Tabbacin zamantakewa

Tabbacin zamantakewa
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na	psychological phenomenon (en) , social phenomenon (en) da conformity (en)
Bangare na	nudge theory (en)
Amfani	social influence (en)
Suna a Kana	しゃかいてきしょうめい
Amfani wajen	social media account (en)

Tabbatar da zamantakewa (ko tasirin zamantakewa na bayanai ) wani lamari ne na tunani da zamantakewa inda mutane ke kwaikwayon ayyukan wasu wajen zaɓar yadda za su yi aiki a wani yanayi. Robert Cialdini ne ya ƙirƙiro kalmar a cikin littafinsa na 1984 Tasiri: Kimiyya da Aiki .

Ana amfani da hujjar zamantakewa a cikin yanayi mai rikitarwa na zamantakewa inda mutane ba za su iya tantance yanayin da ya dace ba, kuma ana yin hakan ne ta hanyar zato cewa mutanen da ke kewaye da su suna da ƙarin ilimi game da yanayin da ake ciki a yanzu.

Ana iya ganin tasirin tasirin zamantakewa a cikin yanayin manyan ƙungiyoyi na bin ƙa'ida. Ana kiran wannan a cikin wasu wallafe-wallafe a matsayin halin garken . Kodayake shaidar zamantakewa tana nuna dalili mai ma'ana don la'akari da bayanan da wasu ke da su, bincike na yau da kullun ya nuna cewa yana iya sa mutane su haɗu da sauri kan zaɓi ɗaya daban, don haka shawarwarin manyan ƙungiyoyi na mutane na iya zama tushen ƙaramin bayani (duba jerin bayanai ).

Hujjar zamantakewa nau'i ne na daidaito . Idan mutum yana cikin yanayi inda ba shi da tabbas game da hanyar da ta dace ta yin aiki, sau da yawa yakan nemi wasu alamu game da ɗabi'ar da ta dace. Lokacin da "muka bi domin mun yi imani cewa fassarar wasu game da wani yanayi mai rikitarwa ya fi namu daidai kuma zai taimaka mana mu zaɓi hanyar da ta dace ta aiki", tasirin zamantakewa ne na bayanai. Wannan an kwatanta shi da tasirin zamantakewa na yau da kullun inda mutum ya yarda da son wasu ko kuma ya karɓe shi.

Shaidar zamantakewa sau da yawa ba wai kawai tana haifar da bin ƙa'idodin jama'a ba (ta hanyar bin ɗabi'un wasu a bainar jama'a ba tare da la'akari da cewa daidai ne ba) har ma da yarda ta sirri (ta hanyar imani na gaske cewa wasu daidai ne). Shaidar zamantakewa ta fi ƙarfi lokacin da daidaito ya fi muhimmanci da kuma lokacin da aka ɗauke wasu a matsayin masu ilimi musamman.

Tsarin aiki

Rashin tabbas game da cikakkiyar ƙarshe

Rashin tabbas babban abu ne da ke ƙarfafa amfani da shaidar zamantakewa. Wani bincike ya gano cewa lokacin da ake kimanta samfur, masu amfani da kayayyaki sun fi haɗa ra'ayoyin wasu ta hanyar amfani da shaidar zamantakewa lokacin da abubuwan da suka fuskanta da samfurin ba su da tabbas, wanda hakan ke barin rashin tabbas game da ainihin ƙarshen da ya kamata su yanke.

Kamanceceniya da ƙungiyar da ke kewaye

Kamanceceniya kuma tana motsa amfani da shaidar zamantakewa; idan mutum ya fahimci kansa a matsayin wanda ya yi kama da mutanen da ke kewaye da shi, zai fi yiwuwa ya rungumi kuma ya fahimci cewa yana gyara halayen waɗannan mutanen. An lura da wannan a fannoni kamar amfani da waƙoƙin dariya, inda mahalarta za su yi dariya na tsawon lokaci idan suka ga mutanen suna dariya kamar kansu.

