Jump to content

Sofala

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Sofala
archaeological site (en) Fassara
Bayanai
Ƙasa Mozambik
Wuri
Map
 20°09′S 34°43′E / 20.15°S 34.72°E / -20.15; 34.72
JamhuriyaMozambik
Province of Mozambique (en) FassaraSofala (en) Fassara

Sofala pt, wanda a yanzu ake kira Nova Sofala pt, sanannen birni ne na Swahili. Yana kan Bankin Sofala a Lardin Sofala na Mozambique . 'Yan kasuwar Mogadishan ne suka fara amfani da wannan garin mai tashar jiragen ruwa. Wani ma'anar Sofala ita ce "je ka noma" ko "je ka tono" a cikin harshen Somali, wanda ke nuna birnin a matsayin cibiyar zinare.

Ɗaya daga cikin tsofaffin tashar jiragen ruwa da aka rubuta a Kudancin Afirka, an gina Sofala na zamani a gefen wani babban kogi da Kogin Buzi ya kafa (wanda ake kira Rio de Sofala a cikin tsofaffin taswirori).

Kogin Buzi ya haɗa Sofala da garin Manica na cikin kasuwar, daga nan kuma zuwa filayen zinare na Great Zimbabwe . Wani lokaci a ƙarni na 10, Sofala ta fito a matsayin ƙaramin wurin ciniki kuma an haɗa ta cikin babbar hanyar kasuwanci ta Tekun Indiya ta duniya. An bayyana cewa mazaunan Sofala na farko daga gabar tekun Gabashin Afirka sun fito ne daga Mogadishu, kuma suna neman zinare. 'Yan kasuwa daga masarautar Mogadishu sun daɗe suna ɓoye wa Sofala sirri daga abokan hamayyarsu na Kilwan, waɗanda har zuwa lokacin ba kasafai suke yin tafiya a kan teku ba bayan Cape Delgado . A cikin shekarun 1180, Sultan Suleiman Hassan na Kilwa (a Tanzaniya ta yanzu) ya kwace iko da Sofala, ya kuma kawo Sofala cikin yankin Sultanate na Kilwa da kuma al'adun Swahili . Swahili ta ƙarfafa ƙarfin cinikinta ta hanyar, a tsakanin sauran abubuwa, jiragen ruwa masu tafiya a kogi suna ratsa kogunan Buzi da Save don jigilar zinare da aka samo a cikin yankunan karkara zuwa bakin teku.

Matsayin Sofala na gaba a matsayin babban wurin cinikin zinare na Mwenemutapa ya sa marubucin tarihin Portuguese Thomé Lopes ya gano Sofala tare da Ofir na Littafi Mai-Tsarki da tsoffin sarakunansa tare da daular Sarauniyar Sheba . [1] A madadin haka, a ƙarshen karni na 19 da farkon karni na 20, Augustus Henry Keane ya yi jayayya cewa Sofala shine Tarshish na Littafi Mai-Tsarki. Tun daga farkon karni na 20, an watsar da ra'ayoyin biyu.

Kodayake kudaden shiga daga cinikin zinare na Sofala sun tabbatar da rashin amfani ga sarakunan Kilwa kuma sun ba su damar tallafawa fadada daular kasuwanci ta Swahili a duk faɗin gabar gabashin Afirka, Sofala ba kawai reshe ba ne ko kuma sansanin Kilwa, amma babban gari ne a kansa, tare da ƙwararrun 'yan kasuwa, al'ummomin kasuwanci, haɗin kasuwanci da ƙauyuka har zuwa kudu kamar Cape Correntes (da wasu a fadin tashar a Madagascar). A hukumance, Sofala ta ci gaba da kasancewa cikin Masarautar Mwenemutapa, al'ummar Swahili da ke biyan haraji don izinin zama da kasuwanci a can. Sultan na Kilwa yana da iko ne kawai a kan mazaunan Swahili, kuma gwamnansa ya fi kama da Mai ba da shawara fiye da mai mulki. Birnin ya riƙe babban matsayi na cin gashin kansa, kuma zai iya zama mai banƙyama idan Sultan na Kilwa yayi ƙoƙari ya tsoma baki a cikin al'amuransa. Sofala ta kasance mafi yawan birni a bakin teku a kudancin Kilwa kanta.

Zuwan Portuguese

[gyara sashe | gyara masomin]

Mai binciken Portuguese da ɗan leƙen asiri Pêro da Covilhã, yana tafiya a ƙasa a matsayin ɗan kasuwa na Larabawa, shi ne Turai na farko da aka sani ya ziyarci Sofala a cikin 1489. Rahoton sirri da ya bayar ga Lisbon ya gano rawar da Sofala ke takawa a matsayin masarautar zinariya (ko da yake a wannan lokacin, cinikin zinariya ya ragu sosai daga lokacin da ya fi dacewa). A cikin 1501 an gano Sofala daga teku kuma kyaftin din Sancho na Tovar ya ƙaddara wurinsa. A cikin 1502, Pedro Afonso de Aguiar (wasu suna cewa Vasco da Gama da kansa) ya jagoranci jiragen ruwa na farko na Portugal zuwa tashar jiragen ruwa ta Sofala.

  1. Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Sofala" . Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.