Jump to content

Sophia Akuffo

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Sophia Akuffo
Babban Alkalin Ghana

19 ga Yuni, 2017 - 20 Disamba 2019
Justice of the Supreme Court of Ghana (en) Fassara

1995 - 2019
Rayuwa
Haihuwa Akropong (en) Fassara, 20 Disamba 1949 (76 shekaru)
ƙasa Ghana
Karatu
Makaranta Harvard Law School (en) Fassara
Parliament Hill School (en) Fassara
Wesley Girls' Senior High School
Ghana School of Law (en) Fassara
Harsuna Turanci
Twi (en) Fassara
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa, lauya da alƙali
Wurin aiki Accra da Arusha (mul) Fassara
Kyaututtuka

Sophia Abena Boafoa Akuffo JSC (an haife ta a ranar 20 ga Disamba 1949) ita ce tsohuwar babbar alkalin Ghana daga 19 ga Yuni 2017 har zuwa 20 ga Disamba 2019. Ta kasance alkali a Kotun Koli ta Ghana tun 1995.[1]

Diyar wani firist na Presbyterian, ta yi karatun sakandare a Makarantar Parliament Hill, Hampstead, London da kuma Makarantar Sakandare ta 'Yan Mata ta Wesley, Cape Coast, sannan ta sami digirin farko na shari'a daga Jami'ar Ghana . [2] [3] Ta ci gaba da karatunta a Makarantar Shari'a ta Ghana inda ta cancanci zama lauya. [2] Akuffo ta yi horo a matsayin lauya a ƙarƙashin Nana Akufo-Addo, wacce daga baya ta zama shugaban ƙasar Ghana a 2017.[4] Tana da digirin masters a fannin shari'a daga Harvard.[3][5][6]

Sophia Akuffo ta yi aiki a matsayin mai zaman kanta kuma Jerry Rawlings ya naɗa ta a Kotun Koli a watan Nuwamba na 1995. Ta kasance memba na Kwamitin Gudanarwa na Cibiyar Ilimi ta Shari'a ta Commonwealth, [3] [7] kuma shugabar Kwamitin Gudanarwa na Warware Rikici na tsawon shekaru da yawa. A watan Janairu na 2006, an zaɓe ta a matsayin ɗaya daga cikin alkalan farko na Kotun Afirka kan Haƙƙin Dan Adam da Jama'a : [8] an zaɓe ta na tsawon shekaru biyu kuma daga baya aka sake zaɓe ta har zuwa 2014 kuma ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugaban ƙasa da kuma shugabar kotun bi da bi.[9][5]

Akuffo ya rubuta littafin The Application of Information & Communication Technology in the Judicial Process – the Ghanan Experience, wani gabatarwa ga African Judicial Network Ghana (2002).[1]

Babban Alkalin Ghana

[gyara sashe | gyara masomin]

A ranar 11 ga Mayu 2017, Nana Akuffo-Addo ta naɗa Akuffo a matsayin Alkali mafi girma a Kotun Koli ta Ghana, bisa ga amincewar Majalisar Dokoki. [10] [11] Shugaba Akuffo-Addo ya rantsar da ita a ranar 19 ga Yuni 2017 a matsayin Babban Alkali na 13 a Jamhuriyar Ghana. [12] Hukuncin ƙarshe da ta shiga ciki shi ne a ranar 18 ga Disamba 2019 lokacin da Kotun Koli ta yanke hukunci mai ƙarfi cewa kotuna za su iya zama a ƙarshen mako da kuma a ranakun hutun banki don magance matsalolin shari'a na gaggawa. [13] Ta kuma yi magana game da godiyarta ga wasu tsoffin shugabannin Ghana . Daga cikinsu akwai John Atta Mills wanda malaminta ne a fannin haraji a Makarantar Shari'a ta Ghana, sannan kuma ya zaɓe ta a Kotun Afirka ta Haƙƙin Bil Adama a Habasha. Ta kuma ambaci Jerry Rawlings wanda ya zaɓe ta a Kotun Koli a shekarar 1995 da kuma John Kufuor wanda ya zaɓe ta a Kotun Afirka ta 'Yancin Dan Adam da Jama'a a shekarar 2006.[10] Ta zama shugabar wannan kotun tare da goyon bayan John Mahama kuma Nana Akufo-Addo ya zaɓe ta a matsayin babban alkali.[10][14]

