Karfasa
| Karfasa | |
|---|---|
| Scientific classification | |
| Kingdom | Animalia |
| Phylum | Chordata (mul) |
| Class | Actinopteri (mul) |
| Order | Blenniiformes (mul) |
| Dangi | Cichlidae (mul) |
| genus (en) | Tilapia Smith, 1840
|
| General information | |
| Kimancin rayuwa | 10 shekara |
Tilapia (/tɪˈlɑːpiə/ tih-LAH-pee-ə) shine Sunan gama gari ga kusan nau'in kifi ɗari daga coeloTilapin, coptodonine, heterotilapine. oreochromine, pelmatolapiine, da kabilun tilapiine (a baya duk sun kasance "Tilapiini"), tare da nau'in da suka fi muhimmanci a tattalin arziki da aka sanya a cikin Coptodonini da Oreochromeini.[1] Tilapia galibi kifi ne na ruwa mai laushi na Afirka da Gabas ta Tsakiya, suna zaune a cikin rafi masu zurfi, tafkuna, koguna, da tabkuna, kuma ba a yawan samun su suna rayuwa a cikin ruwa mai lawu. A tarihi, sun kasance masu mahimmanci a cikin kamun kifi na sana'a a Afirka, kuma suna da mahimmanci a cikin kiwon kifi da aquaponics. Tilapia na iya zama nau'in mamayewa mai matsala a cikin sabbin wuraren zama na ruwa mai dumi kamar Ostiraliya, ko da gangan ko ba da gangan ba, amma gabaɗaya ba a cikin yanayi mai sanyi ba saboda rashin iya rayuwa a cikin ruwa mai sanyi.[2][ana buƙatar hujja]
A al'adance sanannen abinci mai araha a Philippines tare da ɗanɗano mai ɗanɗano, tilapia ya kasance kifi na huɗu mafi yawan cinyewa a Amurka tun daga shekara ta 2002, wanda aka fi so saboda ƙarancin farashi da sauƙin shiri. Ana yawan soya shi ko gasa shi a matsayin wani ɓangare na tasa.
Magana
[gyara sashe | gyara masomin]Sunan gama gari "Tilapia" ya dogara ne akan sunan cichlid jinsin Tilapia, wanda shi kansa Latinization ne na ko dai tlhapi, kalmar Tswana don 'kifi', [3] ko kalmar Helenanci tilon, tana nufin kifi da Aristotle ya ambata, haɗe da apios, ma'ana 'mai nisa'. [4] Masanin ilimin dabbobi na Scotland Andrew Smith ya ba da sunan jinsin a cikin 1840.[5]
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]
Aquaculture na Nilu tilapia ya samo asali ne daga Tsohon Misira, inda aka wakilta shi da hieroglyph K1, na jerin Gardiner: ː .
Kifi alama ce ta sake haihuwa a cikin Fasahar Masar, kuma an haɗa shi a cikin tsarin imani na Masar tare da Hathor, allahiyar haihuwa da wadata. An kuma ce tilapia yana tare da kare allahn rana a tafiyarsa ta yau da kullun a fadin sama.
Tilapia na ɗaya daga cikin manyan nau'ikan kifi guda uku da aka kama a zamanin Talmudic daga Tekun Galili, musamman ma ƙwanƙwasawar Galili (Sarotherodon galilaeus). Wani lokaci ana kiranta da sunan "kifin St. Peter", wanda ya fito ne daga labarin da ke cikin Linjilar Matiyu game da manzo Bitrus ya kama kifi wanda ke ɗauke da tsabar kudi a bakinsa. Kodayake nassin bai ambaci sunan kifin ba, ana samun nau'ikan tilapia da yawa a cikin Tekun Galili, inda labarin ya ba da labarin abin da ya faru. Wadannan nau'o'in sun kasance manufa ta ƙananan kifi a yankin na dubban shekaru.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Andreas R.Dunz & Ulrich K.Schliewen (2013). "Molecular phylogeny and revised classification of the haplotilapiine cichlid fishes formerly referred to as Tilapia". Molecular Phylogenetics and Evolution. 68 (1): 64–80. doi:10.1016/j.ympev.2013.03.015. PMID 23542002.
- ↑ "Tilapia". Department of Agriculture, Fisheries and Forestry. January 2013. Archived from the original on 2015-03-29. Retrieved 2026-06-08.
- ↑ Chapman, Frank A. (July 1992). "Culture of Hybrid Tilapia: A Reference Profile". Circular 1051. University of Florida, Institute of Food and Agricultural Sciences. Retrieved 2007-08-17.
- ↑ "Tilapia". Online Etymology Dictionary. Retrieved 2024-07-18.
- ↑ "Genera Summary: Tilapia". Catalog of Fish – W. N. Eschmeyer; California Academy of Sciences. FishBase. June 2007. Archived from the original on 2000-10-27. Retrieved 2007-08-17.