Jump to content

Tomasa Ester Casís

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Tomasa Ester Casís
Rayuwa
Cikakken suna Tomasa Ester Casís Tuñón
Haihuwa Panama, 21 Disamba 1878
ƙasa Panama
Harshen uwa Yaren Sifen
Mutuwa Panama (birni), 1962
Ɗalibai
Sana'a
Sana'a mai karantarwa, Mai kare hakkin mata da school teacher (en) Fassara
Kyaututtuka

Tomasa Ester Casís (21 Disamba 1878 - 1962) malamar Panama ce kuma mai fafutukar kare hakkin mata. Ta kafa al'ummar al'adun mata ta farko a kasar kuma ta matsa wa daidaito na mata. Ta goyi bayan zaɓen, ta kasance ɗaya daga cikin 'yan mata na farko na Panama kuma an girmama ta a matsayin kwamandan a cikin Order of Vasco Núñez de Balboa saboda gudummawar da ta bayar a ilimi ga ƙasar.

Rayuwa ta farko

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Tomasa Ester Casís Tuñón a ranar 21 ga Disamba 1878 a Panama ga Benita Tuñón da José Manuel Casís . Ta halarci makarantar firamare a Escuela de San Felipe de Niñas (San Felipe Girls' School) No. 2 sannan ta yi karatu a Colegio Pestaloziano, [1] makarantar sakandare, karkashin jagorancin María Luisa Munévar de Cristofini.[2][3] Ta kammala karatu a shekara ta 1896, tare da Emilia Alba da Delfina Sucre . [3] Bayan ta sami tallafin karatu don halartar Escuela Normal de Institutoras (Makarantar Makarantar Normal) karkashin jagorancin Rosa da Matilde Rubiano, ta horar da ita don zama malama, ta kammala karatu tare da digiri a shekara ta 1900. [2]

Bayan kammala karatunsa, an nada Casís a matsayin malamin shirye-shiryen yara maza a Colegio Secundario del Istmo (Kolejin Sakandare na Isthmus). Ta yi aiki a can na tsawon shekaru uku kafin ta zama malama a Escuela de San Felipe de Niños (San Felipe Boys' School) inda ta zama darakta a 1905. An hayar Casís a matsayin malami a Escuela Superior de Señoritas (Makarantar 'yan mata) a 1906 kuma ta yi aiki a can har zuwa 1907, lokacin da aka ba ta matsayi a makarantar da ke buɗewa. Makarantar 'yan mata Escuela de Santa Ana No. 2 (Santa Ana School) ta ba ta damar haɓaka sabbin ra'ayoyin ilimi bisa ga horar da koyarwarta. Kamar yadda sabuwar makaranta ce, ta kuma zama filin gwaji don ƙwarewarta ta tsarawa, yayin da ta dauki ɗalibai daga unguwar.[1] Ta yi imani da daidaito don makaranta kuma ta matsawa don ƙirƙirar makarantar sakandare ta farko a kasar, wanda Juana Oller ta buɗe.[1]

A cikin 1916, Casís, tare da wasu malamai, sun kafa ƙungiyar al'adun mata ta farko a Panama, Club Ariel . Kungiyar ta inganta ilimin mata da shiga siyasa.[2][4] Ta kuma shiga kungiyar Sociedad Nacional para el Progreso de la Mujer (National Society for the Progress of Women, SNPM), wanda Esther Neira de Calvo ta kafa a 1923.[2][5][6] Manufofin SNPM sun kasance don inganta fahimtar mata game da darajarsu ga al'umma, horar da su a cikin alhakin zama ɗan ƙasa da inganta daidaito. Casís, Angélica Chávez [es], da Aminta de Osses sun yi aiki a Kwamitin Ilimi na SNPM.[es][6] Kodayake ta gina Makarantar Santa Ana a cikin wata cibiyar da ake girmamawa, a cikin 1926, an haɗa makarantar cikin Centro Amador Guerrero (Amador Guerrero Center) kuma Casís ta fara aiki a matsayin darakta a Escucla "República de Cuba" (Jamhuriyar Cuba School). [2][7] Ta yi aiki a can har sai da ta yi ritaya a 1928.[2] A shekara ta 1960, an girmama ta a matsayin Kwamandan Order of Vasco Núñez de Balboa saboda gudummawar da ta bayar ga ilimin Panama.[2]

Mutuwa da gado

[gyara sashe | gyara masomin]

Casís ya mutu a Birnin Panama a shekarar 1962. [8] Ana tunawa da ita ne saboda samun ilimi na al'ummomin matan Panama, ciki har da Lidia Gertrudis Sogandares, mace ta farko da ta zama likitan kasar da Gumercinda Páez, ɗaya daga cikin mataimakan mata na farko da suka yi aiki a Majalisar Dokoki. [2] [9][10]

  1. Staff Wilson 2005.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 Alvarado & Marco 1996.
  3. 3.0 3.1 Susto 1949.
  4. Tamayo Acosta & Rodríguez Gómez 2011.
  5. Guardia 2017.
  6. 6.0 6.1 Nicolau 2018.
  7. Andreve 1926.
  8. Soto Arango et al. 2011.
  9. Del Vasto 2006.
  10. Bermúdez Valdés & Valencia Mosquera 2015.

Bayanan littattafai

[gyara sashe | gyara masomin]