Tassili n'Ajjer
| Tassili n'Ajjer | |
|---|---|
|
| |
| General information | |
| Gu mafi tsayi |
Jebel Azao (en) |
| Height above mean sea level (en) | 2,158 m |
| Tsawo | 800 km |
| Fadi | 60 km |
| Yawan fili |
72,000 km² 7,200,000 ha |
| Labarin ƙasa | |
![]() | |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 25°40′00″N 9°00′00″E / 25.6667°N 9°E |
| Bangare na |
Tassili Cultural Park (en) Algerian Desert (en) Sahara |
| Kasa | Aljeriya |
| Territory |
Illizi Province (en) |
| Geology | |
| Material (en) |
sedimentary rock (en) |
Tassili n'Ajjer (Berber: Tassili n Ajjer, Larabci: طاسيلي ناجر, romanized: ṭāssīlī naʾjir; "Plateau of Rivers") wani tsauni ne a cikin hamadar Sahara, dake kudu maso gabashin Aljeriya. Yana riƙe ɗaya daga cikin mahimman rukunoni na fasahar kogon tarihin tarihi a duniya[1] [2] kuma ya ƙunshi yanki sama da 72,000 km2 (28,000 sq mi).An sanya shafin a matsayin wurin shakatawa na kasa da kuma ajiyar halittu, kuma an shigar da shi cikin jerin wuraren tarihi na duniya na UNESCO a shekarar 1982. [1]
Fassarar Turanci ta zahiri ta Tassili n'Ajjer ita ce 'farashin koguna'.
Yanayin ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]Tassili n'Ajjer wani tudu ne a kudu maso gabashin Aljeriya a kan iyakokin Libya da Najeriya, yana rufe yanki na 72,000 km2.[2] Ya kasance daga 26°20′N 5°00′E / 26.333°N 5.000°E / 26. 333; 5.000 gabas- kudu maso gabas zuwa 24°00′N 10°00′ E / 24.000°N 10.000°E / 24.000; 10.000. Matsayinta mafi girma shine Adrar Afao wanda ya kai 2,158 metres (7,080 ft) m (7,080 , wanda ke 25°10′N 8°11′E / 25.167°N 8.183°E / 25.187; 8.183. Garin da ya fi kusa shi ne Djanet, kimanin kilomita 10 kilometres (6.2 mi) (6.2 zuwa kudu maso yamma.
Filin yana da babban sha'awar ilimin ƙasa da kyawawan abubuwa. Yanayinta na tsarin yanayin ƙasa na gandun daji na dutse, wanda ya ƙunshi dutse mai yashi, yayi kama da yanayin wata kuma yana da nau'ikan fasahar dutse.[3]
Ilimin ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]
Yankin ya kunshi mafi yawa daga sandstone. Sandstone yana da launi ta hanyar wani nau'i na waje na oxides na ƙarfe wanda ke canza launi na dutsen daban-daban daga kusan-baƙi zuwa ja.[4] Rushewa a yankin ya haifar da kusan 300 na dutse na halitta da aka kafa a kudu maso gabas, tare da zurfin gorges da tafkunan ruwa na dindindin a arewa.
Muhalli
[gyara sashe | gyara masomin]Tassili n'Ajjer yana cikin yankin Yammacin Sahara. Saboda tsawo mafi girma na yankin, haɗe da kaddarorin riƙe ruwa na sandstone, ciyayi a nan ya fi kyau da kore fiye da ƙananan yankuna na hamada; bi da bi, wannan yana haifar da kyakkyawan wurin zama ga nau'ikan dabbobi da yawa, daga mafi ƙanƙanta, zuwa sarkar abinci zuwa dabbobi masu shayarwa. Gidan shakatawa yana da gandun daji mai budewa, wanda ya kunshi bishiyoyin Sahara da ke cikin haɗari da kuma yankin Saharan myrtle, a cikin rabin gabashin da ya fi tsayi. Tassili cypress yana daya daga cikin itatuwa da kwayoyin da suka fi dadewa a Duniya, bayan bishiyoyin bristlecone na Yammacin Amurka.[5]
Wani yawan mutanen da ke ware na Yammacin Afirka ya tsira a Tassili n'Ajjer har zuwa karni na ashirin; a yau, ana samun nau'in ne a yankunan da suka fi dacewa da Sahara na Yamma da Tsakiyar Afirka, daga Senegal zuwa Chadi. Aoudad, ko tumakin Barbary, shine kawai nau'in dabba da aka nuna a cikin tsohuwar zane-zane na dutse na yankin.
An sanya wurin shakatawa a matsayin Muhimmin Yankin Tsuntsaye (IBA) ta BirdLife International saboda yana tallafawa yawan mutanen da aka yi wa lakabi, kambi da Sandgrouse na Lichtenstein, Fir'auna eagle-owls, manyan hoopoe-larks, bar-tailed da larks na hamada, pale rock martins, fulvous babblers, fararen kambi da masu makoki na alkama, sparrows na hamada da finches.[6]
Archaeology
[gyara sashe | gyara masomin]Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Fasahar dutse ta Aljeriya ta kasance ƙarƙashin binciken Turai tun 1863, tare da binciken da "A. Pomel (1893-1898), Stéphane Gsell (1901-1927), G. B. M. Flamand (1892-1921), Leo Frobenius da Hugo Obermaier (1925), Henri Breuil (1931-1957), L. Joleaud (1918-1938), da Raymond Vaufrey (1935-1955) suka gudanar.[7]
Tassili ya riga ya zama sananne a farkon karni na 20, amma an gabatar da mutanen Yammacin Turai ta hanyar jerin zane-zane da sojojin Faransa suka yi, musamman Lieutenant Charles Brenans a cikin shekarun 1930.[8] Ya kawo shi masanin binciken kayan tarihi na Faransa Henri Lhote, wanda daga baya zai dawo a lokacin 1956-1957, 1959, 1962, da 1970. An soki tafiye-tafiyen Lhote sosai, tare da tawagarsa da ake zargi da yin fakiti da kuma lalata zane-zane don haskaka su don ganowa da daukar hoto, wanda ya haifar da rage launuka na asali ba tare da gyara ba.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Tassili n'Ajjer National Park, Djanet". Algeria.com. Archived from the original on February 8, 2017. Retrieved February 7, 2017.
- ↑ Centre, UNESCO World Heritage (11 Oct 2017). "Tassili n'Ajjer". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 4 April 2022. Retrieved 26 December 2019.
- ↑ "Tassili National Park, Sahara Algeria". Archmillennium.net. Archived from the original on 2020-09-20. Retrieved 2012-12-16.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedreadersnatural - ↑ "Rock Art of the Tassili n Ajjer, Algeria" (PDF). Africanrockart.org. Archived from the original (PDF) on September 30, 2019. Retrieved February 7, 2017.
- ↑ "Parc National du Tassili N'Ajjer". BirdLife Data Zone. BirdLife International. 2024. Retrieved 2024-10-26.
- ↑ "Algeria". africanrockart.britishmuseum.org. Archived from the original on 2021-07-19. Retrieved 2021-04-10.
- ↑ "Algeria". africanrockart.britishmuseum.org. Archived from the original on 2021-07-19. Retrieved 2021-04-10.
