Stryi
Stryi (Ukrainian: Стрий, ukukuk; Polish: Stryj) is a city in Lviv Oblast, western Ukraine. It is located in the left bank of the Stryi River, approximately 65 kilometres (40 mi) south of Lviv in the foothills of the Carpathian Mountains. It serves as the administrative center of Stryi Raion within the oblast. Stryi also hosts the administration of Stryi urban hromada, one of the hromadas of Ukraine.[1] Its population is approximately 59,425 (2022 estimate).[3]
Sunan
[gyara sashe | gyara masomin]
Birnin ya ɗauki sunansa daga na kogin Stryi, wani yanki na Dniester
]
In different times the name was written differently, and in various old documents we can find such names: Stryg, Stry, Stryj, Stryjn, Stryjia, Strig, Strigenses, Stryi, Strey, Striig, Strya, Sthryensis, Sthrya, Stryei, and Stri. The inhabitants take pride in the fact that the city has managed to keep its original name over time.[ana buƙatar hujja][<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2020)">citation needed</span>]
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]

An ambaci Stryi a karo na farko a cikin 1385 (duba: Red Ruthenia). An haɗa yankinta da Poland bayan mamayewar da suka yi a Galicia. A shekara ta 1387 Sarkin Poland Jogaila ya ba da birnin a matsayin kyauta ga ɗan'uwansa mai goyon bayan Tsarist Švitrigaila . A cikin 1431 an ba shi haƙƙin Magdeburg, kuma yana cikin Ruthenian Voivodeship, wanda daga cin nasara a karni na 14 har zuwa 1772 wani ɓangare ne na Poland.[2] Birnin yana karkashin jagorancin majistare na yankin wanda ke karkashin jagorancin burgomaster. Bayan Rarrabawar Poland yankin da duk Galicia sun fada hannun Daular Austriya.
Yanayinta yana da tasiri mai kyau a kan ci gabanta da ci gabanta. Birnin ya zama cibiyar kasuwanci mai tasowa wanda ke kan babbar hanyar kasuwanci tsakanin Halych da Lviv (Lemberg) kuma musamman a cikin ƙarni na 15 zuwa 16. An lalata shi a lokacin daya daga cikin hare-haren Tatar a 1523. Daga baya aka sake gina birnin kuma ya haɗa da gidan sarauta don dalilai na tsaro wanda daga baya a karni na 18 hukumomin Austriya suka rushe shi. A shekara ta 1634 an sake lalata birnin ta hanyar wani hari na Tatar. A lokacin Khmelnytsky Uprising sojojin Cossack Hetmanate sun karfafa ta hanyar mulkin Hungary na Yarima Rákóczi na Transylvania. Bayan rabuwa da Commonwealth na Poland-Lithuania a cikin 1772 birnin ya zama wani ɓangare na Daular Austriya (duba: Rarraba Poland). A lokacin juyin juya hali a Daular an kirkiro Majalisar Ruthenian a cikin birni a cikin 1848. A lokacin 1872-1875 an haɗa birnin da hanyar jirgin ƙasa ta Austro-Hungary. An gina tashar jirgin kasa ta farko a 1875. A wannan lokacin masana'antu ya fara. Daga cikin manyan 'yan ƙasa na birnin akwai Dokta Yevhen Olesnytsky, Uba Oleksa Bobykevych, da Uba O.Nyzhankivsky.[ana buƙatar hujja]
A shekara ta 1886 babban wuta ya ƙone kusan dukkanin birnin zuwa ƙasa. Daga Oktoba 1914 zuwa Mayu 1915 Daular Rasha ta mamaye Stryi. A shekara ta 1915 Yaƙin Duniya na jini ya faru a kusa da tsaunukan Carpathian, a kusa da saman Zwinin (mita 992 sama da matakin teku), 'yan kilomita a kudancin Stryi inda wasu sojoji 33,000 na Imperial Rasha suka mutu.
A ranar 1 ga watan Nuwamban shekarar 1918, an yi bore da makami a garin, bayan haka kuma ya zama wani yanki na Jamhuriyar Jama'ar Yammacin Yukren na gajeren lokaci. Poland ta sake mamaye Stryi a watan Mayu 1919 yayin wani mamayewa. A cikin 1939, bayan da Tarayyar Soviet ta mamaye gabashin Poland, Stryi ya zama wani ɓangare na SSR na Ukrainian. (duba: Yakin Satumba na Poland). A cikin interbellum Poland, ita ce babban birnin gundumar Stryj (yankin murabba'in kilomita 2,081 (803 sq mi), pop. 152,600) na Stanisławów Voivodeship. Bisa ga ƙidayar jama'ar Poland na 1931, yawanta ya ƙunshi 35.6% Yahudawa, 34.5% Poles, 28% Ukrainian da 1.6% Jamusawa.s.

A cikin Yuli 1941, Jamusawa sun mamaye Galicia, ciki har da Stryi. A cikin kankanin lokaci 'yan kasar Ukraine da 'yan sanda na yankin sun gudanar da wani gangami a cikin Yahudawan matsugunin, inda suka kashe mutane kusan 300. Tsakanin lokacin zuwa Agusta, 1943, Jamusawa tare da taimakon ’yan sandan Ukraine, an ce sun kashe yawancin Yahudawa 11,000 na garin a cikin dajin da ke kusa da su ko kuma a tattara su a kai su sansanin halakar Belzec.] A cikin mutane 11,000 kafin yaƙi, Yahudawa kaɗan ne suka tsira.
