Jump to content

Tom Ikimi

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Tom Ikimi
Lua error a mw.lua, layi na 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.
Ministan harkan kasan waje Najeriya

1995 - 1998
← Baba Gana Kingibe - Ignatius Olisemeka →
Rayuwa
Haihuwa10 ga Afirilu, 1944 (82 shekaru)
ƙasaNajeriya
Mazaunijahar Edo
Karatu
MakarantaJami'ar Ahmadu Bello
HarsunaTuranci
Pidgin na Najeriya
Sana'a
Sana'aɗan siyasa, Mai wanzar da zaman lafiya, Masanin gine-gine da zane da minista
Imani
Jam'iyar siyasaAction Congress of Nigeria

Cif Tom Ikimi (an haife shi 10 Afrilu 1944) ɗan siyasan Najeriya ne kuma masanin gine-gine wanda ya yi aiki a matsayin ministan harkokin waje daga 1995 zuwa 1998. [1] An nada shi shugaban Majalisar Ministocin ECOWAS da Kwamitin ECOWES na Tara a Laberiya (C-9) a ranar 26 ga Yulin 1996. Ya kuma yi aiki a matsayin shugaban tsohuwar Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican (NRC) kuma ya kasance memba na kafa All Progressives Congress (APC).

Rayuwa ta farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Ikimi a Kumba, Kudancin Kamaru na Burtaniya (Kamaru na zamani) ga John Onile Ikimi da Victoria Isiemoa Ikimi, duka biyu daga Igueben, Yankin Karamar Hukumar Igueben, Jihar Edo. Ya halarci Kwalejin St. Joseph, Sasse, Buea, Kudancin Kamaru, daga 1957 zuwa 1961. Ya kasance dalibi na farko na Midwestern Polytechnic, Auchi, Midwestern Nigeria (yanzu Auchi Polytechnic), don ilimin fasaha daga Janairu 1966 zuwa Disamba 1967 (Building and Civil Engineering), inda ya sami Diploma na Kasa. Ya kasance memba na farko na Ƙungiyar Dalibai, ɗan wasa mai ƙwazo kuma ya kafa Kungiyar Wasanni ta Kwalejin.  [ana buƙatar hujja][<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2023)">citation needed</span>]

Ilimi na sana'a a fannin gine-gine ya kasance a Jami'ar Ahmadu Bello, Makarantar Gine-gine, Zaria, daga 1968 zuwa 1973, inda ya sami digiri na B. Arch (Hons). Ikimi ta kasance memba na ƙungiyar ɗalibai da Ƙungiyar Ɗaliban Najeriya (NUNS). Ya motsa motsi a ƙarshen 1970 a taron NUNS a Zaria don sake shigar da ƙungiyoyin Gabas a cikin NUNS yayin ƙarshen yakin basasa.

Ya kasance memba na farko na shirin National Youth Service Corps, yana aiki a Ibadan, yammacin Najeriya, daga 1973 zuwa 1974. Ya yi aiki a matsayin masanin gine-gine a kamfanin haɗin gwiwar tsarawa, daga baya a IBRU Vaughan Richards & Partners, Legas, daga 1974 zuwa 1977 kuma an sanya shi abokin tarayya a 1975. Ya kafa kamfaninsa, Tom Ikimi Design Company a watan Mayu 1977 kuma ya aiwatar da ayyukan masu zaman kansu da kasuwanci da yawa a ciki da wajen Najeriya, daga 1977 zuwa 1993. Daga baya ya lashe gasar kasa da kasa don sabon ofishin OAU da cibiyar taro a Addis Ababa Habasha. Shi ɗan'uwan Cibiyar Gine-gine ta Najeriya (FNIA) ne kuma yana da sha'awar kasuwanci a cikin gine-gine, kasuwanci da noma.

Matsayi da aka riƙe

[gyara sashe | gyara masomin]
  • memba, Majalisar Dokoki daga 1988 zuwa 1989.
  • memba, Babi na 2 Kwamitin "Manufa na asali da ka'idojin jagororin manufofin jihar".
  • Shugaban Jam'iyyar Republican Convention Party daga 1990 zuwa 1992.
  • Ya kasance mai ba da shawara na musamman ga shugaban kasa, babban kwamandan, Janar Sani Abacha a watan Fabrairun 1994, inda ya shirya takardar shaidar don kafa Asusun Amincewa da Man Fetur (PTF).
  • An nada shi ministan harkokin waje a watan Maris na shekara ta 1995.[2]

Ayyuka a Majalisar Dinkin Duniya

[gyara sashe | gyara masomin]

Ikimi ya jagoranci tawagar Najeriya zuwa Taron Bincike / fadada Jam'iyyun Yarjejeniyar kan Rashin Yaduwar Makaman Nukiliya (NPT) a Birnin New York, inda ya ba da adireshin matsayi na kasa a ranar 18 ga Afrilu 1995.

Bugu da ƙari, Ikimi ya jagoranci tawagar zuwa taron ministoci na Ofishin Gudanarwa na Non-Aligned Movement (NAM) a Bandung, Indonesia, daga 25 zuwa 27 Afrilu 1995.

