Waddan, Libya
| Wuri | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| Territory claimed by (en) | Lua error a mw.lua, layi na 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | |||
| Ƴantacciyar ƙasa | Libya | |||
| District of Libya (en) | Jufra (en) | |||
| Labarin ƙasa | ||||
| Altitude (en) | 245 m | |||
Waddan (Arabic, Italiyanci) wani gari ne na hamadar Sahara a arewa maso gabashin yankin Fezzan na kudu maso yammacin Libya, a cikin Gundumar Jufra . Wani muhimmin gari ne a kan hanyoyin kasuwanci na dā a fadin Sahara.
Yanayin ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]Waddan ita ce birni mafi tsufa a gundumar Jufra, tana da tazarar 230 kilometres (140 mi) kudu da Sirte, da kuma 19 kilometres (12 mi) arewa maso gabashin Hun . Garin yana kan mahadar hanyar Sirte-Waddan da Titin Fezzan .
maɓuɓɓugar ruwa na halitta suna tallafawa itatuwan dabino na asali (Phoenix dactylifera).
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin karni na bakwai AZ, Waddan shine birni na farko a cikin ƙauyuka a yankin al-Jufra. An kama shi ne don Islama a lokacin tafiyar kudancin Amr ibn al-As a cikin 642 AZ ta kwamandan Busr ibn Artat, kodayake kawai ya cire haraji kuma bai tsare garin ba. Koyaya, ɗan'uwan Amr ibn al-As, Uqba ibn Nafi, ya sake cinye Waddan a cikin 666-667, kuma ya kafa wani matsayi na soja a can.
A tsakiyar karni na 13, Waddan ita ce mafi arewacin yankin da Daular Kanem ke sarrafawa.
A lokacin Yaƙin basasar Libya, sojojin NATO sun jefa bam a wani kantin sayar da makamai a garin. A ranar 8 ga Satumba 2011, an ruwaito cewa garin yana ƙarƙashin ikon sojojin da suka haɗa kai da Majalisar Canjin Kasa.
Kodayake gwamnatin Libya ta ayyana a shekarar 2014 cewa ta lalata dukkan makaman sinadarai, [1] bayan faduwar Gaddafi da fara yakin basasar Libya an gano karin makaman sinidarai. [2] Yayinda Yaƙe-yaƙe na Libya suka ci gaba, an lalata wasu a cibiyar GEKA a Jamus, amma Hukumar Rage Barazanar Tsaro ta Amurka ta kafa cibiyar kawar da makamai masu guba a Waddan, inda suka lalata makamai masu sinadarai 570 a yayin aikinta. [2][3]
Tattalin Arziki
[gyara sashe | gyara masomin]Tattalin arzikin garin ya dogara ne da samar da kwanakin, 'ya'yan itacen Phoenix dactylifera . Yana da tashar tafiya a kan hanya daga Sirte zuwa Hun da Sawknah, kuma yana alfahari da filin shakatawa na Waddan.[4] Tun zamanin Roman ya kasance tsayawa a kan hanyar kasuwanci har zuwa Chadi.[5][6]
Waddan yana da albarkatun geothermal waɗanda har yanzu ba a yi amfani da su ba.[7]
Archaeology
[gyara sashe | gyara masomin]Sama da garin, a saman Wadi Waddan, akwai wuraren zane-zane na dutse na paleolithic.[8]
A Waddan akwai tashoshin ban ruwa na karkashin kasa na Islama ko foggaras (al-Faqarat), [9] da kuma kaburbura masu yawa. Ba a tono sansanin Larabawa na Ottoman (Toza) [10] ba. Rushewar tsoffin biranen Bossi da Dalbak suna da kilomita daya kudu maso yammacin Waddan.[4]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Libya: Chemical". Nuclear Threat Initiative (NTI). 8 April 2015.
- 1 2 Chaney, Andrea (11 August 2021). "DTRA's Cooperative Threat Reduction Historic Mission in Libya". Defense Visual Information Distribution Service (DVIDS). Archived from the original on 11 August 2021.
- ↑ "The OPCW coordinated a complex and agile international effort for a chemical weapons-free Libya". Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW). 11 January 2018.
- 1 2 Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "LibyaMohammed". - ↑ Wilson, Andrew (2012). "Saharan trade in the Roman period: short-, medium-and long-distance trade networks". Azania: Archaeological Research in Africa. 47 (4): 409–449. doi:10.1080/0067270X.2012.727614. S2CID 162330439.
- ↑ Magnavita, Carlos; Dangbet, Zakinet; Bouimon, Tchago (2019). "The Lake Chad region as a crossroads: an archaeological and oral historical research project on early Kanem-Borno and its intra-African connections". Afrique: Archéologie & Arts. 15 (15): 97–110, page 5. doi:10.4000/aaa.2654.
- ↑ Masheiti, Salah; Agnew, Brian (2010). "Thermodynamic Simulation Modelling of Low-Temperature Geothermal Source Located in Arid-Zone Area North Africa". Jordan Journal of Mechanical and Industrial Engineering. Hashemite University. 4 (1): 61–68.
- ↑ Menardi Noguera, Alessandro; Soffiantini, Michele (2008). "The rock-art sites of the upper Wadi Waddan (Jebel Uweinat, Libya)". Sahara: Prehistory and History of the Sahara. Milan, Italy: Segrate. 19: 109–128.
- ↑ Rayne, Louise; et al. (2020). "Detecting Change at Archaeological Sites in North Africa Using Open-Source Satellite Imagery". Remote Sensing. 12 (22 (3694)): 1–29, page 3. Bibcode:2020RemS...12.3694R. doi:10.3390/rs12223694.
- ↑ McGregor, Andrew (2016). "The Strategic Topography of Southern Libya". CTC Sentinel. 9 (5): 21–22.
