Jump to content

Yankin da ke karewa

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Yankin da ke karewa
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na ɓangare da zone (en) Fassara
Taswirar yankin da ke cikin Cyprus, tsakanin Jamhuriyar Girka ta Cyprus a kudu da Jamhuriyar Turkiyya ta Arewacin Cyprus a arewa.
Yankin buffer na zamani a kan iyakar Belarus-Poland a Brest tare da shinge na lantarki na tsaro, layin sarrafawa don nuna alamun wucewa, da akwatin kwalliya.

yanayin buffer, wanda aka fi sani da tarihi a matsayin tafiya, yanki ne mai tsaka-tsaki wanda ke tsakanin ƙasashe biyu ko fiye; yawanci, tsakanin ƙasashe. Dangane da nau'in yankin buffer, yana iya zama don raba yankuna ko haɗa su. Nau'ikan yankuna na yau da kullun sune yankuna masu tsaka-tsaki, yankuna na iyaka da wasu yankuna masu hanawa da belin kore. Irin waɗannan yankuna na iya kunshe da ƙasa mai cin gashin kanta, suna samar da jihar mai gujewa.

Yankunan buffer suna da dalilai daban-daban, a siyasa ko a wata hanya. Ana iya kafa su ne saboda dalilai da yawa, kamar hana tashin hankali, kare muhalli, kare wuraren zama da wuraren kasuwanci daga hatsarori na masana'antu ko bala'o'i, ko ma ware kurkuku. Yankunan buffer sau da yawa suna haifar da manyan yankuna marasa zama waɗanda kansu suna da mahimmanci a yawancin sassan duniya masu tasowa ko masu yawa waɗanda ba da gangan ba suka haifar da wurin tsarkake namun daji.

Alamar da ke nuna yankin buffer na aikin sabunta mazaunin a Lake Hiawatha a Minneapolis, Minnesota.

Don amfani a cikin kiyaye yanayi, ana kirkirar yanki mai buffer don inganta kariya ga yankunan da ke karkashin gudanarwa don muhimmancin halittu masu yawa. Yankin da ke cikin yanki mai kariya na iya kasancewa a kusa da yankin ko kuma yana iya zama yankin da ke haɗa shi wanda ke haɗa yankuna biyu ko fiye da kariya, saboda haka yana ƙara ƙarfin su da yawan kiyayewa. Yankin buffer na iya zama ɗaya daga cikin rukunin yankuna masu kariya (misali rukunin V ko VI na Yankin Kariya na IUCN) ko tsarin rarrabawa (misali NATURA 2000) dangane da manufar kiyayewa. Kalmar 'yanki na karewa' da farko ta sami matsayi a cikin kiyaye al'adun halitta da al'adu ta hanyar amfani da ita wajen kafa Yarjejeniyar Tarihin Duniya ta UNESCO, kuma an yi amfani da kalmar kamar haka:

Yankin buffer yana daya daga cikin Ayyukan Gudanarwa Mafi Kyawu (BMPs). An yi niyyar yankin buffer don kauce wa tasirin mummunan muhalli ko tasirin ɗan adam, ko yana nuna dabi'a ko al'adu kanta ko a'a. Muhimmancin da aiki na yankin buffer da matakan kariya da ake buƙata da aka samo daga gare ta sabon ra'ayi ne a kimiyyar kiyayewa kuma yana iya bambanta sosai ga kowane shafin.

Ayyukan muhalli na kiyayewa

[gyara sashe | gyara masomin]

Inganta ingancin ruwa

[gyara sashe | gyara masomin]

Ingancin ruwa a kasashe da yawa yana kara muni saboda rashin amfani da ƙasa.[1] Kodayake yankin buffer yana da karamin yanki, yana inganta ingancin ruwa a cikin ruwa na noma saboda tasirin tacewa akan abubuwan gina jiki a cikin ruwa mai zurfi da ruwa mai zurfin.

Saboda an yayyafa gonar da adadi mai yawa na magungunan kashe kwari, wasu daga cikinsu zasu iya shiga cikin ruwa, kifi da sauran rayuwar ruwa na iya shafar mummunan rauni, wanda hakan zai iya haifar da lalacewar muhalli. An tabbatar da buffer na shuke-shuke a matsayin mai tasiri ga turɓaya, musamman ga magungunan kashe kwari.[2] Lokacin da aka yayyafa magungunan ƙwayoyin cuta da yawa, ana iya gina shuke-shuke don rage shigar magungunan tsire-tsire a cikin ruwa. Yankin buffer kuma yana hana karafa masu nauyi ko guba daga yaduwa zuwa wuraren da aka kiyaye.[3]

Tsayawa a bakin kogin

[gyara sashe | gyara masomin]

Lokacin da koguna ke ƙasa saboda tushen shuke-shuke da ke shiga cikin kogin tsaye, aikin tushen shuke'a ya shafi turɓaya, kuma ikon tsayayya da rushewa ya fi girma fiye da haka ba tare da tushen shuke ba. Amma lokacin da kogin ya fi girma, tushen tsire-tsire ba su shiga cikin ƙasa sosai ba, kuma ƙasar bakin tafkin ba ta da ƙarfi sosai. Shuke-shuke na herbaceous na iya taka rawa har zuwa wani mataki, amma a cikin dogon lokaci, yankin shuke-shuka na shuke-huke na iya warware matsalar hauhawar matakin ruwa da rushewar ruwa.

Ikon adsorption na yankin buffer na iya rage saurin runoff kuma ƙara tasirin ruwa na ƙasa. Ta hanyar kara yawan abubuwan da ke cikin ƙasa da inganta tsarin ƙasa, yankin buffer na iya samun sakamako mai kyau akan aikin ajiyar ruwa na ƙasa. Bugu da kari, tushen shuke-shuke yana sa ƙasa ta fi ƙarfi, tsayayya da raƙuman ruwa da ruwan sama, rage lalacewar koguna ta hanyar ambaliyar ruwa, kuma yadda ya kamata ya sarrafa lalacewar rairayin bakin teku.

  1. Carpenter, S. R .; Caraco, N. F.; Correll, D. L.; Howarth, R. W.; Sharpley, A. N.; Smith, V. H. (August 1998). "Nonpoint Pollution of Surface Waters with Phosphorus and Nitrogen" (PDF). Ecological Applications. 8 (3): 559. doi:10.2307/2641247. ISSN 1051-0761. JSTOR 2641247. Archived from the original on 2019-04-30. |hdl-access= requires |hdl= (help)
  2. Syversen, Nina; Bechmann, Marianne (May 2004). "Vegetative buffer zones as pesticide filters for simulated surface runoff". Ecological Engineering. 22 (3): 175–184. Bibcode:2004EcEng..22..175S. doi:10.1016/j.ecoleng.2004.05.002. ISSN 0925-8574.
  3. Deroanne-Bauvin, J; Delcarte, E; Impens, R (January 1987). "Monitoring of lead deposition near highway: A ten years study". Science of the Total Environment. 59: 257–266. Bibcode:1987ScTEn..59..257D. doi:10.1016/0048-9697(87)90447-5. ISSN 0048-9697.