Jump to content

Sushila Karki

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Sushila Karki
Prime Minister of Nepal (en) Fassara

12 Satumba 2025 - 27 ga Maris, 2026
Khadga Prasad Sharma Oli (en) Fassara - Balen Shah (mul) Fassara
chief justice (en) Fassara

11 ga Yuli, 2016 - 6 ga Yuni, 2017
Rayuwa
Haihuwa Biratnagar (en) Fassara, 7 ga Yuni, 1952 (73 shekaru)
ƙasa Nepal
Karatu
Makaranta Tribhuvan University (en) Fassara
Mahendra Morang Adarsh Multiple Campus (en) Fassara
Banaras Hindu University (en) Fassara
Sana'a
Sana'a alƙali, ɗan siyasa da masana
Imani
Jam'iyar siyasa independent politician (en) Fassara
IMDb nm17680590

Sushila Karki (an haife ta 7 Yuni 1952) 'yar siyasar Nepal ce kuma tsohon Babban Alkalin Nepal wanda ya zama Firayim Minista na wucin gadi na Nepal biyo bayan zanga-zangar da Janar Z ke jagoranta a watan Satumbar 2025 wanda ya haifar da murabus din wanda ya riga ta.[lower-alpha 1][1][2] Ita ce mace ta farko a tarihin Nepal da ta yi aiki a matsayin Firayim Minista da kuma babban alƙali na Kotun Koli ta Nepal.[3][4] Karki a baya ya yi aiki a matsayin babban alƙali daga 2016 zuwa 2017. 

Rayuwa ta farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Karki a ranar 7 ga Yuni 1952 ga dangin Chhetri daga Sankarpur (daga baya wani ɓangare na Biratnagar [5]), Nepal.[6][7] Ita ce babba a cikin 'ya'ya bakwai na iyalinta.[8]

Karki ya halarci Jami'ar Tribhuvan, inda ya sami digiri na farko a Kwalejin Mahendra Morang a shekarar 1972. Daga nan ta yi karatun kimiyyar siyasa a Indiya, kuma a 1975 ta sami digiri na biyu a kimiyyar Siyasa daga Jami'ar Hindu ta Banaras . Ta koma Jami'ar Tribhuvan don karatun shari'a, ta kammala a shekarar 1978. [9] [6]

Farkon aiki

[gyara sashe | gyara masomin]

Daga 1986 zuwa 1989, Karki ta yi aiki a matsayin mataimakiyar malami a Mahendra Multiple Campus, Dharan; daga 1988, a lokaci guda ta kasance shugabar kotun Koshi Zonal Court har zuwa 1990.[6][5] A wannan sheKara, ta shiga cikin 1990 People's Movement don hambarar da mulkin Panchayat kuma an daure ta a Biratnagar Prison . Daga baya ta rubuta littafin Kara wanda ya samo asali ne daga abubuwan da ta samu.[10] A shekara ta 2002, an sanya ta shugabar Kotun Daukaka Kara ta Biratnagar, rawar da ta taka har zuwa shekara ta 2004, lokacin da ta zama babban lauya a kungiyar lauyoyin Nepal . [6][5]

Kotun Koli ta Nepal (2009-2017)

[gyara sashe | gyara masomin]

An nada Karki a matsayin mai shari'a na musamman na Kotun Koli ta Nepal a shekarar 2009. An sanya matsayinta na dindindin a shekara mai zuwa.[9][6] A watan Maris na shekara ta 2016, Kotun Koli ta ji karar da aka shigar game da nadin Khil Raj Regmi a matsayin Firayim Minista na wucin gadi. Kotun ta yanke hukuncin cewa karar, da aka gabatar a shekarar 2013, ba ta dace ba kuma ta watsar da ita; Karki da Babban Alkalin Kalyan Shrestha sun nuna rashin amincewa kuma sun gano cewa nadin Regmi bai dace da kundin tsarin mulki ba. Karki daga baya ya yi jayayya cewa nadin Regmi ya haifar da lalacewa mai dorewa ga tsarin shari'a na Nepalese.

Bayan ritaya na Babban Alkalin Shari'a Shrestha a watan Afrilu na shekara ta 2016, Majalisar Tsarin Mulki ta ba da shawarar Karki ya karɓi rawar. Ta yi aiki na wucin gadi har sai da aka gudanar da sauraron majalisa a watan Yulin da ya biyo baya ya tabbatar da nadin ta.[1][2] Ita ce mace ta farko da ta kasance Babban Alkalin kuma an san ta a lokacin da aka nada ta da tsauri da kuma yaki da cin hanci da rashawa.[3] Ta fuskanci adawa saboda waɗannan halayen a lokacin da take aiki, kuma gwamnati ta zarge ta da yin aiki a kansu bayan Kotun Koli ta soke nadin Jaya Bahadur Chand a matsayin Shugaban 'yan sanda na Nepal.[4][5][6] Ayyukan tsigewa, wanda ya zama da sauƙi don farawa bayan amincewa da Kundin Tsarin Mulki na 2015, an fara shi a Majalisar a watan Afrilun 2017 ta Nepali Congress da CPN (Maoist Center) ; an dakatar da ita ta atomatik.[7][8][6][5][9]

