Jump to content

Agbokim malalar igiyan ruwan dutse

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Agbokim malalar igiyan ruwan dutse
General information
Height above mean sea level (en) Fassara 246 ft
Tsawo 3.6 mm
Fadi 246
Yawan fili 6,817.73 m
Suna bayan Etung
Labarin ƙasa
Map
Tsarin Daidaiton Labarin Kasa 5°54′25″N 8°54′46″E / 5.9069°N 8.9128°E / 5.9069; 8.9128
Bangare na waterfall (en) Fassara
Wuri Jahar Cross River
Kasa Najeriya
Territory Etung
ikom agbokim
Hoton agbokin waterfalls
malallar ruwa

Agbokim waterfalls yana karamar hukumar Etung ta jihar Cross River a Kudu maso Kudu (Neja Delta) a Najeriya, kusa da iyakar kasar da Kamaru. Faduwar ruwan ya kai kusan 25 kilometres (16 mi) daga Ikom da 240 kilometres (150 mi) daga Calabar.[1][2]

Ruwan Agbokim ya ƙunshi koguna guda bakwai tare da ɗimbin ruwan ruwa da ke gangarowa daga babban dutsen zuwa dajin na wurare masu zafi. Har ila yau, wurin shakatawa ne a Jihar Kuros Riba.[3][4]

A farkon shekarun 1900 shine farkon tarihin yankin Agbokim Waterfalls, lokacin da wani mafarauci mai suna Ntankum ya kawo iyalansa da sauran tsofaffin mutanen Inaku wadanda a da suka zauna a wani yanki mai tsaunuka da zama a wurin.[5] Wani mai ba da labari dan asalin kasar ya bayyana yadda Ntakum da dansa suka zauna a yankin da ake kira Agbokim waterfalls, inda ake da dukkan 'yan kabilar Ijagam da ake tunanin sun fito daga Inagu. Tsakanin kasar Kamaru da magudanar ruwa na Agbokim a jihar Kuros Riba ta Najeriya, sun kirkiro tsarin kogi mai sarkakiya. Yayin da suka taru aka yi tarayya da juna, suka gudanar da binciken farauta, suka gano amfanin gonakin abinci, dajin farauta, da ruwa da ake iya tafasawa don yin gishiri[6][7]

Magudanan ruwa na Agbokim sun yi girma da bunƙasa na dogon lokaci, tun kafin bunƙasa yawon buɗe ido. Tunda tushen kogin ya kasance matattun tsiro da dabbobi, 'yan kabilar Agbokim sun hada kai don ganin ruwan ya fada yankin da ya ci gaba ta hanyar adawa da sare dazuka da inganta kiwo. Suna ba da gudummawar dazuzzuka, wanda ke taimakawa wajen haɓaka adadin ruwa. Yankin da ke faɗuwar ruwa ya zama sanannen wuri ga masu yawon bude ido tun lokacin da yake zama wurin jin daɗi da annashuwa.[8]

  1. Adeyemi, Laolu (2016-05-14). "... experiencing the wonder of nature at Agbokim Fall". The Guardian. Lagos, Nigeria. Archived from the original on 2023-05-25. Retrieved 2024-09-22.
  2. "Six interesting things we know about Agbokim Waterfalls". RefinedNG. 2022-12-10. Retrieved 2023-07-11.
  3. Adeyemi, Laolu (2016-05-14). "... experiencing the wonder of nature at Agbokim Fall". The Guardian. Lagos, Nigeria. Archived from the original on 2023-05-25. Retrieved 2024-09-22.
  4. "Six interesting things we know about Agbokim Waterfalls". RefinedNG. 2022-12-10. Retrieved 2023-07-11.
  5. "Six interesting things we know about Agbokim Waterfalls". RefinedNG. 2022-12-10. Retrieved 2023-07-11.
  6. "Six interesting things we know about Agbokim Waterfalls". RefinedNG. 2022-12-10. Retrieved 2023-07-11.
  7. Adeyemi, Laolu (2016-05-14). "... experiencing the wonder of nature at Agbokim Fall". The Guardian. Lagos, Nigeria. Archived from the original on 2023-05-25. Retrieved 2024-09-22.
  8. "Magnificent Agbokim Waterfalls". NigerianFLIGHTDECK. 2016-02-19. Retrieved 2024-09-22.