Yaƙin Paouingnan

Yaƙin Paouingnan

7°40′40″N 2°13′37″E
Iri	faɗa
Kwanan watan	1823
Wuri	Pawignan (en)
Participant (en)	Dahomey Masarautar Oyo

Bayan mamayar da Oyo ta kai wa Dahomey a farkon ƙarni na 18, sarkin Dahomean Agaja ya amince ya biya Oyo haraji na shekara-shekara a matsayin bayi, tufafi, da kuma 'yan daba domin a musanya zaman lafiya da 'yancin kai mai iyaka. Rundunar sojojin Ghezo da aka sake tsara ta musamman ta haɗa da manyan rundunonin sojoji mata da aka sani da Mino ko Dahomey Amazons, waɗanda suka taka muhimmiyar rawa wajen kare masarautar da kuma nuna ƙarfinta na soja. Yaƙin ya faru ne tsakanin Paouingnan da Ketou .

Sojojin Dahomean, waɗanda aka ƙarfafa tare da sojojin Ghezo da Mino, sun kori sojojin Oyo masu balaguro a kan iyakar arewa kusa da kan iyakar Benin da Najeriya ta zamani, wanda hakan ya tilasta wa Oyo yin watsi da yunƙurinta na tilasta biyan haraji da kuma tabbatar da 'yancin kai na Dahomey. [1] Wannan tsari ya ci gaba har kusan ƙarni ɗaya, yana nuna ikon Oyo a kan harkokin bakin teku da na cikin gida na ƙasar Yarabawa da masarautar Fon ta Dahomey. [2] Duk da haka, a farkon ƙarni na sha tara, ikon Oyo ya fara raguwa saboda rikice-rikicen cikin gida, matsin lamba daga Fulani daga arewa, da kuma raunin ikon soja [1] Lokacin da Sarki Ghezo (r. 1818–1858) ya hau karagar mulkin Dahomey, ya ƙi ci gaba da biyan harajin. Oyo ya kai hari, kuma rikicin ya kai ga nasarorin Dahomean akan sojojin Oyo da aka aika don sake sanya iko, wanda hakan ya kawo ƙarshen dangantakar Dahomey da ke tsakanin ma'aurata. [3]

Wannan gagarumin yaƙin ya haifar da yaƙin neman zaɓe da dama da kuma hare-haren bayi a kan Egbado da Ketu . A tsakiyar ƙarni na 19, sojojin Dahomey sun kai hari kan garuruwan Egba, inda suka kama fursunoni, waɗanda daga baya aka yi wa wasu daga cikinsu hadaya, wanda ya haifar da fushi tsakanin mutanen Egba.