Tarayyar Sobiyet


Kungiyar Sobiyet wato Union of Soviet Socialist Republics (USSR), ƙungiya ce wacce ta mamaye ƙasashe da nahiyoyi wacce ta mamaye mafi akasarin yankin Eurasia tun daga shekara ta 1922 har zuwa shekarar ta alif 1991.

Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]Cikakken bayani kan Tarayyar Sobiyet (USSR)
Tarayyar Sobiyet (Union of Soviet Socialist Republics – USSR) wata babbar ƙasa ce da ta kasance daga 30 ga Disamba, 1922 zuwa 26 ga Disamba, 1991. Ta kasance ɗaya daga cikin manyan ƙasashe mafi ƙarfi a tarihin duniya, inda ta mamaye yanki mai faɗi daga Gabashin Turai zuwa Arewacin Asiya. Fadin ƙasarta ya kai kusan kilomita murabba'i miliyan 22.4, wanda ya sa ta zama ƙasa mafi girma a duniya a lokacin.
Asalin kafuwa
Tarayyar Sobiyet ta samo asali ne bayan Juyin Juya Halin Rasha na shekarar 1917, lokacin da jam'iyyar Bolshevik ƙarƙashin jagorancin Vladimir Lenin ta karɓi mulki daga gwamnatin wucin gadi. Bayan shekaru na yaƙin basasa tsakanin dakarun gwamnati da masu adawa, an kafa Tarayyar Sobiyet a ranar 30 ga Disamba, 1922.
Da farko ta ƙunshi jamhuriyoyi huɗu:
Rasha (Russian SFSR)
Ukraine
Belarus
Transcaucasian SFSR (wanda daga baya ya kasu zuwa Armenia, Azerbaijan da Georgia)
Daga baya ƙarin jamhuriyoyi suka shiga har suka kai 15.
Tsarin mulki
Tarayyar Sobiyet ta kasance ƙasa mai bin tsarin kwaminisanci. Jam'iyyar Communist Party of the Soviet Union (CPSU) ce kaɗai ke da ikon mulki. Shugabannin ƙasar sun haɗa da:
Vladimir Lenin
Joseph Stalin
Nikita Khrushchev
Leonid Brezhnev
Mikhail Gorbachev
Tattalin arziki
USSR ta gudanar da tattalin arzikinta ne ta hanyar tsarin tsare-tsaren gwamnati. Gwamnati ce ke mallakar:
Manyan masana'antu
Gonaki
Ma'adinai
Hanyoyin sufuri
Bankuna
An fi mai da hankali kan masana'antu masu nauyi, makamashi, ƙarafa, da aikin soja.
Sojoji da makaman nukiliya
Tarayyar Sobiyet ta gina ɗaya daga cikin manyan rundunonin sojoji a duniya. Ta mallaki:
Makaman nukiliya masu yawa
Tankokin yaƙi
Jiragen sama na yaƙi
Jiragen ruwa na soja
Ta kasance babbar ƙasa mai fafatawa da United States a lokacin Yaƙin Cacar Baki.
Yaƙin Cacar Baki
Daga bayan Yaƙin Duniya na Biyu har zuwa 1991, Tarayyar Sobiyet da Amurka sun shiga gasa ta siyasa, tattalin arziki, fasaha da makamai. Wannan lokaci ana kiransa Yaƙin Cacar Baki (Cold War).
Duk da cewa ba su yi yaƙi kai tsaye ba, sun yi gogayya a fannoni daban-daban kuma suka goyi bayan ɓangarori masu saɓani a yaƙe-yaƙe na wasu ƙasashe.
Nasarorin kimiyya
Tarayyar Sobiyet ta zama ta farko a abubuwa da dama:
Ta ƙaddamar da Sputnik 1, tauraron dan Adam na farko a duniya (1957).
Yuri Gagarin ya zama mutum na farko da ya shiga sararin samaniya a shekarar 1961.
Ta samar da manyan masana a fannin lissafi, kimiyya da injiniya.
Al'umma da ilimi
Gwamnati ta samar da:
Ilimi kyauta
Kiwon lafiya kyauta
Tallafin gidaje
Ayyukan yi ga yawancin jama'a
Sai dai kuma akwai ƙarancin 'yancin faɗar albarkacin baki da na kafafen yaɗa labarai.
Jamhuriyoyi 15
Tarayyar Sobiyet ta ƙunshi:
1. Rasha
2. Ukraine
3. Belarus
4. Estonia
5. Latvia
6. Lithuania
7. Moldova
8. Georgia
9. Armenia
10. Azerbaijan
11. Kazakhstan
12. Uzbekistan
13. Turkmenistan
14. Kyrgyzstan
15. Tajikistan
Rushewar Tarayyar Sobiyet
A shekarun 1980 tattalin arziki ya fara rauni, sannan matsalolin siyasa suka ƙaru. Shugaba Mikhail Gorbachev ya aiwatar da manufofin Perestroika (gyaran tattalin arziki) da Glasnost (buɗe siyasa), amma matsalolin suka ci gaba.
A ranar 26 ga Disamba, 1991, Tarayyar Sobiyet ta rushe. Jamhuriyoyin 15 suka zama ƙasashe masu cin gashin kansu, yayin da Russia ta zama magajiyar mafi yawan kadarori da kujerar USSR a Majalisar Ɗinkin Duniya.
Muhimmancin Tarayyar Sobiyet
Tarayyar Sobiyet ta kasance ɗaya daga cikin ƙasashen da suka fi tasiri a ƙarni na 20 saboda:
Ta taka muhimmiyar rawa wajen kayar da Jamus a Yaƙin Duniya na Biyu.
Ta jagoranci yaɗuwar tsarin kwaminisanci a ƙasashe da dama.
Ta yi babban ci gaba a kimiyya da binciken sararin samaniya.
Ta kasance ɗaya daga cikin manyan ƙasashe biyu mafi ƙarfi a duniya na tsawon kusan rabin ƙarni.
Ko da yake Tarayyar Sobiyet ta rushe a shekarar 1991, tarihinta da tasirinta har yanzu suna da muhimmanci a siyasa, tattalin arziki, da dangantakar ƙasashen duniya.