Ikimi ya wakilci shugaban kasa, babban kwamandan, a taron cika shekaru 40 na Movement of Non-Aligned Countries a Bandung, Indonesia, a ranar 28 ga Afrilu 1995.

Bugu da ƙari, Ikimi ya jagoranci tawagar zuwa taron ministoci na Ofishin Gudanarwa na Ƙungiyar da ba ta Haɗin kai ba a Cartagena, Colombia, daga 18 zuwa 20 ga Mayu 1998, yana gabatar da sanarwar Najeriya a ranar 19 ga Mayu 1998.

Da yake kula da tawagar, Ikimi ya kula da shiga Najeriya a Taron Majalisar Tsaro na Musamman na Majalisar Dinkin Duniya don Ministocin Harkokin Waje a Birnin New York, inda ya gabatar da sanarwar kasar a ranar 26 ga Satumba 1995.

Ikimi ya jagoranci tawagar zuwa Taron Tunawa na 50 na Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya (UNGA) daga Satumba zuwa Disamba 1995, inda ya gabatar da sanarwar Najeriya ga Majalisar a ranar 3 ga Oktoba 1995.

Da yake aiki a matsayin shugaban Majalisar Tsaro ta Majalisar Dinkin Duniya a watan Oktoba 1995, Ikimi ya karbi bakuncin Paparoma John Paul II a bikin cika shekaru 50 na Majalisar Dinkinobho a matsayin Shugaban Majalisar Tsaro.

Ikimi ya wakilci shugaban kasa, babban kwamandan, a taron koli na kasashe masu zaman kansu na Majalisar Tsaro ta Majalisar Dinkin Duniya a Birnin New York a ranar 4 ga Oktoba 1995.

Ci gaba da jagorancinsa, Ikimi ya jagoranci tawagar zuwa Taron 51 na Majalisar Dinkin Duniya (UNGA) daga Satumba zuwa Disamba 1996, inda ya gabatar da sanarwar Najeriya a ranar 3 ga Oktoba 1996.

Ikimi ya kuma wakilci shugaban kasa a taron koli na 11 na kasashe marasa haɗin kai a Cartagena, Colombia, daga 18 zuwa 20 ga Oktoba 1998, yana gabatar da sanarwar Najeriya a ranar 18 ga Oktoba 1998.

Ikimi ya jagoranci tawagar zuwa Taron 52 na Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya (UNGA) daga Satumba zuwa Disamba 1997, inda ya gabatar da sanarwar Najeriya a ranar 23 ga Satumba 1997.

Ayyuka a ECOWAS

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Shugaban Majalisar Ministocin ECOWAS da Kwamitin ECOWES na Tara a Laberiya (C-9) a ranar 26 ga Yulin 1996.
  • Shugaban Kwamitin Ministocin ECOWAS na biyar a Saliyo.
  • Ya jagoranci tawagar Najeriya zuwa kuma ya jagoranci taron na 4 na Kwamitin Ministocin ECOWAS na Hudu a Saliyo (C-4) a New York, a ranar 11 ga Yuli 1997.
  • Ya jagoranci tawagar kwamitin ministocin ECOWAS na biyar (C-5) zuwa New York kuma ya ba da bayani ga Sakatare Janar da Majalisar Tsaro a karkashin Arria Formula game da halin da ake ciki a Saliyo, a ranar 11 ga Nuwamba 1997.
  • Ya jagoranci tawagar Najeriya zuwa kuma ya jagoranci taron 8 na Kwamitin Ministocin ECOWAS na biyar a Saliyo (C-5) a New York, daga 5 zuwa 6 Fabrairu 1998.
  • Ya jagoranci tawagar Najeriya zuwa tarurrukan ministocin ECOWAS da yawa da kuma taron koli na Shugaban kasa a kusa da yankin.
  • Ya jagoranci kwamitin ministocin ECOWAS na tara (C-9) don samun nasarar warware rikicin Laberiya.
  • Ana sa ido a karkashin Majalisar Dinkin Duniya, gudanar da zaben dimokuradiyya na farko bayan yakin a Laberiya a watan Agustan 1997 da kuma kafa gwamnatin dimokuradiya karkashin jagorancin Charles G. Taylor.

Matsayi a Saliyo

[gyara sashe | gyara masomin]

Rikicin da aka yi wa gwamnatin shugaban kasar Ahmad Tejan Kabbah a ranar 25 ga Mayu 1997 ya haifar da barazana ba kawai ga zaman lafiya da tsaro na Saliyo ba har ma da tsaro da kwanciyar hankali na yankin Yammacin Afirka. A matsayinsa na shugaban kwamitin hudu da biyar a Saliyo, ya jagoranci shawarwari kuma ya daidaita ayyukan da suka haifar da nasarar maido da gwamnatin Shugaba Ahmad Tejan Kabbah a ranar 10 ga Maris 1998. Ya jagoranci tawagar ECOWAS kuma shi ne na farko da ya shiga Saliyo don tantance halin da ake ciki a ƙasa bayan 'yancin Freetown daga' yan tawaye da sojojin ECOMOG a ranar 18 zuwa 19 ga Fabrairu 1998 don ba da izinin dawowar Shugaba Ahmad Tejan Kabbah daga gudun hijira a Conakry . [3]

