Jump to content

William Ofori Atta

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
William Ofori Atta
Minister for Foreign Affairs (en) Fassara

1971 - 1972
Member of the 1st Parliament of the 2nd Republic of Ghana (en) Fassara

1 Oktoba 1969 - 13 ga Janairu, 1972
District: Akwatia Constituency (en) Fassara
Election: 1969 Ghanaian parliamentary election (en) Fassara
Minister for Education (en) Fassara

1969 - 1971
Member of the 1st Parliament of the Gold Coast (en) Fassara

20 ga Faburairu, 1951 - 1954
Election: 1951 Gold Coast legislative election (en) Fassara
Minister for Education (en) Fassara

Rayuwa
Haihuwa Kibi, 10 Oktoba 1910
ƙasa Ghana
Mutuwa Ghana, 14 ga Yuli, 1988
Ƴan uwa
Mahaifi Ofori Atta I
Mahaifiya Agnes Akosua Dodua
Ahali Kofi Asante Ofori-Atta, Susan Ofori-Atta, Jones Ofori Atta, Adeline Akufo-Addo da Kwesi Amoako Atta
Ƴan uwa
Karatu
Makaranta Achimota School
London School of Economics and Political Science (en) Fassara Digiri : ƙaramar hukuma
King's College (en) Fassara Bachelor of Arts (mul) Fassara : ikonomi
Makarantar Mfantsipim Cambridge Assessment International Education (en) Fassara : ikonomi
University of Ghana Bachelor of Laws (mul) Fassara : Doka
Queens' College (en) Fassara
Makarantar Mfantsipim
(1925 - 1928)
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a Mai wanzar da zaman lafiya, lauya, ɗan siyasa da minista
Imani
Addini Kirista
Jam'iyar siyasa United Gold Coast Convention (mul) Fassara
Progress Party (mul) Fassara

William Ofori Atta (10 Oktoba 1910 - 14 Yuli 1988), wanda aka fi sani da "Paa Willie", ɗan Ghana ne wanda ya kafa kungiyar United Gold Coast Convention (UGCC) kuma daya daga cikin iyayen da suka kafa Ghana a matsayin daya daga cikin "Big Six" da gwamnatin 'yan mulkin mallaka ta Burtaniya ta tsare a lokacin Gold Coast. Daga baya ya zama ministan harkokin waje a jamhuriya ta biyu ta Ghana tsakanin shekarun 1971 da 1972. [1]

Rayuwar farko

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Nana William Ofori Atta a Kyebi kuma ɗan Nana Sir Ofori Atta I wanda shi ne Omanhene (Sarkin) na Akyem Abuakwa tsakanin shekarun 1912 zuwa 1943. [2] Don haka ya kasance mai martaba daga zuriyar sarautar Ofori-Atta, duk da cewa mutanen Akan (wanda ya fito) a al'adance na matrilineal ne ya sa shi ba datn sarki ba ne. William Ofori Atta ya halarci makarantar Mfantsipim, [3] [4] amma an cire shi zuwa makarantar Achimota inda ya kasance cikin ruƙunin farko na ɗaliban da suka fara zama na takardar shaidar makarantar Cambridge. [5] Wasu daga cikin abokan makarantarsa sun haɗa da Komla Agbeli Gbedemah da Edward Akufo-Addo. [6] Ruƙunin ɗalibansa kuma sun fara karatun digiri na tsakiya. Shi ne kuma shugaban makarantar farko a Makarantar. Wannan shiri ya ci gaba da zama cibiyar Jami'ar Ghana. [3] Ya halarci Kwalejin Queens, Jami'ar Cambridge daga shekarun 1935 zuwa 1938. Ya zama lauya a shekarar 1956. [7] 'Yar uwarsa ita ce Susan Ofori-Atta, mace ta farko 'yar Ghana da ta zama likita.

