Ukmergė
| Wuri | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
| Territory claimed by (en) | Lua error a mw.lua, layi na 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||
| Ƴantacciyar ƙasa | Lithuania | ||||
| District municipality of Lithuania (en) | Ukmergė District Municipality (en) | ||||
| Babban birnin | Vilkamirsky povet (en) Vilkomir County (en) Ukmergė District Municipality (en) Pivonija Eldership (en) Q12673389 | ||||
| Yawan mutane | |||||
| Faɗi | 21,990 (2024) | ||||
| • Yawan mutane | 1,075.31 mazaunan/km² | ||||
| Labarin ƙasa | |||||
| Yawan fili | 20.45 km² | ||||
| Altitude (en) | 64 m | ||||
| Bayanan Tuntuɓa | |||||
| Lambar aika saƙo | LT-20001 | ||||
| Wasu abun | |||||
| Yanar gizo | ukmerge.lt | ||||
| Climate data for {{{location}}} | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Watan | Janairu | Fabrairu | Maris | Afrilu | Mayu | Yuni | Yuli | Ogusta | Satumba | Oktoba | Nuwamba | Disamba | Shekara |
| [Ana bukatan hujja] | |||||||||||||
t}}</ref An ambaci Ukmergė (Vilkmergė) a karon farko a matsayin matsuguni a shekarar 1333. <ref name="UkmergesIstorijaVle">Miškinis, Algimantas. "Ukmergės istorija". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lituweniyanci). Retrieved 18 November 2024.
</ref> Tsohon Garin Ukmergė ya ƙunshi tsarin tsoffin tituna da murabba'ai, da kuma gine-ginen da aka kiyaye sosai na ƙarni na 19-20, saboda haka an haɗa shi cikin Rijistar Kadarorin Al'adu na Lithuania . [1][2]
Tarihin farko
[gyara sashe | gyara masomin]

An fara ambaton Ukmergė a shekarar 1225, [3] kuma an sanya masa suna a matsayin matsuguni a cikin tarihin Hermann von Wartberge a shekarar 1333. [4] [5] Ainihin sansanin soja ne na katako wanda ke tsaye a kan tudu, kusa da mahaɗar Kogin Vilkmergė da Kogin Šventoji . An kai wa Ukmergė hari ta hannun Teutonic Knights da Livonian Order a shekarar 1333, 1365, 1378, 1386, har ma a shekarar 1391, bayan Kiristanci na Lithuania a shekarar 1387. A lokacin harin ƙarshe, an ƙone Ukmergė kurmus kuma dole ne a sake gina shi gaba ɗaya.
Yankin ya fara karɓar Kiristanci, tare da sauran Lithuania, a shekara ta 1386. A shekara mai zuwa, a shekara ta 1387, aka gina cocin Katolika na farko, St. Peter da St. Paul . Yana ɗaya daga cikin majami'un Roman Katolika na farko da aka kafa a Lithuania. An bai wa garin haƙƙin birni a wani lokaci bayan Yaƙin Wiłkomierz a shekara ta 1435, kuma rubuce-rubucen da aka rubuta tun daga shekara ta 1486 sun kira shi birni. Sarki Sigismund na da ya tabbatar da waɗannan haƙƙoƙin. A lokacin mulkin Poland da Lithuania, birnin ya kasance cibiyar powiat a cikin Vilnius Voivodeship .
A shekara ta 1655, sojojin Sweden da na Rasha sun kwace birnin. Saboda waɗannan yaƙe-yaƙe marasa ɗorewa, ci gaban Ukmergė ya fuskanci koma-baya da yawa. Yahudawa sun fara zama a birnin a ƙarshen ƙarni na 17, kuma suka gina majami'a da makabarta. A shekarun 1711 – 1712, annobar bubonic ta mamaye garin ta kuma yi barna ga al'ummarsa. A lokuta daban-daban, an kafa rundunar sojojin dawaki ta ƙasa ta Lithuania ta 1, rundunar sojojin Vanguard ta Lithuania ta 2 da ta 3 da kuma rundunar sojojin ƙasa ta Lithuania ta 1 a garin. A shekarar 1792, bisa ga shawarar wakilin birnin a babban birnin Sejm, Józef Dominik Kossakowski, Sarki Stanisław August Poniatowski ya sabunta haƙƙoƙin birnin kuma ya ba shi ikon mallakarsa na yanzu.