Matsayi a Kungiyar hadin kan Afirka

[gyara sashe | gyara masomin]

Lokacin da ya kasance ministan harkokin waje ya yi daidai da lokacin da yankin Yammacin Afirka da kuma yawancin Afirka suka cika da rikice-rikice, wanda ya haɗa da yaƙe-yaƙe a Angola, Rwanda / Burundi, Zaire (yanzu Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo), Sudan, Laberiya, Somaliya da Saliyo. An kafa babban sashin OAU a Alkahira a 1994 a matsayin hanyar warware waɗannan rikice-rikice. A lokacin mulkinsa, Najeriya ta ci gaba da kasancewa memba na tsakiya a cikin zabubbuka uku da aka gudanar a kowace shekara. Baya ga tarurruka da yawa na majalisar ministocin OAU, Ikimi ya wakilci shugaban kasar Najeriya a taron koli na Babban Kwamitin OAU Mechanism for the Prevention, Management and Warware rikice-rikice a Tunis a ranar 20 ga Afrilu 1995. Ya jagoranci tawagar Najeriya zuwa Majalisar Shugabannin Jiha da Gwamnati ta 31 a Addis Ababa, Habasha, daga 26 zuwa 28 Yuni 1995; a Kamaru, daga 9 zuwa 10 Yuli 1996; a Majalisar OAU ta 32 a Zimbabwe, daga 1 zuwa 3 Yuni 1997; kuma a Burkina Faso, a ranar 8 ga Yuni 1998.

  • Ya kasance memba na kafa kuma memba na Kwamitin Amintattun Jam'iyyar All Peoples Party (APP) daga 1999 zuwa 2001
  • Ya yarda da gayyatar shiga jam'iyyar PDP a ranar 22 ga watan Satumbar shekara ta 2001 kuma ya zama shugaban jam'iyyar National Convention Presidential Election Panel a watan Janairun shekara ta 2003. Ya tsara zaben fidda gwani na PDP a Eagle Square wanda ya dawo da Olusegun Obasanjo a matsayin dan takarar shugaban kasa.
  • Ya kasance memba mai kafa kuma shugaban kasa na Advanced Congress of Democrats (ACD) daga 2005 zuwa 2006. An kaddamar da jam'iyyar a Jihar Edo a ranar 21 ga Fabrairu 2006. [4]
  • Ya kasance memba mai kafa kuma memba na caucus na kasa na Action Congress (AC) Party daga 2006 zuwa 2010. Ya jagoranci jam'iyyar don lashe zaben gwamna a Jihar Edo a 2007 da 2012.
  • Ya yi aiki a matsayin shugaban daidaita tattaunawar hadewar manyan jam'iyyun adawa ACN, ANPP, da CPC. Jam'iyyun sun haɗu don kafa All Progressives Congress (APC) a watan Yulin 2013. Ya kasance memba na Kwamitin Zartarwa na wucin gadi (IEC) na All Progressives Congress (APC) yana aiki a matsayin mataimakin shugaban kasa na yankin kudu maso kudu, a watan Yulin 2013. [5]
  • Ya janye membobinsa daga All Progressives Congress a ranar 27 ga watan Agusta 2014.

Paparoma John Paul II ya girmama shi a 1993 tare da Knight na St. Gregory The Great (KSG). A watan Maris na shekara ta 2003, Jami'ar Kimiyya da Fasaha ta Jihar Rivers ta girmama shi, tare da D.Sc. a cikin Gine-gine. An girmama shi da taken, Akinrogun na Ife ta Ooni na Ife, a cikin 1991. Ya gaji sunan iyali na Inneh na Igueben, a ƙasarsa ta Igueben, Esanland, Jihar Edo, a cikin 1988. Al'umma ta ba shi taken Oduma na Igueben a 1993.

Rayuwa ta mutum

[gyara sashe | gyara masomin]

Ya yi aure, yana da 'ya'ya maza uku da mace. Shi Roman Katolika ne.

  1. ↑ vanguard (20 January 2013). "Home News Business Technology Politics Sports Entertainment Style Viewpoint Editorial Forum Jobs Columns PROPERTY THESPARK Ikimi heads 19-man c'ttee on ACN, CPC, ANPP merger". vanguardngr.com/2013/01/ikimi-heads-19-man-cttee-on-acn-cpc-anpp-merger/. vanguard. Retrieved 21 August 2014.
  2. ↑ "Chief Tom Ikimi". www.edoworld.net. Retrieved 2023-01-29.
  3. ↑ "Ecowas Ministers Due To Visit Sierra Leone Today". 18 February 1998. Retrieved 21 August 2014.
  4. ↑ "Modu Sheriff has also thrown his political weight behind former External Affairs Minister, Tom Ikimi for the exalted position". Retrieved 21 August 2014.
  5. ↑ "ACN, CPC, ANPP merge as one party". 20 June 2013.