Tsarin Haila
|
biological process (en) | |
|
| |
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na |
developmental process involved in reproduction (en) |
| Fuskar | Lafiyar Mata |
| Described at URL (mul) | bacsisaigon.net… |
Tsarin haila jerin canje-canje ne na halitta a ciki samar da hormone da kuma tsarin mahaifa da ovaries na tsarin haihuwa na mata wanda ke sa ciki ya yiwu. Tsarin ovarian yana sarrafa samarwa da sakin ƙwai da kuma sakin Estrogen da progesterone. Tsarin mahaifa yana sarrafa shirye-shirye da kiyaye lining na mahaifa (haifiyar) don karɓar tayin. Wadannan zagayen suna tare kuma suna daidaitawa, yawanci suna tsakanin kwanaki 21 zuwa 35, tare da matsakaici tsawon kwanaki 28. Menarche (farkon lokacin farko) yawanci yana faruwa a kusa da shekaru 12; sake zagayowar haila yana ci gaba da kimanin shekaru 30-45.
Kwayoyin hormones na halitta suna motsa zagaye; hauhawar cyclical da faduwar hormone mai motsawa na follicle yana haifar da samarwa da girma na oocytes (kwayoyin kwai marasa girma). Hormone estrogen yana motsa lining na mahaifa (endometrium) don kauri don karɓar tayin idan an sami taki. Jinin da ke cikin rufin yana ba da Abinci mai gina jiki ga tayin da aka samu nasarar dasa. Idan ba an dasa shi ba, an cire layin kuma an saki jini. An haifar da faduwar matakan progesterone, haila (wanda aka fi sani da "lokaci") shine zubar da lining, kuma alama ce ta cewa ciki bai faru ba.
Kowane sake zagayowar yana faruwa a matakai bisa ga abubuwan da suka faru ko dai a cikin ovary (tsarin ovarian) ko a cikin mahaifa (tsarin mahaifa). Tsarin ovarian ya ƙunshi ɓangaren follicular, ovulation, da ɓangaren luteal; tsarin mahaifa ya ƙunshi matakan haila, yaduwa da ɓoyewa. Rana daya na sake zagayowar haila shine ranar farko ta lokacin, wanda ke ɗaukar kimanin kwanaki 5. A rana goma sha huɗu, ana yawan sakin kwai daga ovary.
Tsarin haila na iya sa wasu mata su fuskanci ciwon pre-hawan tare da alamun da zasu iya haɗawa da nono mai laushi, da gajiya. Alamomin da suka fi tsanani da ke shafar rayuwar yau da kullun ana sanya su a matsayin cututtukan dysphoric pre-menstrual, kuma suna fuskantar kashi 3-8% na mata. A cikin 'yan kwanakin farko na haila wasu mata suna fuskantar Ciwo na lokaci wanda zai iya yaduwa daga ciki zuwa baya da cinya na sama. Za'a iya canza sake zagayowar haila ta hanyar kula da haihuwa ta hormonal.
Hanyoyi da Matakai
[gyara sashe | gyara masomin]Tsarin haila ya ƙunshi tsarin ovarian da uterine. Tsarin ovarian yana bayyana canje-canje da ke faruwa a cikin follicles na Ovary, [1] yayin da sake zagayowar mahaifa ke bayyana canje-canjen da ke cikin Endometrial lining na mahaifa. Ana iya raba duka zagaye biyu zuwa matakai. Tsarin ovarian ya ƙunshi sauyawa na follicular da luteal, kuma tsarin mahaifa ya ƙunshi Lokacin haila, matakin yaduwa, da kuma matakin sakatare.[2] Tsarin haila yana sarrafawa ta hanyar hypothalamus a cikin kwakwalwa, da kuma glandar pituitary ta baya a gindin kwakwalwa. Hypothalamus ya saki gonadotropin-releasing hormone (GnRH), wanda ke haifar da pituitary na gaba da ke kusa da shi don saki follicle-stimulating hormone (FSH) da luteinizing hormone (LH). Kafin balaga, ana saki GnRH a cikin ƙananan adadi kuma a cikin daidaitattun adadi. Bayan balaga, ana saki GnRH a cikin manyan bugun jini, kuma mitar da girman waɗannan suna ƙayyade yawan FSH da LH da pituitary ke samarwa.[3]