Rubuce-rubucen shari'a

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Sabuwar Jam'iyyar Kishin Kasa da Babban Lauyan Gwamnati (wanda kuma ake kira shari'ar CIBA) 1997 ICHRL 24 (12 Maris 1997)
  • Abankro da Sauransu Vrs Ansah (J2 2 na 2009) [2016] GHASC 74 (9 Maris 2016)
  • Banful da Wani Babban Lauyan Vrs da Wani (J1 7 na 2016) [2017] GHASC 21 (22 Yuni 2017)
  • Ƙungiyar Masu Yaɗa Labarai Masu Zaman Kansu ta Ghana Vrs Babban Lauyan Gwamnati da Wani (J1 4 na 2016) [2017] GHASC 45 (3 Nuwamba 2017)
  • Babban Lauyan Chraj Vrs da Sauransu (J1 3 na 2010) [2011] GHASC 19 (6 Afrilu 2011)

Bayan ya yi aiki a matsayin babban alkalin alkalai, Akuffo ya yi ritaya a shekarar 2019. [15] [16] [17]

A ranar 28 ga Maris 2020, Nana Akufo-Addo ta nada Akuffo don jagorantar wani sabon Asusun Tallafawa na Kasa na COVID-19 wanda aka kaddamar a lokacin annobar COVID-19 . [18] [19]

Tana kuma aiki a matsayin shugabar hukumar gudanarwa ta Jami'ar Ghana [20] kuma tana da mamba a kwamitin gudanarwa da dama na kungiyoyi daban-daban. [21]

Tana da 'ya mace mai suna Violet Padi da kuma jikoki biyu Samuel Osei da Cara Nyame. Tana da babban iyali, ciki har da 'yan'uwa mata biyar da ke raye, amma ana ganin ta fi kusa da ukun da aka ambata a sama. [22]

  1. 1 2 "Judiciary will use technology for quality justice - Justice Sophia Akuffo". Ghanaweb. 19 June 2017. Retrieved 21 June 2017.
  2. 1 2 "Her Ladyship Chief Justice Sophia A.B. Akuffo Delivers 2019 Alumni Lecture". UNIVERSITY OF GHANA. Archived from the original on 14 July 2020. Retrieved 8 April 2020.
  3. 1 2 3 "Patrons of the Journal". The Oxford University Commonwealth Law Journal. Retrieved 8 April 2020.
  4. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  5. 1 2 Alfa Shaban, Abdur Rahman (12 May 2017). "Ghana to have second successive female Chief Justice". Africa News. Retrieved 2 June 2017.
  6. "Her Ladyship Justice Sophia A. B. Akuffo | Presbyterian University, Ghana" (in Turanci). 2020-02-25. Retrieved 2023-04-11.
  7. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  8. "African Court on Human and Peoples' Rights Booklet" (PDF). Archived from the original (PDF) on Jul 20, 2011. Retrieved May 27, 2021.
  9. "The African Court Judges - About the African Court - Coalition for an Effective African Court on Human and Peoples Rights". www.africancourtcoalition.org (in Turanci). Archived from the original on 2010-12-02. Retrieved 2025-02-09.
  10. 1 2 3 "Patrons of the Journal". The Oxford University Commonwealth Law Journal. Retrieved 8 April 2020.
  11. Alfa Shaban, Abdur Rahman (12 May 2017). "Ghana to have second successive female Chief Justice". Africa News. Retrieved 2 June 2017.
  12. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  13. "Her Ladyship Justice Sophia A. B. Akuffo | Presbyterian University, Ghana" (in Turanci). 2020-02-25. Retrieved 2023-04-11.
  14. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  15. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  16. "Her Ladyship Justice Sophia A. B. Akuffo | Presbyterian University, Ghana" (in Turanci). 2020-02-25. Retrieved 2023-04-11.
  17. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  18. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  19. "Her Ladyship Justice Sophia A. B. Akuffo | Presbyterian University, Ghana" (in Turanci). 2020-02-25. Retrieved 2023-04-11.
  20. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)
  21. "Her Ladyship Justice Sophia A. B. Akuffo | Presbyterian University, Ghana" (in Turanci). 2020-02-25. Retrieved 2023-04-11.
  22. "Akufo-Addo for President '08". Archived from the original on Feb 4, 2010. Retrieved May 27, 2021.CS1 maint: unfit url (link)