Jump to content

Te Pāti Māori

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Te Pāti Māori
Bayanai
Iri jam'iyyar siyasa
Ƙasa Sabuwar Zelandiya
Ideology (en) Fassara Haƙƙoƙin yan asalin ƙasa da Liberalism
Political alignment (en) Fassara Bangaren hagu da centrism (en) Fassara
Mulki
Shugaba Debbie Ngarewa-Packer (en) Fassara da Rawiri Waititi (en) Fassara
Tarihi
Ƙirƙira 7 ga Yuli, 2004

maoriparty.org.nz


Te Pāti Māori ( mi ), wanda aka fi sani da Jam'iyyar Māori, jam'iyya ce ta siyasa ta hagu a New Zealand da ke fafutukar kare haƙƙin 'yan Māori . [1] Banda 'yan zaɓe kaɗan, [2] [3] Te Pāti Māori yana fafatawa da masu zaɓen 'yan Māori da aka tanada, inda babban abokin hamayyarsa shine Jam'iyyar Labour .

Karkashin jagorancin Rawiri Waititi da Debbie Ngarewa-Packer, yana inganta manufofi masu zuwa: tabbatar da tikanga Māori, wargaza wariyar launin fata ta tsarin mulki, da kuma ƙarfafa haƙƙoƙin da aka yi alkawari a Te Tiriti o Waitangi, [4] [5] gami da tino rangatiratanga [6] [7] (ikon mallakar ƙasar Māori). Jam'iyyar ta kuma kuduri aniyar haɗakar manufofin ci gaban zamantakewa da na kore ta hanyar amfani da ruwan tabarau na " Tiriti mai mai da hankali kan al'amura". [8] Wannan ya haɗa da kawar da Harajin Kayayyaki da Ayyuka akan abinci, adawa da haƙar mai a cikin teku mai zurfi, tsara da kuma ba da kuɗaɗen hukumar lafiya ta Māori, ɗaga mafi ƙarancin albashi zuwa $25 a kowace awa, mayar da ƙasar Ma'aikatar Kare Muhalli ga ikon Māori ( kaitiakitanga ), da kuma rage rashin matsuguni. [7] Tun lokacin da Waititi da Ngarewa-Packer suka fara shugabancin jam'iyyar a shekarar 2020, an bayyana jam'iyyar a matsayin jam'iyyar hagu, [9] kuma mai ci gaba . [10] [11] [12]

Tariana Turia ta kafa Jam'iyyar Māori a shekara ta 2004 bayan ta yi murabus daga Jam'iyyar Labour mai mulki, inda ta yi aiki a matsayin minista, saboda takaddamar mallakar teku da teku . Ita da Pita Sharples, wata babbar jami'a, sun zama shugabannin farko. Jam'iyyar ta lashe kujeru hudu na Māori a zaben 2005 kuma ta koma Jam'iyyar adawa. Bayan zabukan 2008, 2011 da 2014, inda jam'iyyar ta lashe kujeru biyar, uku da biyu na Māori bi da bi, ta goyi bayan gwamnati wacce Jam'iyyar National Party mai ra'ayin tsakiya ke jagoranta, tare da shugabannin jam'iyyar Māori suna aiki a matsayin ministoci a wajen majalisar ministoci . A wannan lokacin, jam'iyyar ta yi kira da a yi siyasa mai sassauci. [13]

Jam'iyyar ba ta sami kujeru ba a zaben 2017, [14] wanda aka yi nazari a kansa a matsayin martani ga goyon bayan da suka bai wa Jam'iyyar National. [15] A karkashin sabbin shugabannin jam'iyyar sun dawo a babban zaben 2020, lokacin da Rawiri Waititi ya lashe zaben Waiariki . Duk da cewa kason jam'iyyar na kuri'un jam'iyyar a duk fadin kasar ya ragu daga kashi 1.18% a 2017 zuwa kashi 1.17% a 2020, lashe zaben Waiariki ya bai wa jam'iyyar 'yancin samun cikakken wakilci, wanda ya ba ta 'yan majalisa biyu, tare da shugabar jam'iyyar Debbie Ngarewa-Packer daga baya ta zama memba a cikin jerin 'yan takara . Waititi ta shiga Ngarewa-Packer a matsayin shugabar jam'iyyar a watan Oktoban 2020 kuma 'yan takarar biyu sun jagoranci jam'iyyar ta lashe kujeru shida na masu jefa kuri'a da kuma kashi 3.08% na kuri'un da aka kada a babban zaben 2023 . [16] A shekarar 2025, majalisar ƙasa ta kaɗa ƙuri'ar korar 'yan majalisar Mariameno Kapa-Kingi da Tākuta Ferris daga jam'iyyar.