ƙarni na 18 da 19
[gyara sashe | gyara masomin]
A lokacin raba gari na uku na Tarayyar Poland da Lithuania, a shekarar 1795, Rasha ta mamaye garin, ta zama wani ɓangare na Gwamnatin Vilna . A shekarar 1812, Yaƙin Deltuva, tsakanin sojojin Rasha da Faransa, ya faru ba da nisa da Ukmergė ba; sojojin Napoleon sun kai hari kan garin a lokacin mamayar Faransa a Rasha . A lokacin juyin juya halin watan Nuwamba a shekarar 1831, birnin ya ci gaba da kasancewa a hannun 'yan tawaye na tsawon watanni da dama. A shekarar 1843, garin ya zama wani ɓangare na sabuwar gwamnatin Kovno . A shekarar 1863, birnin ya shiga cikin zanga-zangar da aka yi a watan Janairu a kan Rasha. A shekara ta 1876 aka kafa masana'antar ashana a Ukmergė. A shekara ta 1877, gobara ta sake lalata garin. An haifi Antanas Smetona, shugaban ƙasar Lithuania na gaba, a Užulėnis kusa da Ukmergė, kuma ya yi karatu a makarantar da ke yankin. A shekara ta 1882 aka buɗe gidan buga littattafai.
A tsakanin 1899-1902, an hukunta mutane goma sha uku (ciki har da limaman Lithuania guda biyu: Kazimieras Šleivys da Vladislovas Opulskis) saboda rarraba littattafai da aka rubuta da harshen Lithuania a ƙauyukan Ukmergė da kewaye, waɗanda a lokacin aka haramta su ta hanyar haramcin da hukumomin tsara dokokin Rasha suka sanya wa 'yan jarida a Lithuania . [6] Abin da ake kira 'Shari'ar Ukmergė' ya ba da gudummawa sosai wajen ɗage dokar hana manema labarai ta Lithuania a shekarar 1904 kuma yana ɗaya daga cikin shari'o'in ƙarshe na irinsa. [6]
ƙarni na 20
[gyara sashe | gyara masomin]

A shekarar 1918, bayan Lithuania ta ayyana 'yancin kanta, an sauya sunan birnin daga Vilkmergė zuwa Ukmergė. A shekarar 1919, sojojin Bolshevik suka mamaye birnin a lokacin Yaƙin Lithuania da Soviet, amma ba da daɗewa ba sojojin Lithuania ƙarƙashin jagorancin Jonas Variakojis suka 'yantar da shi. An kama fursunonin Bolshevik sama da ɗari biyar a lokacin Yaƙin Ukmergė. An kafa kamfanin hakar ƙarfe a cikin wannan shekarar. A shekarar 1920, sojojin Lithuania sun dakatar da hare-haren da Poland ke kai wa sauran yankunan kasar, bayan jerin gwano da aka yi domin kafa iyakoki tsakanin kasashen biyu da aka sake kafawa. An buɗe wani kamfanin samar da wutar lantarki, gidan buga littattafai da kuma wasu ƙananan kasuwanci 120. Birnin yana da jaridu biyar har zuwa shekarar 1939. A shekarar 1930, an gina wani abin tunawa mai suna Lituania Restituta domin tunawa da shekaru goma na farko na samun 'yancin kai na Lithuania. Wata makarantar sakandare ta Poland ma tana aiki a Ukmergė a lokacin interbellum.
A shekarar 1940, bayan mamayar Soviet a Lithuania, an fara korar mutane daga garin. Lokacin da Jamusawa suka kai hari kan Tarayyar Soviet da yankunan da ta mamaye, a ranar 22 ga Yuni, 1941, Soviets da suka ja da baya sun ba wa jami'ansu umarni su kashe fursunoni kimanin 120; duk da haka, yawancinsu sun tsere; takwas ne kawai aka azabtar da su har lahira. Bayan mamayar Jamus, ' yan Nazi sun kama tare da kashe kimanin mutane 10,000 na al'ummar Yahudawan garin tare da taimakon abokan hulɗar Lithuania. A lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, tsakiyar birnin ya fuskanci mummunan lalacewar bama-bamai.
Shekaru da dama bayan dawowar Soviet, mutanen birnin sun shirya kuma sun shiga cikin ƙungiyoyin adawa . An ci gaba da korar al'ummar birnin zuwa Siberia . A shekarar 1950 aka lalata abin tunawa da 'yancin kai na Lithuania. Birnin ya sake gina shi a shekarar 1990, tun kafin a ayyana dawo da 'yancin kai na Lithuania. A kusan shekarar 1964, an gina sansanonin makamai masu linzami guda biyu na Soviet R-12 Dvina (SS-4) a cikin dajin kusa da Ukmergė a ƙarƙashin Nikita Khrushchev . Kowannensu yana da faifan harba makamai guda huɗu a saman, rataye na ƙasa-ƙasa don adana makamai masu linzami da kuma wasu gine-ginen kayan haɗi. An ambaci sansanonin a cikin yarjejeniyar Sojojin Nukiliya na Tsakiyar-Range ta 1987 tsakanin Amurka da Tarayyar Soviet. Dukansu suna cikin mawuyacin hali a halin yanzu, kuma jama'a suna iya shiga cikin sauƙi.
