Yaƙe-yaƙe na Bafut
|
| |
| Iri | yaƙi |
|---|---|
| Kwanan watan | 1891 – 1907 |
| Ƙasa | Kamerun |
| Participant (en) | |
Yaƙe-yaƙe na Bafut jerin yaƙe-yaƙi ne da aka yi a farkon karni na 20 tsakanin sojojin Fon na Bafut da sojojin Jamus da ke goyon bayan makwabta da sojojin Jamus.Yaƙe-yaƙe sun haifar da cin nasara ga Fon na Bafut, wanda ya tilasta masa zuwa gudun hijira, kuma ya sanya Fondom na Bafut wani ɓangare na karewar Jamus na Kameru.
A lokacin Yaƙe-yaƙe na Bafut, yanayin dabarun ya kasance yana da nau'ikan ƙauyuka guda biyu. Da farko, akwai ƙauyuka masu cin gashin kansu, kowannensu yana ƙarƙashin jagorancin kansa wanda aka sani da Gagchuo, wanda ya taka muhimmiyar rawa a matsayin mai tsara yaƙi. Wadannan ƙauyuka suna aiki tare da digiri na 'yancin kai amma suna da alaƙa da ikon tsakiya a ƙarƙashin yanayi daban-daban waɗanda suka nuna yanayin dangantakarsu. Wadannan yanayi galibi suna rinjayar kawance, raba albarkatu, da dabarun soja a lokacin rikice-rikicen da suka biyo baya a yankin.[1]
Jerin lokaci
[gyara sashe | gyara masomin]1889: Mai binciken Jamus Eugene Zintgraff ya ziyarci garin Bafut a matsayin daya daga cikin tafiye-tafiyen azabtarwa [2] bayan ya ziyarci Bali Nyonga . Rashin mutunci da Eugen Zintgraff ya yi game da Fon na Bafut Abumbi I dauke ni a matsayin ayyukan ƙiyayya da gangan da Fon na Bali Nyonga ya haifar.
1891: Sojojin Jamus da ke jagoranta daga Bali Nyonga [3] sun kai hari kan Mankon - abokin tarayya na Bafut. Harin ya kasance ramuwar gayya ga mutuwar manzanni biyu na Eugene Zintgraff da aka aika zuwa Bafut don neman hauren giwa. An ƙone garin Mankon da karfi a ranar 31 ga Janairu, 1891. Sojoji daga Bafut da Mankon sun kai hari kan sojojin da suka kai hari a kan tafiyarsu ta dawowa kuma sun yi musu asarar nauyi. Wannan shi ne Yaƙin Mankon .
1901 - 1907: Rundunar Schutztruppe ta Jamus, [4] da farko a karkashin kwamandan Schutztrupbe von Pavel ya kai hari Bafut sau da yawa a cikin 1901, 1904-1905 da 1907. Wannan ya haifar da gudun hijira na Fon na Bafut Abumbi I zuwa Douala na shekara guda. An sake dawo da shi a karkashin mulkin Jamus saboda ba a iya samun masu mulki masu dacewa ba.
Hedikwatar soja ta Abumbi I a lokacin Yaƙe-yaƙe na Bafut a Mankaha a Bafut yanzu tana da wurin tunawa da yaƙi ga mutanen Bafut. Gidan baƙi (wanda shine gidan zama na Fon wanda Jamusawa suka gina) a fadar Fon ta yanzu tana da gidan kayan gargajiya. Gidan kayan gargajiya yana da sashi na musamman a kan Yaƙin Mankon, tare da kwanyar sojojin Jamus guda hudu da suka mutu, makamai da harsashi.
Bayanan da aka ambata
[gyara sashe | gyara masomin]- The Cameroon Tribune, No. 600, shafi na 2, Disamba 26, 1996
- ↑ "Cameroon: Power Politics, Land Conflicts and Controversy over Redistribution in Bafut History" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2024-06-02. Retrieved 2025-07-14.
- ↑ "Eugen Zintgraff's Diary as a Document of Theft and Destruction of Art Treasures in the Colonial Context".
- ↑ "The Chamba Migration and the Origin of". 2009-06-29. Archived from the original on 2009-06-29. Retrieved 2024-05-15.
- ↑ "deutsche-schutzgebiete.de". deutsche-schutzgebiete.de (in Jamusanci). 2024-03-09. Archived from the original on 2024-05-15. Retrieved 2024-05-15.