Amazon
| Wuri | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| Territory claimed by (en) | Lua error a mw.lua, layi na 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | |||
| Yawan mutane | ||||
| Faɗi | 34,000,000 | |||
| • Yawan mutane | 5.07 mazaunan/km² | |||
| Labarin ƙasa | ||||
| Yawan fili | 6,700,000 km² | |||
| Bayanan tarihi | ||||
| Muhimman sha'ani | ||||
'Dajin ruwan sama na Amazon', wanda kuma ake kira da gandun daji na Amazon, Amazonia, ko kuma kawai Amazon, gandun daji ne mai laushi mai laushi a cikin Amazon biome wanda ke rufe mafi yawan kwarin Amazon na Kudancin Amurka.[lower-alpha 1] Wannan tafkin ya kunshi kilomita miliyan miliyan sq , [1] daga cikinsu kilomita miliyan 6 miliyan sq mi) an rufe su da gandun daji. [2] Wannan yankin ya haɗa da yankin da ke cikin kasashe tara da yankuna 3,344 na asali.
5Yawancin gandun daji, 60%, suna cikin Brazil, sannan Peru tare da 13%, Colombia tare da 10%, kuma tare da ƙananan adadi a Bolivia, Ecuador, Guiana ta Faransa, Guyana, Suriname, da Venezuela. Kasashe huɗu suna da "Amazonas" a matsayin sunan ɗayan yankuna na farko, kuma Faransa tana amfani da sunan "Guiana Amazonian Park" don yankin gandun daji mai kariya na Guiana na Faransa. Amazon yana wakiltar sama da rabin jimlar yankunan da suka rage a Duniya, [3] kuma ya ƙunshi mafi girma kuma mafi yawan halittu na gandun daji na wurare masu zafi a duniya, tare da kimanin itatuwa biliyan 390 a cikin kimanin nau'in 16,000. [4]
Fiye da mutane miliyan 30 daga kabilun 350 daban-daban suna zaune a cikin Amazon, waɗanda aka raba su zuwa tsarin siyasa na ƙasa daban-daban 9 da yankuna 3,344 da aka amince da su. 'Yan asalin ƙasar sun kai kashi 9% na yawan jama'a, kuma kungiyoyi 60 sun kasance a ware.[5]
Babban lalacewar gandun daji yana faruwa a cikin gandun daji, yana haifar da sakamako daban-daban masu cutarwa. Rashin tattalin arziki saboda sare daji a Brazil na iya zama kusan sau 7 idan aka kwatanta da farashin duk kayayyaki da aka samar ta hanyar sare daji. A cikin 2023, Bankin Duniya ya buga wani rahoto wanda ke ba da shawarar shirin tattalin arziki wanda ba a sare daji ba a yankin.[6] Kashe gandun daji yana cutar da aikin gona sosai har ya iya haifar da "kisan kai na gona".[7]
Magana
[gyara sashe | gyara masomin]An ce sunan Amazon ya samo asali ne daga yakin da Francisco de Orellana ya yi da Tapuyas da sauran kabilun. Mata na kabilar sun yi yaƙi tare da maza, kamar yadda al'adarsu ta kasance. Orellana ya samo sunan Amazonas daga Amazons na tatsuniyoyin Helenanci, wanda Herodotus da Diodorus suka bayyana.[8]
manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Script error: The function "langx" does not exist. or Amazônia, spelled Amazónia in European Portuguese; Script error: The function "langx" does not exist., Amazonía, or usually Amazonia; Script error: The function "langx" does not exist.; Script error: The function "langx" does not exist.. In English, the names are sometimes capitalized further, as Amazon Rainforest, Amazon Forest, or Amazon Jungle.
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found.
- ↑ "Amazon River". britannica.com. Encyclopaedia Britannica. January 11, 2024.
- ↑ "Amazon Rainforest". britannica.com. Encyclopaedia Britannica. May 30, 2024.
- ↑ "WNF: Places: Amazon". Archived from the original on April 13, 2020. Retrieved June 4, 2016.
- ↑ "Field Museum scientists estimate 16,000 tree species in the Amazon". Field Museum. October 17, 2013. Archived from the original on December 7, 2019. Retrieved October 18, 2013.
- ↑ "Inside the Amazon". Archived from the original on October 7, 2019. Retrieved November 5, 2020.
- ↑ "World Bank: Brazil faces $317 billion in annual losses to Amazon deforestation". 8.9ha. World Bank. May 24, 2023. Retrieved May 30, 2023.
- ↑ Potter, Hyury (November 28, 2024). "Rainforest Payback: How deforestation fails agriculture in the Amazon". Rainforest Foundation Norway. Retrieved 3 August 2025.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "taylor1898".
