Yaakov Culi
| Rayuwa | |
|---|---|
| Haihuwa | 1689 |
| ƙasa | Daular Usmaniyya |
| Mutuwa | Istanbul, 9 ga Augusta, 1732 |
| Sana'a | |
| Sana'a | Rabbi |
| Muhimman ayyuka |
Me'am Lo'ez (en) |
| Imani | |
| Addini | Yahudanci |
Rabbi Yaakov Culi (a.k.a. Kuli ko Kholi ko Chuli; Ibrananci: יעקב כולי) ya kasance Talmudist kuma Mai sharhi na Littafi Mai-Tsarki na ƙarni na goma sha bakwai da goma sha takwas wanda ya mutu a Constantinople a ranar 9 ga Agusta, 1732.
Tarihin rayuwa
[gyara sashe | gyara masomin]Ya fito ne daga dangin Mutanen Espanya da ke gudun hijira, kuma ya kasance jikan kuma ɗalibin Musa ibn Habib . Ya shirya muhimman ayyuka daban-daban. 'Ya'yan itace na farko na aikinsa na wallafe-wallafen shine buga rubuce-rubucen kakansa. Don haka ya bar Safed, inda ya yi kama da ya zauna, kuma ya koma Constantinople. Yayinda yake aiki a kan ayyukan kakansa, ya shiga (1714) cikin dangantaka ta kusa da babban malamin Constantinople, Yahuza Rosanes (wanda aka fi sani da Mishneh LaMelech, taken aikinsa mafi muhimmanci), a lokacin da aka fi la'akari da shi a matsayin mafi girman iko na Gabas. Rosanes ya nada Culi dayan, wanda, tare da matsayinsa na malami, ya tabbatar masa da isasshen abin rayuwa. A shekara ta 1727 Culi ya buga aikin kakansa Shammot ba-Aretz, littafi na bayanin kula a sassa daban-daban na Talmud.
A wannan shekarar Rosanes ya mutu. Ya bar ragowar wallafe-wallafen da yawa a cikin rikici sosai. Don gabatar da tsari a cikin wannan rikici ana buƙatar masanin matsayi na farko. An danka Culi wannan aikin. Amma har ma a gare shi yana nufin aiki na shekaru da yawa. Da farko, a cikin 1728, ya shirya littafin Rosanes' Parashat Derakhim, aikin midrashic da halachic a cikin abun ciki. Shekaru uku bayan haka ya buga Mishneh laMelekh mai yawa na Rosanes, daya daga cikin shahararrun sharhin kan Mishne Torah na Maimonides, wanda aka wadata da mahimman bayanai da yawa na kansa. Ga waɗannan ayyukan biyu Culi ya rubuta gabatarwa.
A cikin wannan shekarar, ya kuma shirya Ezrat Nashim na kakansa, a farkon wanda akwai sakonni biyu na kansa.
Ayyukansa mafi muhimmanci shine sharhinsa game da Attaura, mai taken Me'am Loez, wanda aka rubuta a Salonika.[1] Wannan aikin, wanda Yahudawa na Gabas ke girmamawa sosai, yana da cikakken bayani a Ladino, yana hulɗa da rayuwar Yahudawa a duk dangantakarsa. An ɗauke kayan aikinsa daga Talmud, Midrash, da kuma wallafe-wallafen malamai na farko. Koyaya, Rabbi Culi kawai ya sami nasarar rubuta aikinsa akan Farawa da kashi biyu bisa uku na Fitowa kafin ya mutu. Saboda shahararren Me'am Loez, wasu fitattun malamai na Turkiyya sun karɓi wannan ƙoƙari kuma sun kammala sauran kundin.
Culi kuma ya rubuta wani aikin Halaka a ƙarƙashin taken Simanim le-Oraita, wanda ya kasance a cikin rubutun hannu.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Salonika: A Mother City in Israel". 21 March 2016.