William Ofori Atta ya kasance memba na kafa United Gold Coast Convention bayan shiga cikin shekarar 1947. [4] Ya lashe ɗaya daga cikin kujerun Akim Abuakwa a lokacin zaɓen shekara ta 1951 na Gold Coast. Daga baya ya zama shugaban jam'iyyar United Party mai adawa da Dr Kwame Nkrumah. Nkrumah ne ya tsare Ofori Atta a lokacin jamhuriya ta farko a ƙarƙashin dokar hana tsare mutane. [8] [9] A lokacin jamhuriya ta biyu, ya wakilci mutanen Akwatia a matsayin ɗan majalisar wakilai ta ɗaya ta jamhuriya ta biyu, ya kuma kasance ministan ilimi [10] sannan kuma ministan harkokin ƙasashen waje a gwamnatin jam'iyyar Progress ta Dr. Busia. Ya kasance memba mai himma a cikin kungiyar Jama'a ta Movement for Freedom and Justice (PMFJ) wacce ta yi yakin adawa da ra'ayin 'Gwamnatin Tarayya' ta Janar IK Acheampong, Shugaban ƙasar Ghana a lokacin kuma Shugaban Majalisar Koli ta Sojoji (SMC). Wannan wani yunƙuri ne na gwamnatin soja na tsawaita mulkin soja maimakon mayar da mulki ga farar hula. [7] [11] Bayan faɗuwar jam'iyyar SMC, ya tsaya takarar shugaban ƙasa a zaɓen shugaban ƙasar Ghana na shekarar 1979 kan tikitin taron ƙasa da ƙasa ya zo na uku da kashi 17.41 na kuri'un jama'a. [12] Daga ƙarshe ya zama shugaban majalisar jiha ta jamhuriya ta uku. Ya kuma yunƙura don samar da jagororin manufofin tattalin arziki da dama tare da manufa ɗaya; "tabbatar da ci gaban ƙasa mai karfi da tattalin arzikin zamani wanda 'yan ƙasa ke rayuwa cikin mutunci". [13] A gare shi, ginshiƙin manufofin tattalin arziƙin Ghana ya ta'allaka ne wajen sauya fannin noma zuwa sana'a mai fa'ida da fa'ida wacce za ta samar da tushe ga fa'idodin shirye-shiryen masana'antu.

Bayan rayuwa

[gyara sashe | gyara masomin]

William Ofori Atta ya zama Kirista mai kishin addini kuma ya taka rawa iri-iri a da'irar Kirista. [14] Ya kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Accra Chapel Trust, (yanzu Korle-Bu Community Chapel) cocin bishara mai zaman kanta a asibitin koyarwa na Korle Bu a Accra a cikin shekarar 1967. [15] Ofori Atta ya gabatar da laccocin Tunawa da JB Danquah wanda Cibiyar Nazarin Fasaha da Kimiyya ta Ghana ta shirya a shekarar 1985. Taken sa shi ne - "Ghana, Al'umma a cikin Rikicin". [16] Ya rasu a shekarar 1988 kuma an yi jana’izarsa a jihar. [17]

Laccocin Tunawa da William Ofori-Atta

[gyara sashe | gyara masomin]

William Ofori-Atta Memorial Lectures an kafa shi ne don tunawa da shi bayan mutuwarsa. [18]