Yanayi
[gyara sashe | gyara masomin]Ƙididdige Jama'a
[gyara sashe | gyara masomin]A bisa ga ƙidayar jama'a ta 2021, yawan jama'ar birnin ya kai 21,258: [7]
- 'Yan Lithuania – 93.45% (19,865)
- Rashawa – 3.72% (791)
- Poles – 0.63% (134)
- 'Yan ƙasar Ukraine – 0.35% (76)
- 'Yan Belarusiya – 0.30% (63)
- Wasu / ba su ƙayyade ba – 1.56% (332)
Mutane masu shahara
[gyara sashe | gyara masomin]
- Bruno Abakanowicz, masanin lissafin Poland, an haife shi a 1852, Vilkomir (Ukmergė)
- Rivka Basman Ben-Hayim, Yiddish mawaki kuma malami a Isra'ila
- Alexander Braudo, marubuci kuma mawallafi, an haife shi a shekara ta 1864, a Vilkomir (Ukmergė)
- Leib Gurwicz, malamin rabbi kuma malamin Talmud, ya yi karatu a makarantar yeshivah a nan
- Yosef Shlomo Kahaneman, rabbi kuma ɗan majalisar Lithuania, ya gina yeshivas, makaranta da gidan marayu a Ukmergė
- Moshe Leib Lilienblum, malami kuma marubuci
- Ben Shahn, ɗan Amurka mai zane, mai zane-zanen bango, mai fafutukar kare haƙƙin jama'a, mai ɗaukar hoto kuma malami, ya rayu a Ukmerge a farkon shekarun 1900.
- An haifi Antanas Smetona, shugaban Lithuania daga 1919–1920 da 1926–1940, a kusa kuma ya yi karatu a tsarin makarantun yankin.
- Bob Sredersas, mai tattara zane-zane ɗan Lithuania-Australiya ya je makaranta a nan
- Vida Vencienė, wacce ta lashe lambar zinare a gasar Olympics ta wasan tsere kan dusar ƙanƙara
- Woolf Wess, wanda aka fi sani da William Wess ko William West, wani Bayahude mai tsattsauran ra'ayi, mai shirya ƙungiyar ƙwadago, kuma editan jaridar da ke yaren Yiddish mai suna Arbeyter Fraynd ( Abokin Ma'aikata ), an haife shi a Ukmergė a shekarar 1861 kuma ya yi ƙaura zuwa London, Ingila, yana mutuwa a can a shekarar 1946.
- Stanisław Lech Woronowicz, Masanin lissafin Poland, an haife shi a 1941, Ukmergė
- Zigmas Zinkevičius, masanin harshe Lithuania, ya sami karatun farko a Ukmergė
Yawon Bude Ido
[gyara sashe | gyara masomin]Akwai wurare da yawa na yawon bude ido a Ukmergė. Ɗaya daga cikinsu wani ƙaramin mutum-mutumin ɗan kwikwiyo ne da aka yi wa ado da dutse mai suna Dog Keksas, wanda aka samo a Vienuolyno g. 17 (Ukmerge 20114). [8] [9] [10] [11] [12]
Garuruwa biyu - birane biyu 'yan'uwa
[gyara sashe | gyara masomin]Ukmergė tagwaye ne da: [13]
Hotunan Hotuna
[gyara sashe | gyara masomin]- Tsohon Kotu
- Laburare
- Cocin St. Peter da St. Paul
- Shiga zuwa makabartar Pašilė
- Abin tunawa ga 'yan jam'iyyar Lithuania waɗanda suka mutu a shekarar 1948
- Cocin Tsoffin Muminai
- Gidan Tarihi na Gida
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]Ukmergė
| |
|---|---|
City
| |
Pakalnės St. of the Ukmergė Old Town Church of St. Peter and St. Paul Church of the Holy Trinity Ukmergė Hillfort Antanas Smetona Gymnasium Aerial view of the Ukmergė Old Town | |
| Page Samfuri:Infobox settlement/columns/styles.css has no content. | |
| Coordinates: 55°15′N 24°45′E / 55.250°N 24.750°E | |
| Country | |
| Ethnographic<span typeof="mw:Entity"> </span>region | Aukštaitija |
| County | |
| Municipality | Ukmergė district municipality |
| Eldership | Ukmergė town eldership |
| Capital of | Ukmergė district municipality Ukmergė town eldership Pivonija eldership |
| First mentioned | 1333 |
| Granted city rights | 1486 |
| Area | |
• Total
| 20.5 km2 (7.9 sq mi) |
| Elevation | 64 m (210 ft) |
| Population (2020)
| |
• Total
| 20,154 |
| • Density | 983/km2 (2,550/sq mi) |
| Demonym(s) | Ukmergian(s) (English), ukmergiečiai or ukmergiškiai (Lithuanian) |
| Time<span typeof="mw:Entity"> </span>zone | UTC+2 (EET) |
- ↑ "Ukmergės senamiestis". Ukmergeinfo.lt (in Lituweniyanci). 21 November 2020. Retrieved 18 November 2024.
