Jump to content

Valdemar Langlet

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Valdemar Langlet
Rayuwa
Haihuwa Lerbo socken (en) Fassara, 17 Disamba 1872
ƙasa Sweden
Mutuwa Sankt Matteus (en) Fassara, 16 Oktoba 1960
Ƴan uwa
Mahaifi Emil Victor Langlet
Mahaifiya Mathilda Langlet
Abokiyar zama Signe Blomberg (en) Fassara  (3 ga Augusta, 1899 -  26 Disamba 1921)
Nina Langlet (en) Fassara  (10 ga Maris, 1925 -  16 Oktoba 1960)
Ahali Filip Langlet (en) Fassara
Karatu
Harsuna Esperanto (mul) Fassara
Swedish (en) Fassara
Sana'a
Sana'a mai aikin fassara, ɗan jarida, Esperantist (en) Fassara, edita, Mai wanzar da zaman lafiya, mai wallafawa, marubuci da malamin jami'a
Kyaututtuka

Valdemar Langlet (Swedish: [lanˈlé]; Disamba 17, 1872 a Lerbo, Sweden - Oktoba 16, 1960 a Stockholm) ya kasance mai wallafa Sweden, kuma Esperantist na farko. Tare da matarsa Nina Borovko-Langlet a Budapest, an yaba shi da ceton Yahudawa da yawa daga Holocaust, ta hanyar samar da takardun Sweden da ke cewa mutane suna jiran 'yan ƙasar Sweden. Raoul Wallenberg ya yi wahayi zuwa gare shi daga Langlet kuma ya yi amfani da wannan hanyar don ceton Yahudawa lokacin da ya zo Budapest. A shekara ta 1965, Yad Vashem ya amince da Valdemar da Nina Langlet a matsayin masu adalci a tsakanin al'ummai.

Rayuwa ta farko

[gyara sashe | gyara masomin]

Shi ne ɗan masanin gine-gine Emil Victor Langlet da matarsa marubuciya Clara Mathilda Ulrika Clementine Söderén (1832-1904). Ɗan'uwansa ya haɗa da likitan magani Ibrahim Langlet (1868-1936).[1][2]

Bayan shekarunsa na dalibi (a Jamus, Austria da Switzerland) ya yi aiki a matsayin injiniya, kuma daga baya ɗan jarida da editan jaridu da yawa na Sweden (cikin wasu, Svensk Handelstidning da Svenska Dagbladet). Ya rubuta littattafai game da al'amuran yanzu da kuma tafiye-tafiye zuwa Rasha da Hungary. A shekara ta 1890, ya koyi Esperanto, kuma ya kasance memba na kafa kulob din Esperanto na Uppsala a shekara ta 1891, kulob din na biyu na Esperanto a duniya, kuma shekaru da yawa ya yi aiki a matsayin shugaban kulob din. Lokacin da aka kafa Tarayyar Esperanto ta Sweden a cikin 1906, ya zama shugabanta, har zuwa babban rabuwa na Ido a lokacin Easter na 1909.

Shekaru na Yaƙi

[gyara sashe | gyara masomin]

Gidan Nina da Valdemar bai isa ga aikin jin kai ba. Sun bincika kuma sun hayar gidaje, gidaje da gonaki. Mutanen da suka bar garin sun ba da gidansu ga Langlets. Wuraren da yawa, a Budapest da kewayen yankuna, sun shirya gidajen marayu da gidaje masu aminci ga tsofaffi. Sun rarraba abinci da magani. A wasu daga cikin wadannan gidaje, a wasu lokuta suna ɓoye mutanen da aka tsananta musu saboda su Yahudawa ne, ko mutanen da saboda wani dalili ko wani ba a so su ba daga 'yan Hungary ko SS na Jamus.

A cikin shekarar karshe ta yakin, dubban Yahudawa na Hungary an kai su ga mutuwa a sansanonin fursunoni na Jamus. Langlet ya riga ya kasance a cikin shekaru na farko a Budapest ya kafa kyakkyawar dangantaka da iyalai da yawa na Yahudawa. A farkon 1944, ba zato ba tsammani ya lura cewa wasu mutanen da ya sani sun ɓace ba tare da gargadi ba. Sauran mutane a asirce sun nemi Langlet don nuna tsoron kamawa da jigilar su zuwa sansanonin. Langlet yanzu ya fahimci abin da ya kamata ya yi. Ta hanyar ayyukan hukuma na Ofishin Jakadancin Sweden, zai iya taimaka wa wasu mutane waɗanda ke da alaƙa da Sweden. Ga wasu ba zai iya yin komai ba. Yanayin ya zama kamar ba shi da bege. Kodayake ba shi da ikon yin aiki ba tare da izinin hukumomin Sweden a Stockholm ba, ya kafa wani kariya na musamman na ofishin jakadancin, kuma daga baya a ofishinsa na gida. A cikin sunan Red Cross na Sweden ya fara buga takardun tabbatarwa da ke tabbatar da zama ɗan ƙasar Sweden kuma saboda haka, mutumin da ke ɗauke da shi yana ƙarƙashin "kariya ta musamman ta Sweden".

  1. "Langlet, släkt". riksarkivet.se. Retrieved January 1, 2019.
  2. "Valdemar Langlet". vskg.nu. Archived from the original on September 30, 2007. Retrieved January 1, 2019.