Shaidar zamantakewa kuma ɗaya ce daga cikin ƙa'idodi shida na lallashi na Robert Cialdini, (tare da ramawa, sadaukarwa/daidaituwa, iko, so, da ƙarancin kuɗi) wanda ke da'awar cewa mutane suna da yuwuwar yin wasu ayyuka musamman idan za su iya hulɗa da mutanen da suka yi irin waɗannan ayyukan a gabansu. Wani gwaji da ya misalta wannan iƙirarin an gudanar da shi ne ta hanyar masu bincike waɗanda suka shiga wani kamfen na sadaka na ƙofa zuwa ƙofa, waɗanda suka gano cewa idan jerin waɗanda suka bayar da gudummawa a baya sun fi tsayi, mutumin da aka nema na gaba shi ma zai iya bayar da gudummawa. Wannan yanayin ya fi bayyana lokacin da sunayen da ke cikin jerin masu bayar da gudummawa mutane ne da mai ba da gudummawa ya sani, kamar abokai da maƙwabta. Ka'idar Cialdini kuma ta tabbatar da cewa ikon takwarorinsu yana da tasiri saboda mutane sun fi mayar da martani ga dabarun tasiri da aka yi amfani da su a kwance maimakon a tsaye, don haka mutane suna iya shawo kan abokin aiki fiye da wanda ya fi shi.

Bincike

Binciken farko

Binciken da ya fi shahara game da shaidar zamantakewa shine gwajin Muzafer Sherif na 1935. A cikin wannan gwajin, an sanya mutane a cikin ɗaki mai duhu kuma an nemi su kalli digo na haske kimanin ƙafa 15 daga nesa. Sai aka tambaye su nawa ne digo na haske ke motsawa, a cikin inci,. A zahiri ba ya motsawa kwata-kwata, amma saboda tasirin autokinetic, ya bayyana yana motsawa. Nawa hasken yake motsawa ya bambanta daga mutum zuwa mutum amma gabaɗaya yana daidai akan lokaci ga kowane mutum. Bayan 'yan kwanaki bayan haka, an gudanar da wani ɓangare na biyu na gwajin. An haɗa kowane mutum da wasu mutane biyu kuma an nemi su yi kiyasin su da babbar murya game da adadin hasken yana motsawa. Ko da yake mutanen sun riga sun ba da kiyasi daban-daban, ƙungiyoyin za su zo ga kiyasi ɗaya. Don kawar da yiwuwar cewa mutanen suna ba wa ƙungiyar amsa ne kawai don guje wa yin kama da wauta yayin da har yanzu suna da yakinin cewa kiyasin su na asali daidai ne, Sherif ya sa mutanen su sake yin hukunci kan fitilun da kansu bayan yin hakan a cikin ƙungiyar. Sun ci gaba da hukuncin ƙungiyar. Saboda motsin hasken ba shi da tabbas, mahalarta sun dogara ga junansu don fayyace gaskiya.

Wani bincike ya duba tasirin zamantakewa a cikin gano shaidu . An nuna wa waɗanda abin ya shafa hoton "mai laifin". Daga nan aka nuna musu hoton jerin mutane huɗu, ɗaya daga cikinsu shi ne wanda ya aikata laifin da suka gani, aka kuma nemi su cire shi. Aikin ya yi wahala har ya kai ga rashin tabbas ta hanyar gabatar da hotunan cikin sauri. An yi aikin a cikin ƙungiyar da ta ƙunshi mutum ɗaya na gaske da ƙungiyoyi uku (mutum yana aiki a matsayin wanda abin ya shafa amma a zahiri yana aiki ga mai gwajin). Ƙungiyoyin sun amsa da farko kuma dukkan ukun sun ba da amsar da ba daidai ba. A cikin yanayi mai mahimmanci na gwajin, an gaya wa waɗanda abin ya shafa cewa suna shiga cikin gwajin gaske na ƙwarewar gano shaidu wanda sassan 'yan sanda da kotuna za su yi amfani da shi, kuma sakamakonsu zai kafa ƙa'ida don aiki. A cikin yanayi mara mahimmanci, an gaya wa waɗanda abin ya shafa cewa har yanzu ana haɓaka aikin zane kuma masu gwajin ba su san menene ƙa'ida don aiki ba - suna neman alamu masu amfani don inganta aikin. An gano cewa lokacin da waɗanda abin ya shafa suka yi tunanin cewa aikin yana da matuƙar muhimmanci, sun fi dacewa su bi ka'idojin, wanda hakan ya ba wa ƙungiyar amsar da ba ta dace ba kashi 51% na lokacin, sabanin kashi 35% na lokacin da ba su da mahimmanci.

