the original on 8 November 2016. Retrieved 24 March 2024.
  6. "Ayorkor Botchway targets 50k victory margin". Archived from the original on 2016-09-16. Retrieved 2016-09-05.
  7. "Minister – Ministry Of Foreign Affairs and Regional Integration" (in Turanci). Retrieved 2021-01-22.
  8. "Minister – Ministry Of Foreign Affairs and Regional Integration" (in Turanci). Retrieved 2021-01-22.
  9. "Shirley Ayorkor Botchwey pulls out of Anyaa-Sowutuom NPP primaries". The Independent Ghana (in Turanci). 2020-02-25. Archived from the original on 2024-09-25. Retrieved 2020-04-25.
  10. "Akufo-Addo presents first list of ministers for his second term to parliament - MyJoyOnline.com". Myjoyonline. (in Turanci). 21 January 2021. Retrieved 2021-01-22.
  11. "Commonwealth announces Ghana foreign minister as new secretary general". France 24. October 26, 2024.
  12. "CHOGM 2024: Incoming Secretary-General of the Commonwealth Announced". Commonwealth (in Turanci). Retrieved 15 November 2024.
  13. "Ghana MPs - MP Details - Botchwey, Shirley Ayorkor". Ghana MPs. Retrieved 2020-12-08.
  14. "Shirley Ayorkor Botchwey, Biography". ghanaweb. Retrieved 2021-01-22.
  15. Arthur, Abigail (20 October 2023). "Foreign Affairs Minister Shirley Ayorkor Botchwey called to the Bar". Citi NewsRoom (in Turanci). Retrieved 2024-10-29.
  16. Arhinful, Ernest; Ann-Shirley Ziwu (2021-09-15). "Guinea coup: Alpha Condé still in shock – Ayorkor Botchwey". Citinewsroom.com (in Turanci). Retrieved 2021-09-16.
  17. "Shirley Ayorkor Botchwey Ghana minister emerge secretary-general of Commonwealth of nations". BBC News Pidgin. 2024-10-26. Retrieved 2024-10-29.
  18. Asare, Wilberforce (2024-10-28). "Namibian President, Nangolo Mbumba congratulates new Commonwealth S.C. Shirley Ayorkor Botchwey". Asaase Radio (in Turanci). Retrieved 2024-10-29.
  19. Narh, William (2024-10-28). "Ghana's Ayorkor Botchwey arrives after historic election as Commonwealth Secretary-General". Citi NewsRoom (in Turanci). Retrieved 2024-10-29.
  20. "I am a grandmother and single - Shirley Ayorkor-Botchwey". ghanaweb (in Turanci). 2021-02-11. Retrieved 2021-02-11.
  21. "Shirley Ayorkor Botchwey – Foreign Affairs - Government of Ghana". Government of Ghana. Archived from the original on 2019-05-13. Retrieved 2019-05-13.