A lokacin Yaƙin Cold garin ya kasance gida ga Stryy Air Base .
Stryi ita ce birni na farko a Ukraine da ta nuna tutar Ukraine, lokacin da aka ɗaga shi a zauren birnin Stryi a ranar 14 ga Maris 1990, kafin rushewar Tarayyar Soviet a watan Disamba na shekara ta 1991. [ana buƙatar ƙa'ida][ana buƙatar hujja][<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2023)">citation needed</span>]
Tarihin baya-bayan nan
[gyara sashe | gyara masomin]A ranar 9 ga Afrilu 2009, majalisar Lviv Oblast ta yanke shawarar cire wani mutum-mutumi na zamanin Soviet ga sojan Red Army wanda gwamnatin Kwaminisanci ta kafa a birnin Stryi kuma ta tura shi zuwa gidan kayan gargajiya na mulkin kama karya na Soviet, tana mai cewa mutum-mutuni ba shi da tarihin ko al'adu ga birnin.
Har zuwa 18 ga Yulin 2020, an kafa Stryi a matsayin birni mai muhimmanci kuma ya yi aiki a matsayin cibiyar gudanarwa ta Stryi Raion duk da cewa ba ta cikin raion ba. A watan Yulin 2020, a matsayin wani ɓangare na sake fasalin gudanarwa na Ukraine, wanda ya rage yawan raions na Lviv Oblast zuwa bakwai, an haɗa birnin Stryi cikin Stryi Raion . [3]
Yawan jama'a
[gyara sashe | gyara masomin]| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| 1843 | 8,000 | — |
| 1880 | 12,600 | +57.5% |
| 1900 | 22,600 | +79.4% |
| 1910 | 27,400 | +21.2% |
| 1931 | 30,500 | +11.3% |
| 1959 | 36,200 | +18.7% |
| 1970 | 48,000 | +32.6% |
| 1976 | 55,000 | +14.6% |
| 1989 | 67,000 | +21.8% |
| 2001 | 63,000 | −6.0% |
| 2006 | 61,700 | −2.1% |
Shahararrun mutane
[gyara sashe | gyara masomin]Shahararrun mutanen da aka haifa a Stryi sun hada da:
- Anna Muzychuk (an haife ta a shekara ta 1990), 'yar wasan chess ta Ukraine
- Mariya Muzychuk (an haife ta a shekara ta 1992), 'yar wasan chess ta Ukraine
- Sviatoslav Shevchuk (an haife shi a shekara ta 1970), Babban Babban Bishop na Cocin Katolika na Girka na Ukraine
- Vitaliy Antonov (an haife shi a shekara ta 1962), ɗan kasuwa na Ukraine
- Louis Begley (an haife shi a shekara ta 1933), marubucin littafin Poland-Amurka
- Solomon J. Buchsbaum (1929-1993), masanin kimiyyar Poland-Amurka
- Włodzimierz Godłowski (1900-1940), likitan jijiyoyin Poland
- Benedykt Halicz (1903-1997), masanin kimiyyar halitta na Poland
- Artem Hromov (an haife shi a shekara ta 1990), ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Ukraine
- Antoni (Illiashewicz) (an haife shi n.1700-1775), orth. bishop na Vjatka da Velikoperm, Rasha
- Julia Keilowa (1902-1943), mai tsarawa na Poland
- Michael Kmit (1910-1981), mai zane na Australiya
- Jan Kociniak (1937-2007), ɗan wasan kwaikwayo na Poland
- Józef Koffler (1896-1941), mawaki na Poland
- Józef Kustroń (1892-1939), janar na Sojojin Poland
- Kornel Makuszyński (1884-1953), marubucin Poland
- Zbigniew Messner (1929-2014), Firayim Minista na Poland 1985-88
- Kazimierz Nowak (1897-1937), matafiyi ɗan Poland
- Taras Petrivskyi (an haife shi a shekara ta 1984), ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Ukraine
- Pola Stout (1902-1984), mai tsara kayan ciki da kayan ado na Amurka
- Julian Stryjkowski (1905-1996), marubucin Poland
- Zygmunt Szendzielarz (1910-1951), kwamandan Sojojin Gida
- Ihor Tenyukh (an haife shi a shekara ta 1958), admiral na Ukraine
- Andriy Tlumak (an haife shi a shekara ta 1979), ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Ukraine
- Kazimierz Wierzyński (1894-1969), marubucin Poland, mawaki
- Zygmunt Wojciechowski (1900-1955), ɗan tarihi na Poland
- ↑ "Стрыйская городская громада" (in Rashanci). Портал об'єднаних громад України.
- ↑ "History of Stryi". stryy.com.ua. 2008-06-01.[permanent dead link]
- ↑ "Нові райони: карти + склад" (in Ukrainian). Міністерство розвитку громад та територій України.CS1 maint: unrecognized language (link)
- All articles with unsourced statements
- Articles with unsourced statements from January 2020
- Articles with invalid date parameter in template
- Articles with unsourced statements from May 2024
- Articles with unsourced statements from April 2023
- Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba
- CS1 Rashanci-language sources (ru)
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from August 2025
- Articles with permanently dead external links
- CS1 maint: unrecognized language