Tsarin aiki

[gyara sashe | gyara masomin]

Asalin Te Pāti Māori za a iya gano shi ne rikicin teku da teku na shekarar 2004, muhawara game da ko 'yan kabilar Maori suna da haƙƙin mallakar wani ɓangare ko duka teku da teku na New Zealand wanda ya taso a lokacin Gwamnatin Labour ta Biyar . Wata hukunce-hukuncen kotu ta bayyana cewa wasu 'yan kabilar Maori suna da 'yancin neman mallakar wani yanki na teku a Marlborough Sounds . Duk da haka, wannan lamari ya tsorata sassa da dama na al'ummar New Zealand, kuma Jam'iyyar Labour ta yi hasashen cewa za a yi amfani da dokar wajen goyon bayan mallakar jiha. Wannan ya fusata 'yan kabilar Maori da yawa, ciki har da 'yan majalisar dokokin Māori da yawa na Labour. 'Yan majalisar wakilai biyu da ke wakiltar masu zaɓen Māori, Tariana Turia da Nanaia Mahuta, sun sanar da niyyar kaɗa ƙuri'a kan dokar.

  1. "'Incredible result': Māori Party returning to Parliament". The New Zealand Herald (in Turanci). Archived from the original on 2 August 2023. Retrieved 17 July 2022.
  2. "Kelston candidates". Vote NZ (in Turanci). Archived from the original on 29 September 2023. Retrieved 2023-09-29.
  3. "Te Pāti Māori candidate tops informal audience poll at chamber event". Te Ao Māori News (in Turanci). Archived from the original on 29 September 2023. Retrieved 2023-09-29.
  4. "'Incredible result': Māori Party returning to Parliament". The New Zealand Herald (in Turanci). Archived from the original on 2 August 2023. Retrieved 17 July 2022.
  5. "Kelston candidates". Vote NZ (in Turanci). Archived from the original on 29 September 2023. Retrieved 2023-09-29.
  6. "Te Pāti Māori candidate tops informal audience poll at chamber event". Te Ao Māori News (in Turanci). Archived from the original on 29 September 2023. Retrieved 2023-09-29.
  7. 1 2 "New Zealand's next kingmakers: who are the Māori party?". The Guardian (in Turanci). 31 May 2022. Archived from the original on 10 August 2023. Retrieved 26 June 2022.
  8. "NZ Māori party rules out right-wing coalition after next election". The Guardian (in Turanci). 31 May 2022. Archived from the original on 4 June 2023. Retrieved 17 July 2022.
  9. Johnson, Glen. "Ardern vs Collins: New Zealand is at a crossroads". Al Jazeera (in Turanci). Archived from the original on 23 March 2023. Retrieved 27 January 2023.
  10. "'Incredible result': Māori Party returning to Parliament". The New Zealand Herald (in Turanci). Archived from the original on 2 August 2023. Retrieved 27 January 2023.
  11. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named :5
  12. Godfery, Morgan. "Is Labour hostage to its centrist base?". Metro (in Turanci). Archived from the original on 8 February 2023. Retrieved 27 January 2023.
  13. Eparaima-Hautapu, Kiriana. "The Rise and Rise of Te Pāti Māori". Metro (in Turanci). Archived from the original on 27 January 2023. Retrieved 27 January 2023.
  14. "2017 General Election – Official Result". New Zealand Electoral Commission. Archived from the original on 7 October 2017. Retrieved 24 September 2017.
  15. Eparaima-Hautapu, Kiriana. "The Rise and Rise of Te Pāti Māori". Metro (in Turanci). Archived from the original on 27 January 2023. Retrieved 27 January 2023.
  16. "2023 General Election – Official Result". Electoral Commission. 3 November 2023. Archived from the original on 4 November 2023. Retrieved 17 November 2023.