Jump to content

Yakin Franco-Dahomean na Biyu

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Infotaula d'esdevenimentYakin Franco-Dahomean na Biyu

Iri yaƙi
Bangare na Scramble for Africa
Kwanan watan 4 ga Yuli, 1892   15 ga Janairu, 1894
Wuri Ouémé Department (en) Fassara
Participant (en) Fassara

Yakin Franco-Dahomean na biyu, wanda ya ɓarke daga shekarun 1892 zuwa 1894, babban rikici ne tsakanin Faransa, a ƙarƙashin jagorancin Janar Alfred-Amédée Dodds, da Dahomey ƙarƙashin Sarki Béhanzin. Faransawa sun fito cikin nasara suka shigar da Dahomey cikin yankinsu na mulkin mallaka na Faransa ta Yamma.[1]

A cikin shekarar 1890, Masarautar Fon ta Dahomey da Jamhuriyar Faransa ta Uku sun tafi yaƙi a cikin abin da ake tunawa da yaƙin Franco-Dahomean na Farko akan haƙƙin tsofaffin wasu yankuna, musamman waɗanda ke cikin kwarin Ouémé. [2] Fon ya dakatar da faɗa da Faransawa bayan da sojoji biyu suka sha kashi, inda suka janye dakarunsu tare da rattaba hannu kan wata yarjejeniya da ta amince da dukkan buƙatun Faransa. [2] Duk da haka, Dahomey ya kasance mai karfi a yankin kuma cikin sauri ya sake yin amfani da makamai na zamani a cikin tsammanin tashin rikici na biyu.[3]

Casus belli

[gyara sashe | gyara masomin]
Mayakan Dahomey suna harbin jirgin ruwan Topaze.

Bayan sake yin amfani da makamai da sake haɗuwa, Fon ya koma kai hari kwarin Ouémé, [2] kwarin daya ya yi yaki a yakin farko da Faransa. Victor Ballot, Bafaranshe mazaunin Porto-Novo, an aika ta hanyar jirgin ruwan bindiga don yin bincike. An kai wa jirgin nasa hari tare da jiwa mutane biyar rauni a lamarin. Sarki Béhanzin ya yi watsi da korafin Faransawa, kuma Faransa.[4]

Ƙarfafa Sojoji

[gyara sashe | gyara masomin]

Faransawa sun damƙa aikin yaƙi da Dahomey ga Alfred-Amédée Dodds, wani sojan octoroon na Troupes de marine daga Senegal.[5] Kanar Dodds ya isa ne tare da sojojin 2,164, ciki har da Legionnaires na waje, ma'aikatan ruwa, injiniyoyi, manyan bindigogi da sojojin dawakai na Senegal da aka sani da spahis tare da amintattun tirailleurs. [2] Waɗannan sojojin suna ɗauke da sabbin bindigogin Lebel, waɗanda zasu tabbatar da yanke hukunci a yaƙin da ke tafe. [2] Masarautar Faransa ta Porto-Novo ta kuma ƙara wasu 'yan dako 2,600 don taimakawa a yakin. [2]

Fon, kafin ɓarkewar yakin na biyu, ya tara bindigogi tsakanin 4,000 zuwa 6,000, ciki har da Mannlicher da Winchester carbines. An sayi waɗannan daga hannun 'yan kasuwa na Jamus ta tashar jiragen ruwa na Whydah.[6] Sarki Béhanzin ya kuma sayi wasu bindigogi da kuma na Krupp, amma ba a sani ba (kuma ba zai yuwu ba) an taɓa yin amfani da waɗannan. [2]

Farkon tashin hankali

[gyara sashe | gyara masomin]

A ranar 15 ga watan Yunin 1892, Faransawa sun tare gaɓar tekun Dahomey don hana sake sayar da makamai. Sa'an nan kuma, a ranar 4 ga watan Yuli, an yi harbe-harbe na farko na yakin daga jiragen ruwa na Faransa tare da harbe-harben a ƙauyuka da dama da ke kan ƙananan kwarin Ouémé. Sojojin Faransa da aka tsara cikin tsanaki sun fara ƙaura a tsakiyar watan Agusta zuwa inda suke na ƙarshe na babban birnin Dahomey na Abomey. [2]

  1. Decalo, Samuel; Houngnikpo, Mathurin C. (2013). Historical Dictionary of Benin (5th ed.). Rowman and Littlefield. p. 92. ISBN 978-0-8108-7171-7. Retrieved 2 February 2025.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Alpern 1998.
  3. Decalo, Samuel; Houngnikpo, Mathurin C. (2013). Historical Dictionary of Benin (5th ed.). Rowman and Littlefield. p. 92. ISBN 978-0-8108-7171-7. Retrieved 2 February 2025.
  4. Decalo, Samuel; Houngnikpo, Mathurin C. (2013). Historical Dictionary of Benin (5th ed.). Rowman and Littlefield. p. 92. ISBN 978-0-8108-7171-7. Retrieved 2 February 2025.
  5. Decalo, Samuel; Houngnikpo, Mathurin C. (2013). Historical Dictionary of Benin (5th ed.). Rowman and Littlefield. p. 92. ISBN 978-0-8108-7171-7. Retrieved 2 February 2025.
  6. Decalo, Samuel; Houngnikpo, Mathurin C. (2013). Historical Dictionary of Benin (5th ed.). Rowman and Littlefield. p. 92. ISBN 978-0-8108-7171-7. Retrieved 2 February 2025.