Jump to content

Tekun Larabawa

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Tekun Larabawa
General information
Fadi 2,400 km
Yawan fili 3,862,000 km²
Vertical depth (en) Fassara 5,800 m
Labarin ƙasa
Tsarin Daidaiton Labarin Kasa 16°N 64°E / 16°N 64°E / 16; 64
Bangare na Tekun Indiya
Kasa Indiya
Hydrography (en) Fassara
Inflow (en) Fassara

Tekun Arabiya ( Arabic ) [1] yanki ne na teku a arewacin Tekun Indiya, wanda yankin Larabawa, Tekun Aden da Tashar Guardafui suka yi iyaka da shi a yamma, ya yi iyaka da Tekun Oman da Iran, a arewa da Pakistan, a gabas da Indiya, a kudu maso gabas da Tekun Laccadive da Maldives, sannan a kudu maso yamma da Somaliya . Jimillar yankinsa ya kai 3,862,000 square kilometres (1,491,000 sq mi) kuma zurfinsa ya kai 5,395 metres (17,700 ft) . Tekun Aden a yamma ya haɗa Tekun Larabawa da Tekun Ja ta hanyar mashigar Bab-el-Mandeb, kuma Tekun Oman yana arewa maso yamma, yana haɗa shi da Tekun Farisa

Shahararrun tashoshin jiragen ruwa a zamanin zamani sun haɗa da tashar jiragen ruwa ta Jawaharlal Nehru da Mormugao a Indiya, tashar jiragen mmiri ta Karachi, Qasim, da Gwadar a Pakistan, Tashar jiragen ruwa ta Chabahar a Iran, da tashar jirgin ruwan Salalah a Oman. Daga cikin manyan Maldive" id="mwUA" rel="mw:WikiLink" title="List of islands of the Maldives">tsibirai a cikin Tekun Larabawa sune Socotra (Yemen), Masirah (Oman), da Astola (Pakistan). Kasashen da ke da iyakar tekun Larabawa sune Yemen, Oman, Pakistan, Iran, Indiya da tsibirai mafi yammacin Maldive da Laccadive Archipelagos . [2]

Tekun Larabawa gida ne ga Indus Fan, tsarin fan na biyu mafi girma a duniya ta hanyar fadadawa. Yana mamaye kudancinsa da tsakiya ta Basin Larabawa, mai faɗakarwa, mai laushi na zurfin teku wanda ya kai zurfin mita 4500 a wasu yankuna. Yawancin tsibirai da tsaunuka a cikin teku suna kusa da iyakar bakin teku, kusa da manyan wuraren da ke ƙasa. A cikin kwandon kuma a duk hanyoyin ruwa na iyaka na Tekun Larabawa sai dai Tekun Indiya yana zaune a cikin Tekun Larauta Babban Ecosystem Marine (LME), ɗaya daga cikin yankunan ruwa mai samar da muhalli a duniya (saboda haɓakar da aka samar a lokacin bazara), da kuma gidan dubban nau'in bakin teku da na ruwa.

Tekun Larabawa ya haye ta hanyoyi masu yawa na kasuwanci a cikin tarihi, tun daga ƙarshen 2nd ko farkon 3rd millennium BC.[3] Ciniki ya ƙuntata a tarihi ta hanyar iskar ruwan sama da kuma hanyoyin da suka haifar ta hanyar hulɗarsu da Indian Ocean Warm Pool. Iska ta hura kuma ta ci gaba da hura iska mai dumi, mai laushi da iska mai ƙarfi zuwa arewa maso gabas daga cikin Afirka da Tekun Indiya daga tsakiyar bazara zuwa ƙarshen fall, wanda ya haifar da ruwan sama mai ƙarfi a arewa maso gabashin kogin Larabawa, da yanayin bushewa a Horn of Africa da Arabian Peninsula, kodayake dukansu biyu sun ga sauye-sauye masu ban mamaki a cikin tsarin su a cikin 'yan shekarun nan don neman ruwan sama mai tsanani. Rashin sanyi, mai zurfi, bushe, iska ta kudu maso yamma daga Karakoram da Himalayas in ba haka ba za su fi yawa a cikin hunturu da bazara.

Yanayin ƙasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Yankin Tekun Larabawa kusan km2 sq . [2] Matsakaicin faɗin teku kusan kilomita 2,400 kilometres (1,490 mi) (1,490 , kuma matsakaicin zurfinsa shine mita 5,395 (17,700 . [4] kogin da ya fi girma da ke gudana cikin teku shine Indus .

Tekun yana da manyan makamai guda biyu, Tekun Aden a kudu maso yamma, wanda ke haɗa shi da Bahar Maliya ta hanyar Bab-el-Mandeb; da Tekun Oman zuwa arewa maso yamma, yana haɗa shi da Tekun Farisa. Har ila yau, yana da iyaka da gulfs na Khambhat da Kutch a kan Tekun Indiya, da Tekun Laccadive a bakin tekun kudancin Indiya.[2]

Ƙayyadaddun

[gyara sashe | gyara masomin]

Bambanci kawai tsakanin Hukumar Kula da Tekun Kasa da Yanayi (NOAA) da Ƙungiyar Hydrographic ta Duniya (IHO) na Tekun Larabawa shine ƙudurin iyakar teku a kan iyakar gabashin ta da Indiya, suna jayayya ko wannan tsibirin Devgad ne ko ƙauyen Sadashivgad a Karnataka . [5][6] A cewar NOAA, iyakar teku kamar haka: [6]

  1. "Arabian Sea". UNBIS Thesaurus. Retrieved 28 December 2023.
  2. 1 2 3 "Arabian Sea". Encyclopædia Britannica. Retrieved 2026-05-05. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Britannica" defined multiple times with different content.
  3. Keys, David (1993-06-26). "Did ancient mariners set sail from the Indus valley?". New Scientist. Retrieved 2026-05-03.
  4. "NOAA Bathymetric Data Viewer". National Oceanic and Atmospheric Administration.
  5. "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. pp. 20–21. Archived from the original (PDF) on 7 December 2017. Retrieved 28 December 2020.
  6. 1 2 "OAS seaname Detail for Arabian Sea | Definition". National Centers for Environmental Information. NOAA. 2000-10-24.