Jump to content

Simon Wiesenthal

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

 

Simon Wiesenthal (31 Disamba 1908 - 20 Satumba 2005) ya kasance ɗan Austriya Wanda ya tsira daga Holocaust, mafarauci na Nazi, kuma marubuci. Ya yi karatun gine-gine, kuma yana zaune a Lwów a lokacin barkewar yakin duniya na biyu . Ya tsira daga sansanin Janowska (ƙarshen 1941 zuwa Satumba 1944), sansanin Kraków-Płaszów (Satumba zuwa Oktoba 1944), sansanonin Gross-Rosen, tafiya zuwa Chemnitz, Buchenwald, da sansanin Mauthausen (Fabrairu zuwa Mayu 1945).

Bayan yakin, Wiesenthal ya sadaukar da rayuwarsa don ganowa da tattara bayanai game da Masu aikata laifukan yaki na Nazi, don a kawo su gaban shari'a. A shekara ta 1947, ya kafa Cibiyar Tarihin Tarihi ta Yahudawa a Linz, Austria, inda shi da wasu suka tattara bayanai don shari'ar aikata laifukan yaki na gaba kuma suka taimaka wa 'yan gudun hijirar Yahudawa a cikin neman danginsu da suka ɓace. Ya buɗe Cibiyar Rubuce-rubuce na Ƙungiyar Yahudawa da aka azabtar da mulkin Nazi a Vienna a 1961, kuma ya ci gaba da ƙoƙarin gano masu aikata laifukan yaki na Nazi da suka ɓace. Wataƙila ya taka karamin rawa wajen gano Adolf Eichmann wanda Mossad ta kama a Buenos Aires a cikin 1960 kuma ya yi aiki tare da ma'aikatar shari'a ta Austriya don shirya wani fayil game da Franz Stangl, wanda aka yanke masa hukuncin ɗaurin rai da rai a cikin 1971.

A cikin shekarun 1970s da 1980s, Wiesenthal ya shiga cikin manyan abubuwan da suka faru guda biyu da suka shafi 'yan siyasa na Austriya. Ba da daɗewa ba bayan da aka rantsar da Bruno Kreisky a matsayin shugaban kasar Austria a watan Afrilu na shekara ta 1970, Wiesenthal ya nuna wa manema labarai cewa hudu daga cikin sabbin wadanda aka nada sun kasance mambobi ne na Jam'iyyar Nazi. Kreisky, mai fushi, ya kira Wiesenthal "Jewish fascist", ya kwatanta kungiyarsa da Mafia, kuma ya zarge shi da Haɗin gwiwa tare da Nazis. Wiesenthal ya samu nasarar kai karar don tsegumi, karar ta ƙare a shekarar 1989. A shekara ta 1986, Wiesenthal ya shiga cikin shari'ar Kurt Waldheim, wanda aka bayyana hidimarsa a cikin Wehrmacht da yiwuwar Sanin Holocaust a cikin jagorancin zaben shugabancin Austriya na 1986. Wiesenthal, yana jin kunya cewa a baya ya wanke Waldheim daga duk wani laifi, ya sha wahala mara kyau sakamakon wannan taron.

Suna a matsayin mai ba da labari, Wiesenthal shine marubucin bayanan da yawa waɗanda ke dauke da labarun da ba su da tushe akan ainihin abubuwan da suka faru.[1][1] Musamman, ya wuce gona da iri rawar da ya taka wajen kama Eichmann a shekarar 1960.[1][1] Wiesenthal ya mutu a cikin barcinsa yana da shekaru 96 a Vienna a shekara ta 2005, kuma an binne shi a garin Herzliya a Isra'ila. Cibiyar Simon Wiesenthal, da ke da hedikwata a Los Angeles, an sanya masa suna ne don girmama shi.

Rayuwa ta farko

[gyara sashe | gyara masomin]
Wiesenthal (c. 1940-1945)