A cewar The Himalayan Times, mutane da yawa sun kalli shari'ar impeachment a matsayin "mai motsawa ta siyasa, da nufin hana hukunce-hukuncen a kan wasu manyan shari'o'i" [11] kuma Babban Kwamishinan Majalisar Dinkin Duniya na 'Yancin Dan Adam Zeid Ra'ad al-Hussein ya ce "yunkurin cire ta haifar da damuwa mai tsanani game da jajircewar Gwamnati ga adalci na wucin gadi". [12] Ba tare da gamsu da shawarar da za a yanke mata, mataimakin Firayim Minista da Ministan cikin gida na lokacin, Bimalendra Nidhi ya yi murabus kuma Jam'iyyar Rastriya Prajatantra ta bar hadin gwiwar da ta kafa tare da Majalisa ta Nepali da CPN (MC). [13][14][15] A watan Mayu, Cholendra Shumsher JB Rana na Kotun Koli ya ba da izinin dakatar da aikin.[11] Saboda matsin lamba na jama'a an yi yarjejeniya a lokacin sake fasalin majalisar ministoci, kuma jam'iyyun da ke mulki sun janye.[7] Karki ya yi murabus a ranar 6 ga watan Yunin shekara ta 2017 lokacin da ya kai shekaru 65 da ya yi ritaya.[16][17][18]

Bayan ta yi ritaya daga kotu, Karki ta rubuta tarihin rayuwarta ta farko da aikinta a matsayin alƙali. An buga shi a matsayin Nyaya, Karki ya yi jayayya cewa dimokuradiyya ta dogara da 'yancin kai na shari'a.[19] A sheKara ta gaba, ta wallafa littafinta Kara . [10]

  1. Script error: The function "langx" does not exist., ne.
Cite error: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found
  1. "Nepal unrest: Sushila Karki to take oath as interim PM; parliament dissolved". The Times of India. 12 September 2025. Retrieved 12 September 2025.
  2. "How Gen Z-led protests are rattling governments across Asia". NBC News (in Turanci). 2025-09-15. Retrieved 2025-09-18.
  3. "Sushila Karki recommended for Chief Justice". The Himalayan Times. 10 April 2016.
  4. "First woman Chief Justice of Nepal, Sushila Karki, takes oath". The Indian Express. 11 July 2016. Retrieved 1 December 2017.
  5. 1 2 3 Ghimire, Binod Ghimire. "She made history as first woman chief justice of Nepal. Now as PM". Kathmandu Post (in English). Retrieved 14 September 2025.CS1 maint: unrecognized language (link)
  6. 1 2 3 4 5 "Rt. Hon'ble Justice Mrs. Sushila Karki (Subedi)". www.supremecourt.gov.np. Archived from the original on 15 July 2016.
  7. 1 2 Gellner, David N.; Adhikari, Krishna P. (5 October 2020). "Guarding the Guards: Education, Corruption, and Nepal's Commission for the Investigation of Abuse of Authority (CIAA)". Public Anthropologist. 2 (2): 177–200. doi:10.1163/25891715-BJA10003. ISSN 2589-1707.
  8. "Nepal Gets First Woman Chief Justice, Sign Of Changing Attitudes". NDTV. Reuters. 13 April 2016.
  9. 1 2 "सुशीला कार्की कौन हैं, जिनके नेपाल के अंतरिम प्रधानमंत्री बनने की है चर्चा". BBC News Hindi (in Harshen Hindi). 11 September 2025. Retrieved 11 September 2025.
  10. 1 2 "5 books on Nepali women by Nepali women". Online Khabar (in Turanci). 17 March 2021. Retrieved 11 September 2025.
  11. 1 2 "Supreme Court stays impeachment motion, reinstates CJ Karki". The Himalayan Times (in Turanci). 5 May 2017. Retrieved 11 September 2025.
  12. "Nepal unrest: Sushila Karki to take oath as interim PM; parliament dissolved". The Times of India. 12 September 2025. Retrieved 12 September 2025.
  13. "How Gen Z-led protests are rattling governments across Asia". NBC News (in Turanci). 2025-09-15. Retrieved 2025-09-18.
  14. "Nepal unrest: Sushila Karki to take oath as interim PM; parliament dissolved". The Times of India. 12 September 2025. Retrieved 12 September 2025.
  15. "Prachanda: Prachanda govt in crisis after coalition partner pulls support over judge's impeachment". The Times of India. Archived from the original on 2 May 2017. Retrieved 2 May 2017.
  16. "How Gen Z-led protests are rattling governments across Asia". NBC News (in Turanci). 2025-09-15. Retrieved 2025-09-18.
  17. Shamim, Sarah. "Who is Sushila Karki, Nepal's new 73-year-old interim prime minister?". Al Jazeera (in Turanci). Retrieved 2025-11-22.
  18. "Rt. Hon'ble Justice Mrs. Sushila Karki (Subedi)". supremecourt.gov.np. Retrieved 2025-11-22.
  19. "Nepal unrest: Sushila Karki to take oath as interim PM; parliament dissolved". The Times of India. 12 September 2025. Retrieved 12 September 2025.