Yaƙin Staouéli
 | ||||
| ||||
| Iri | faɗa | |||
|---|---|---|---|---|
| Bangare na | Cin nasarar Faransa a Aljeriya | |||
| Kwanan watan | 19 ga Yuni, 1830 | |||
| Wuri | Aljir | |||
| Ƙasa |
Regency of Algiers (en)  | |||
| Participant (en) | ||||
Yaƙin Staoueli (18 Yuni 1830 - 19 Yuni shekara ta 1830), yaƙi ne tsakanin Masarautar Faransa da Regency na Algiers a yammacin Algiers yayin da Faransa ke ƙoƙarin karɓar iko a babban birnin.
Gabatarwa
[gyara sashe | gyara masomin]Yayinda sojojin Faransa ke sauka a hankali dakarunsu da bindigogi a Sidi Fredj, babban rundunar da ta kunshi beyliks uku na Regency da kuma yawancin kabilun Berber da Kabyle sun taru a babban sansani a kusa da filin Staouéli. Sojojin Aljeriya, wadanda suka kai sama da 50,000, sun hada da Janissaries 5,000, Moors 10,000 daga birnin Algiers, mutane 30,000 daga Beys na Oran, Titteri da Medea, da kuma mayaƙan Kabyle 10,000 daga duwatsu.[1]
Bayan da Ibrahim Agha ya yi masa alkawarin gaggawa da gagarumin nasara, Hussein Dey ya zo sansanin tare da matansa da kotunsa don shaida shi da kansa.[2]
Yaƙin
[gyara sashe | gyara masomin]A ranar 18 ga Yuni, Faransanci sun sauka biyu daga cikin ƙungiyoyi uku da suka hada da Sojojin Expeditionary.[1]
A ranar 19 ga watan Yuni da karfe 4:30 na safe, sojojin Aljeriya sun sauka a kan tudu a cikin taro duk da cewa akwai hazo mai yawa kuma sun kai hari kan sansanoni Faransa. Rundunar da ke karkashin Bey na Constantine ta ci gaba a kan brigades biyu na Faransa a karkashin Janar Damremont da Janar Monck d'Uzer, amma ba da daɗewa ba 'yan Aljeriya suka kori su da cajin bayonet na 15th na Layin da kuma harbin bindigogi. [1][1]Babban rundunar Aljeriya, a karkashin umarnin Agha, sannan ta kai hari kan 28th na Layin, a gefen hagu na Faransa.[1] Harin ya yi nasara a takaice, amma Janar D'Arcine ya umarci 29th na Layin ya zo don taimakawa 28th. Bayan ganin karfafawa, 'yan Aljeriya sun yi jinkiri kuma sun koma baya yayin da Faransanci suka kaddamar da cajin bayonet.[1] Yayinda sojojin Aljeriya da ke janyewa suka nisanta kansu daga sojojin Faransa, jiragen yaki na Faransa sun bude musu wuta, suna kara rikice-rikice na tashiwarsu.[1][3]
A halin yanzu, a dama, na 37 na Layin Janar Achard ya shiga cikin mummunan fada da janissaries, wadanda daga ƙarshe suka koma baya, duk da cewa a hankali da tsari.[1]Yayin da sojojin Achard suka ci gaba da ci gaba da hawa dutsen, Janar Loverdo ya umarci brigades dinsa guda biyu, a karkashin Damrémont da Monck d'Uzer, su fara ci gaba a hagu. Kabyle skirmishers, wadanda suka sanya kansu a cikin daji bayan koma baya na farko na Bey na Constantine, an tilasta su koma baya a fadin yayin da sojojin Faransa na 6th da 49th na Layin suka ci gaba a kansu.[1]Duk da janyewar Aljeriyawa, ya ɗauki Faransanci na ɗan lokaci don hawa tudun, yayin da aka tilasta musu motsa bindigogi da ƙafa saboda babu wani dawakai da aka sauka har yanzu.[1]
Da karfe 7:00 na ginshiƙan Faransa na Damrémont da brigades na Monck d'Uzer sun isa filin.[1] Daga nan za su iya ganin alfarwan sansanin Aljeriya daga nesa. Yayinda manyan kungiyoyin mahayan dawakai ke taruwa kusa da sansanin, Faransanci sun kafa wuraren sojoji.[4] Koyaya a wannan lokacin, Bourmont, wanda da farko bai ba da hankali sosai ga yaƙin ba, a ƙarshe ya isa fagen yaƙi kuma, a ƙarƙashin shawarar Janar Berthezène, ya ba da umarnin ci gaba a kan matsayin Aljeriya.[1] Runduna uku a karkashin janar Achard sun yi tafiya a kan batir Aljeriya. Ma'aikatan bindigogi sun gudu yayin da sojojin Faransa suka harbe su ta hanyar embrasures, suna ba da damar Faransanci su kama shi.[1] Yayin da janar na Faransa ya mayar da hankali a gefen hagu, babban rukuni na mahayan Aljeriya sun taru a dama don kai farmaki ga matsayin Faransa mai rauni, amma nan da nan Janar De la Hitte ya warwatse su.[1] A wannan lokacin, sojojin Aljeriya suna janyewa zuwa sansanin su, kuma ba da daɗewa ba janyewar ta zama babbar matsala yayin da ginshiƙan Faransa suka caje su.[1] Sojojin Aljeriya sun warwatse a kowane bangare, suna barin kayansu a baya a cikin firgici.[1]
Faransanci sun sanya bindigogi a gaban sansanin, a matsayin kariya daga yiwuwar kai farmaki wanda bai zo ba. Da karfe 1:00 na yamma, sojojin Aljeriya na ƙarshe sun ɓace daga ganin Faransanci. Yaƙin ya ɗauki kimanin awanni 8 tun lokacin da ya fara da karfe 4:00 na safe. Rukunin Janar Barthezène sun rasa mutane 44 da aka kashe kuma 334 suka ji rauni, kuma Janar Loverdo ya kashe 13 kuma 129 suka ji rauni.[3]
Faransanci sun kama wadata mai yawa, makamai, abinci da dabbobi waɗanda sojojin Aljeriya suka bar a baya yayin da suka janye da sauri.[5][3] A wannan maraice, an rarraba ragon da aka kama ga sojojin Faransa, waɗanda ba su ci wani nama ba tun lokacin da suka tashi daga Toulon wata daya da suka gabata.[1]
Duk da wannan gagarumin nasara, Bourmont ya ki yin wani ci gaba zuwa Algiers har sai duk sojojin Faransa da bindigogi sun sauka. Hussein Dey ya kwashe kwanaki hudu masu zuwa yana tara sojojinsa da suka warwatse bayan da aka ci su, kuma a ranar 24 ga Yuni 'yan Aljeriya sun sake zuwa yaƙi da Faransanci a Yaƙin Sidi Khalef .[1]