Tasirin al'adu akan shaidar zamantakewa

Ƙarfin shaidar zamantakewa kuma ya bambanta a cikin al'adu daban-daban. Misali, bincike ya nuna cewa batutuwa a cikin al'adun haɗin kai sun fi dacewa da shaidar zamantakewa ta wasu fiye da waɗanda ke cikin al'adun haɗin kai. Ko da yake wannan yanayin yana sake faruwa, akwai shaida da ke nuna cewa waɗannan sakamakon sauƙi ne, kuma cewa halin mutum ɗaya na mutum ɗaya mai zaman kansa yana da tasiri kan shawarwarinsa. Ƙarin canje-canje, kamar fahimtar alhakin zamantakewa na mutum ɗaya, ya kamata a yi la'akari da su don fahimtar hanyoyin shaidar zamantakewa a cikin al'adu; misali, mutane da yawa masu haɗin kai sau da yawa za su sami ƙarin tilas na taimaka wa wasu saboda sanin da suka yi game da alhakin zamantakewa, kuma wannan zai ƙara yiwuwar su bi buƙatun, ba tare da la'akari da shawarar takwarorinsu na baya ba.

Kashe kai na kwafi

An gabatar da hujjar zamantakewa a matsayin bayani game da kisan kai na kwafi, inda yawan kashe kansa ke karuwa bayan wallafa labarai game da kashe kansa a kafafen yada labarai. Wani bincike da aka yi amfani da shi wajen yin samfurin wakili ya nuna cewa kashe kansa na kwafi yana da yuwuwar faruwa idan akwai kamanceceniya tsakanin mutumin da ke da hannu a kisan kai da aka yada da kuma yiwuwar masu kwafi. Bugu da ƙari, binciken da David Phillips ya gudanar tsakanin 1947 da 1968 ya ƙara tabbatar da wanzuwar kashe kansa na kwafi.

Misalai

Tarihi

An ɗauki karɓuwa da shaharar furannin tulip a Netherlands da Jamus bayan da Conrad Gessner ya shigo da su daga Constantinople a shekara ta 1559 a matsayin misali na salon da aka yaɗa ta hanyar shaidar zamantakewa.

A cikin nishaɗi

A wasu lokutan gidajen wasan kwaikwayo suna amfani da 'yan kallo na musamman waɗanda aka umarce su da su yi wa mutane gaisuwa a lokutan da aka tsara. Yawanci, waɗannan mutane ne suke yin tafi da farko, sauran masu kallo kuma suna biyo baya. Masu sauraro marasa ƙwarewa na iya ɗaukar irin waɗannan gaisuwa a matsayin alamun ingancin wasan kwaikwayon.

A cikin shirye-shiryen talabijin, gidajen talabijin sun gano cewa suna iya ƙara "ban dariya" da ake ji a shirin ta hanyar kunna waƙar dariya da aka riga aka yi rikodi a muhimman lokutan. Sun gano cewa duk da cewa masu kallo suna ganin waƙar dariya tana da ban haushi, suna ganin shirye-shiryen da ke amfani da dariya a cikin gwangwani don su fi ban dariya fiye da waɗanda ba sa yi.

A cikin kasuwancin e-commerce

A cikin kasuwancin e-commerce, shaidar zamantakewa tana ɗaukar nau'in shaidu masu kyau daga abokan ciniki na baya. Nuna waɗannan shaidun yana ɗaya daga cikin dabarun da aka gano suna da tasiri wajen ƙarfafa kwastomomi masu yuwuwa su yi rijista.

A shafukan sada zumunta

Ana amfani da hujjojin zamantakewa a shafukan sada zumunta kamar X (wanda a da ake kira Twitter), Facebook, Instagram da YouTube . Yawan mabiya, magoya baya, ra'ayoyi, so, abubuwan da aka fi so, har ma da tsokaci da mai amfani ya yi, yana da tasiri mai kyau ga yadda sauran masu amfani ke ganin su. Ana ɗaukar mai amfani da X mai mabiya miliyan ɗaya a matsayin wanda ya fi aminci da kuma daraja fiye da mai amfani iri ɗaya mai mabiya dubu, wanda ke haifar da ƙaruwar mabiya cikin sauri da kuma ƙaruwar hulɗa da kuma yawan dannawa.