Yennenga
|
| |
| Rayuwa | |
| Haihuwa | Gambaga, 12 century |
| Mutuwa | 12 century |
| Ƴan uwa | |
| Yara |
view
|
| Sana'a | |
| Sana'a |
Shugaban soji da ruler (en) |
Yennenga wata fitacciyar gimbiya ce, wadda ake ganin ita ce uwar al'ummar Mossi na Burkina Faso . Shahararriyar jaruma ce ga mahaifinta, Naa Gbewaa ko Nedega, wanda ya kafa masarautar Dagbon, a halin yanzu Ghana. Amma gimbiya ta yi burin wata kaddara kuma ta yanke shawarar barin masarautar. A cikin gudu tare da dokinta, ta haɗu da wani matashi mafarauci, Rialé wanda ta haifi ɗa mai suna Ouedraogo tare da shi. Ouedraogo sanannen suna ne na ƙarshe a Burkina Faso kuma yana nufin "dokin namiji" don girmama dokin da ke jagorantar gimbiya zuwa Rialé. Yennenga ko danta Ouedraogo ana daukar su a matsayin wanda ya kafa Masarautun Mossi . Akwai nau'i daban-daban game da tserewar gimbiya.
Tarihin Rayuwa
[gyara sashe | gyara masomin]Yennenga wata gimbiya ce ta Burkina Faso, wacce ta rayu sama da shekaru 900 da suka wuce, 'yar sarki Nedega da sarauniya Napoko. Nedega shi ne farkon karni na 12 na Masarautar Dagbon a arewacin Ghana . Mahaifinta ya rene ta ta zama ƙwararriyar mafarauci da yaƙi. Ta kasance kyakkyawa (sunanta, Yennenga, yana nufin "siriri" yana nufin kyawunta) kuma ya zama alamar al'adu, mace mai karfi da tunani mai zaman kanta da kuma gimbiya ƙaunataccen wanda tun yana da shekaru 14, ya yi yaƙi don mahaifinta da makwabcin Malinkes . Kwarewar mashi da mashi da baka, ta kasance ƙwararriyar ƴar doki kuma ta umarci bataliyar ta . Yennenga ya kasance babban mayaki da ta kai ga yin aure, mahaifinta ya ƙi zaɓe mata miji ko ya ƙyale ta ta yi aure. Don nuna rashin jin daɗinta ga mahaifinta, Yennenga ta shuka gonar alkama. Lokacin da amfanin gona ya girma, sai ta bar shi ya rube. Ta bayyana ma mahaifinta yadda take ji, kasancewar ta kasa yin aure. Nedega ya kasa kosa da wannan karimcin ya kulle diyarsa.
Ɗaya daga cikin mahayan dawakan sarki ya taimaki Yennenga, a kamannin mutum, ya tsere a kan dokinta. [1] Malinkes ya kai wa hari, an kashe abokin tafiyarta, kuma aka bar Yennenga shi kaɗai. [1] Ta ci gaba da hawan arewa. Wata rana da daddare, sa’ad da ta gaji da tsallakawa kogi, sai ɗan dokin Yennenga ya kai ta cikin daji. [1] Ta hadu ta yi abota da wani maharbin giwa daya tilo mai suna Riale. Lokacin da ya ga yadda Yennenga ya ɓoye, sai suka yi soyayya. [2] Yennenga da Riale sun haifi ɗa da suka sa masa suna Ouedraogo, wanda ke nufin "stallion" kuma yanzu ya zama sananne a Burkina Faso. [1] [3] Ouedrago ya ziyarci kakansa Sarki Nadega, wanda ya shafe shekaru yana neman Gimbiya Yennenga. Da ya gano 'yarsa tana raye, Sarki Nadega ya shirya liyafa tare da aika wakilai don dawo da 'yarsa ƙaunataccen gida. Gimbiya Yennenga tare da Raile sun dawo masarautar Dagomba da hannun mahaifinta; wanda ya tabbatar da cewa jikansa Ouedraogo ya sami mafi kyawun horo. Haka kuma an ba shi kyautar dawakai da shanu da sauran kayayyaki da aka yi amfani da su wajen kafa daular Mossi. Ouedraogo ya kafa Masarautar Mossi . [2]
Gado
[gyara sashe | gyara masomin]Mossi na kallon Yennenga a matsayin mahaifiyar daularsu kuma ana iya samun mutum-mutuminta da yawa a babban birnin Burkina Faso, Ouagadougou . [1] Wani mutum-mutumi na wani stallion na zinari, mai suna Étalon de Yennenga, an ba da shi a matsayin lambar yabo ta farko a bikin Fina-Finan Panafrica da Talabijin na Ouagadougou (FESPACO). Ana yiwa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa laƙabi "Les Étalons" ("The Stallions") dangane da ɗan wasan Yennenga. Tun daga 2017, ana ci gaba da aikin sabon birni kusa da Ouagadougou kuma za a kira shi Yennenga. [4]
Adabi da fim
[gyara sashe | gyara masomin]- La fille de la Volta
- LOOFO [5]
Magana
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "The Legend of Yennenga Stallion". What is Fespaco?. BBC World Service. 2001. Retrieved 2008-05-03.
Cite error: Invalid
<ref>tag; name "BBC" defined multiple times with different content - ↑ 2.0 2.1 Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedCAS - ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedKES - ↑ "Afrique économie - Burkina Faso: une ville nouvelle portera le nom de la Princesse Yennenga". RFI (in Faransanci). 2017-03-30. Retrieved 2020-03-14.
- ↑ Thenortonbrothers.com - Feature film, 2014 "The cryptoanarchist faction NARODVOLYA comprises [sic] of a small group of haphazard reactionaries, one of which is only known for her alias: Yennenga, a reference to the African princess. Contrary to her unpredictable outbursts and traumatizing torturous techniques, she and Loofo eventually develop feelings for each other."