  • Sawyerr, Harry, William Ofori Atta, 1979 [17]
  • Ghana, al'ummar da ke cikin mawuyacin hali[19]
  • Manufar kasa mai cin gashin kanta ta Ghana[20]
  • Manyan Shida
  • Ministan Harkokin Waje (Ghana)
  • Taron United Gold Coast
  • Jenkins, Ray (1994). "William Ofori Atta, Nnambi Azikiwe, J.B. Danquah and the "Grilling" of W.E.F. Ward of Achimota in 1935". History in Africa. 21 (January): 171–189. doi:10.2307/3171885. JSTOR 3171885. S2CID 155396169.
  1. Otchere, Eric (6 August 2020). "Big Six Enduring Lessons From The Founding Fathers Of Ghana". Modern Ghana. Retrieved 2021-08-27.
  2. Henry Soszynski (29 July 2003). "Nana William OFORI-ATTA". Genealogy of the Okyenhenes of Ghana. Henry Soszynski. Retrieved 4 April 2007.
  3. 3.0 3.1 "What does Mfantsipim Mean?". The School. Mfantsipim Old Boys Association (MOBA) 1976 year group. Archived from the original on 28 September 2007. Retrieved 4 April 2007.
  4. 4.0 4.1 "William Ofori-Atta is the best president Ghana never had". MyJoyOnline.com. 2011-01-26. Retrieved 2020-08-02.
  5. "ACHIMOTA TRIVIA – DID YOU KNOW- PART I?". Achimota School Alumni Website. OAA 1973 Akoras. Retrieved 4 April 2007. Did you know that prominent Ghanaian citizens who attended Achimota School include Mr. William Ofori Atta, a member of the Big Six that led the fight for Ghana's independence[permanent dead link]
  6. Obour, Samuel K. (18 July 2013). "Remembering William Ofori Atta - A model of peace, unity and reconciliation". Graphic Online. Graphic Communications Group Ltd. Retrieved 1 December 2019.
  7. 7.0 7.1 Akufo-Addo, Nana (April 2003). "The role of lawyers in consolidating democracy in Africa". Paper delivered at the 8th Biennial conference of the African Bar Association (ABA) in Abuja. Niger Delta Congress. Retrieved 4 April 2007.
  8. "The Preventive Detention Act of 1958, Was It A Shield or A Sword?". Feature Article. Ghana Home Page. 26 February 2005. Archived from the original on 27 September 2007. Retrieved 4 April 2007. Yet within 1958, the pernicious Preventive Detention Act was enacted. The law empowered the government to detain anybody for not more than five years without trial. It was subsequently amended in 1959 and 1962. The 1962 amendment extended the detention period indefinitely.... By 1961 prominent leaders and stalwarts of the opposition party were either in detention or had fled the country. Victor Owusu, Joe Appiah, William Ofori Atta were in the detention
  9. Busia, Kofi Abrefa (21 December 1964). "Ghana Will Be Truly Free And Happy". The Busia papers. Koranteng Ofosu-Amaah. Retrieved 4 April 2007.
  10. "GHANA SECONDARY SCHOOL, TAMALE". Alumni Website. Ghana Secondary School Alumni. Archived from the original on 30 September 2007. Retrieved 4 April 2007. On 28 June 1970 a rocket manufactured by an Indian maths teacher, Mr Lalaji and his science students, was launched in honour of the then Minister of Education Mr William Ofori -Atta.
  11. Boateng, Kwame Appiah (3 June 2006). "Special tribute to Adu Boahen". Feature Article. Ghana Home Page. Retrieved 4 April 2007.
  12. "Elections in Ghana". African Elections Database. Albert C. Nunley. 30 May 2006. Retrieved 4 April 2007.
  13. Segbefia, Sedem (2020-10-12). "Celebrating William Ofori Atta (Paa Willie) @110". The Business & Financial Times (in Turanci). Retrieved 2024-03-06.
  14. "Christian Cable TV, etc". Gold Coast Bereans. 1 April 2006. Retrieved 4 April 2007. Mr William Ofori Atta in Ghana (the late "Paa Willie") continued to teach and preach sound doctrine into his old age.
  15. "About Us – Our history". Official Website. Korle-Bu Community Chapel. Archived from the original on 30 October 2012. Retrieved 29 December 2012.
  16. "Publications – J.B. Danquah Memorial Lectures". Official Website. Ghana Academy of Arts and Sciences. Archived from the original on 28 September 2007. Retrieved 4 April 2007.
  17. 17.0 17.1 "William Ofori Atta, Biography". www.ghanaweb.com. Archived from the original on 2022-08-29. Retrieved 2022-08-29.
  18. "WILLIAM OFORI-ATTA LECTURES END IN ACCRA". ghanaweb.com. 11 October 1997. Retrieved 2020-08-08.
  19. Ofori-Atta, William (1988). Ghana, a *Nation in Crisis. Ghana Academy of Arts and Sciences.
  20. Ofori-Atta, William (1985). The Vision of an Independent State of Ghana.