Tarihin baki a Mali ta zamani
 Tarihin baki a Mali ta zamani | |
|---|---|
aspect in a geographic region (en)  | |
 |
An kirkiro Daular Mali a kusa da 1230s-1600s a Yammacin Afirka tare da Kogin Neja . Sau da yawa ana danganta shi da Sunjata Keita wanda ya kafa shi, tarihin Mali ya dogara ne sosai da tarihin baki. Labarin wanda ya kafa Mali, Sunjata Keita, ya dogara ne akan tarihin baki. Ana iya bayyana tarihin baki a matsayin adanawa da fassarar tarihin, al'adu ko abubuwan da suka faru ta hanyar mai magana. A Mali, ana iya bayyana irin wannan mai magana a matsayin mawaki, mai ba da labari, mawaƙi ko mawaƙi. Ana canja yawancin tarihin Mali ta hanyar masana tarihi na baki. Irin waɗannan masana tarihi na baki a Mali an san su da Griots, Jalis, da Jelis. Asalin tarihin baki a Mali ana iya gano shi zuwa labarin Sunjata Keita . Tarihin baki na zamani a Mali ya canza daga griots na tarihi zuwa griots na zamani da kuma mai tattaunawa. Yanayin tarihin baki na yanzu a Mali ya yi tafiya zuwa wasu fannoni kamar al'adun gargajiya da siyasa.[1]
Menene griot?
[gyara sashe | gyara masomin]Mutum ba zai iya zama Griot ba; dole ne a haifi mutum a cikin dangin griots don riƙe wannan matsayi. Wani lokaci, ana iya samun wani muhimmin bangare don nuna wanda yake griot a cikin sunan karshe. Jeliyas suna kama da griots amma ba a haife su a cikin iyalin griot ba. Jeliya da aka bayyana a matsayin "art of the griot" yana nufin wani nau'in "mai zane-zane da magana". Jelis yana da "dama na musamman don yin kora".[2] Jelis suna kama da griots saboda suna kuma ba da labarin tarihi amma rawar jelis ita ce "Raira waƙa da sake ba da labarin rayuwar zamantakewa da siyasa ta Mande".[2] Dangane da griot, griots kawai ya kamata su auri wasu griots. Kamar jelis, griots a Mali galibi suna amfani da kayan kida da kiɗa don karanta tarihin wanda a ƙarshe ya sa tarihin ya zama wasan kwaikwayo ba kawai labarin ba.
Mashahuriyar griots na zamani a Mali
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin Mali na zamani, griots sau da yawa mawaƙa ne ko mawaƙa. Misali, Abdoulaye Diabaté, mawaƙi daga Mali, an haife shi a cikin iyalin griots a shekarar 1956. Diabaté yana da ƙwarewa da yawa a cikin kiɗa na zamani da kuma sanannen kiɗa. Baba Sissoko kuma an dauke shi griot na Mali saboda an haife shi a cikin dangin griots. Wani griot daga Mali, Toumani Diabaté, shi ma yana da ƙwarewa da yawa a wasu nau'ikan yin wasan kwaikwayo. Toumani Diabaté yana da ƙwarewa a cikin flamenco, blues da jazz.