Yanayin nakasassu

Yanayin nakasassu
branch of geography (en)
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na	Yanayin ɗan adam da disability studies (en)

Amfani da albarkatun da ci gaban ababen more rayuwa sune mahimmancin mayar da hankali ga al'umma. Mutanen da ke da nakasa ta jiki, ta hankali, ko ta ci gaba a tarihi an bar su daga wannan tsari.

Yanayin nakasa reshe ne mai fannoni da yawa na Yanayin ɗan adam wanda ke nazarin abubuwan da suka faru na mutanen da ke da nakasassu da kuma yadda nakasassu a cikin jama'a za su iya rinjayar wurin da yake. Abubuwan da za a iya amfani da su a cikin nazarin ƙasa sun haɗa da muhalli, siyasa, abubuwan da suka faru da ƙarin tallafi, da kuma yanayin zamantakewa da tattalin arziki na yankin da ake bincikawa. Wannan filin ya zama da mahimmanci yayin da masu tsara manufofi suka fahimci bukatar tabbatar da daidaito ga albarkatun al'umma ga dukkan mutane, ba tare da la'akari da kalubalen motsi ba.

A cewar Hukumar Lafiya ta Duniya, kusan kashi 15 cikin 100 na yawan mutanen duniya suna rayuwa tare da wasu nau'ikan nakasa; kashi biyu zuwa hudu suna da matsaloli masu yawa wajen aiki. Rahoton WHO ya nuna cewa talauci, saka hannun jari na gwamnati a cikin ayyukan kiwon lafiya, da kuma samun damar mutum ga lafiyar kiwon lafiya yana da tasiri ga yawan nakasassu a yankuna masu tasowa. An kuma yi bambanci tsakanin nakasa da nakasa.

Tarihi

Binciken da ke kewaye da nakasa ya ta'allaka ne a kan tsarin kiwon lafiya, saboda akwai abin da ake zaton "jiki mai iyawa" ga mafi yawan jama'a. Tare da wannan rarrabuwa, nakasa ta fahimta ta kasance mai banƙyama; misali ɗaya shine hysteria. Wannan hangen nesa ya rage jaddada muhimmancin mutum da ke kula da shi, maimakon ganewar asali ko yanayin da suke da shi.

A ƙarshen karni na 20, masu ilimin ƙasa da masu ilimin zamantakewa sun fara daidaita fahimtar filin game da nakasa daga ra'ayi na likita zuwa ga abin da ke tattare da zamantakewar sararin samaniya. A cikin 1972, Union of the Physically Impaired Against Segregation an kafa ta ne ta hanyar mai ba da shawara kan haƙƙin nakasassu na Lancastrian Paul Hunt da marubucin Afirka ta Kudu kuma mai fafutuka Vic Finkelstein a yayin da suke gwagwarmaya don kasancewa manya masu zaman kansu yayin da suke dogaro da shirye-shiryen zamantakewa don samar da muhimman ayyukan kiwon lafiya.

Misalai na nakasa

Misali na kiwon lafiya yana ɗaukar nakasa matsala ce ta jiki: rashin iyawar mutumin da ke da nakasa don yin ayyukan rayuwar yau da kullun kamar mutumin da ba shi da nakasa. Wannan samfurin yana mai da hankali kan sauƙaƙe rashin jin daɗi da inganta kwarewar yau da kullun na mutumin da ke da nakasa, kamar na'urorin taimako na ci gaba ko kayan taimako na motsi kamar keken guragu ga mutanen da ke zaune da kansu.