- ↑ {{Cite web |title=Ukmergės senamiestis |url=https://kvr.kpd.lt/#/static-heritage-detail/B27248E7-1B5F-46CB-BA84-E52CD454A816 |access-date=18 November 2024 |website=Department of Cultural Heritage |languag
Etymology da sunayen da ba su da bambanci
Birnin ya samo sunansa na asali Vilkmergė daga Vilkmergėlė Kogi, wanda da farko ake kiransa Vilkmergė kuma ya ɗauki wani ƙaramin tsari bayan ci gaban mazaunin. Ana yawan tunanin cewa ana iya fassara sunan a matsayin "kerkeci", daga haɗin Vilkas ( kerkeci ) da Merga (budurwa). Wataƙila tushen sunan mai tushe biyu shine fi'ilin da aka haɗa da merg-/merk- wanda ke nufin "nutsewa" ko "nutsewa". A cewar tatsuniyar yankin, Vilkmergė yarinya ce da kerkeci ya rene ta, waɗanda suka cike gibin da ke tsakanin dabbobi da mutane, kamar yadda Rudyard Kipling 's Mowgli ya yi. Asalin kalmar "Ukmergė", a akasin haka, ita ce "yarinyar gona" (Lith. ūkis = gona). Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta yankin ta ɗauki sunan asali, " Vilkmergė Ukmergė " da kuma giyar HBH Vilkmergė mai shahara. Sauran sunayen tarihi na birnin sun hada da Wilkemerge ko Wilkamergen a 1225, Vilkenberge (1333), Wilkinberg (1384, 1455), Vilkomir (1455), Wilkomir (1611), Wilkomirz (1613), Wilkomiria (1766), Ukmerge (190ė (1900); Ūkmergė (1911), Wilkomierz (1918), da Vilkmergė (1919). <ref name="histnames">"Jono Deksnio rankraščio "Apgyventų vietų pavadinimų kitimas 13-20 amžiuje"" [Populated places name changes in 13th-20th centuries 1985 m. (provided by Audris Mockus)]. www.mockus.us. - ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "histnames". - ↑ "Voruta : Lietuvos miestų ir miestelių pirmųjų paminėjimų datos ('Voruta: First mentions and dates of Lithuanian cities and towns') at voruta.lt/archyvas". Archived from the original on 6 May 2017. Retrieved 3 November 2009.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "UkmergesIstorijaVle". - 1 2 Ramanauskas, Raimundas. "Atmintinos Ukmergės miesto istorijos datos". Ukmergės muziejus (in Lituweniyanci). Retrieved 19 November 2024.
- ↑ "Gyventojų skaičius" [Population]. State Data Agency of Lithuania. Archived from the original on 3 July 2023. Retrieved 3 July 2023.
- ↑ "Dog Keksas". Trip.com. Archived from the original on 2024-01-19.
- ↑ "Dog Keksas". TripAdvisor. Archived from the original on 2024-01-17.
- ↑ "Top 10 Things to do in Ukmerge, Vilnius County". ThingsToDo. May 14, 2022. Archived from the original on 2024-01-17.
- ↑ "Sculpture Dog Muffin". DreamsTime. [permanent dead link]
- ↑ "Naujasis Ukmergės simbolis – šuo Keksas" (in Lituweniyanci). Lrytas.lt. 2013-12-28. Archived from the original on 2024-08-25.
- ↑ "Tarptautinis bendradarbiavimas". ukmerge.lt (in Lituweniyanci). Ukmergė. Retrieved 2019-08-29.
- Pages with script errors
- All articles with unsourced statements
- Articles with unsourced statements
- Pages with TemplateStyles errors
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- CS1 Lituweniyanci-language sources (lt)
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from October 2026
- Articles with invalid date parameter in template
- Articles with permanently dead external links
- Shafuka masu hade-hade
- Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba
- Pages with reference errors
- Pages using the Kartographer extension
