Kashin jini
| Kashin jini | |
|---|---|
 | |
Description (en)  | |
| Iri | colitis (en) , Cututtukan cututtukan hanji syndrome (en) |
| Field of study (en) | Cututtukan cututtuka (ƙwarewar kiwon lafiya) |
| Symptoms and signs (en) | hemorrhagic diarrhea (en) diarrhea |
| Therapy (en) | |
| Magani | L-scopolamine (en) da ciprofloxacin (en) |
| Identifier (en) | |
| ICD-9-CM | 009.2 |
| ICD-10 | A09.0, A03.9, A06.0 da A07.9 |
| MeSH | D004403 |
| Disease Ontology ID | DOID:12384 |
Kashi jini (Turanci: dysentery)[1]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Blench, Roger. 2014. Ce Medical terminology and diseases Archived 2021-07-17 at the Wayback Machine. Cambridge: Kay Williamson Educational Foundation.
Kashi jini (Dysentery)
Kashi jini (da Turanci: Dysentery) wata cuta ce da ke shafar hanji, musamman babban hanji, wadda ke haddasa gudawa mai haɗe da jini da majina. Yawanci cutar tana faruwa ne sakamakon kamuwa da ƙwayoyin cuta ko ƙwayoyin parasites ta hanyar gurɓataccen ruwa, abinci, ko rashin tsafta. Kashi jini na iya zama mai tsanani idan ba a gano shi da wuri ba ko ba a yi maganinsa yadda ya kamata ba.
Nau'o'in kashi jini
Akwai manyan nau'o'i guda biyu:
1. Kashi jini na ƙwayoyin bacteria (Bacillary dysentery):
Yawanci ƙwayar Shigella ce ke haddasa shi.
Yana yaɗuwa cikin sauri musamman a wuraren da ba su da tsaftataccen ruwa da muhalli.
2. Kashi jini na amoeba (Amoebic dysentery):
Ƙwayar Entamoeba histolytica ce ke haddasa shi.
Ana kamuwa da ita ta hanyar cin abinci ko shan ruwa mai ɗauke da ƙwayar cutar.
Alamomi
Alamomin kashi jini sun haɗa da:
Gudawa mai jini ko majina.
Ciwon ciki mai tsanani.
Yawan jin buƙatar zuwa bayan gida.
Zazzabi.
Tashin zuciya ko amai.
Rashin ƙarfi da gajiya.
Rashin ruwa a jiki saboda yawan gudawa.
Yadda ake kamuwa
Ana kamuwa da kashi jini ta:
Shan gurɓataccen ruwa.
Cin gurɓataccen abinci.
Rashin wanke hannu bayan amfani da bayan gida ko kafin cin abinci.
Hulɗa da mutum mai ɗauke da cutar.
Abubuwan haɗari
Waɗanda suka fi fuskantar haɗarin kamuwa sun haɗa da:
Ƙananan yara.
Tsofaffi.
Masu ƙarancin garkuwar jiki.
Mutanen da ke zaune a wuraren da ba su da tsafta.
Ganewar cutar
Likitoci kan gano cutar ta hanyar:
Binciken bayan gida (stool test).
Gwajin jini idan ya zama dole.
Wasu ƙarin gwaje-gwaje idan ana zargin matsaloli masu tsanani.
Magani
Maganin kashi jini ya danganta da abin da ya haddasa cutar:
Shan ruwan ORS domin maye gurbin ruwan da ya fita daga jiki.
Shan ruwa mai yawa.
Magungunan rigakafin ƙwayoyin cuta idan bacteria ne suka haddasa cutar.
Magungunan kashe amoeba idan amoeba ce ta haddasa cutar.
A lokuta masu tsanani ana iya kwantar da mara lafiya a asibiti domin samun kulawa.
Rigakafi
Ana iya kare kai daga kashi jini ta hanyar:
Shan tsaftataccen ruwa.
Wanke hannu da sabulu akai-akai.
Wanke 'ya'yan itatuwa da kayan lambu kafin ci.
Cin abinci da aka dafa sosai.
Amfani da bayan gida mai tsafta.
Inganta tsaftar muhalli.
Matsalolin da ka iya tasowa
Idan ba a yi magani da wuri ba, cutar na iya haifar da:
Rashin ruwa mai tsanani.
Rashin abinci mai gina jiki.
Lalacewar hanji.
Kamuwa da wasu cututtuka.
Mutuwa, musamman ga yara ƙanana da tsofaffi.
Kammalawa
Kashi jini cuta ce mai yaɗuwa ta hanji wadda za a iya rigakafinta ta hanyar tsafta da amfani da ruwa mai kyau. Gano cutar da wuri da kuma samun kulawar likita na rage haɗarin rikice-rikice da kare rayuwar marasa lafiya.