Zaizayar kasa
 Zaizayar kasa | |
|---|---|
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na | zaizayar kasa |
| Fuskar | zaizayar kasa |
A cikin ilimin ƙasa, yanayin rushewa shine, farfajiyar dutse ko ƙasan wanda aka kafa ta hanyar rushewa[1] kuma ba ta hanyar gini ba (misali ƙwararar dutse, zubar da turɓaya) ko kuma canjin kuskure.[1] Yankunan rushewa a cikin rikodin stratigraphic an san su da rashin daidaituwa, ammah ba duk rashin daidaituwa ba ne aka binne wuraren rushewa. Yankin rushewa ya bambanta a sikelin kuma ana iya kafa shi a kan tsaunuka ko dutse. Musamman manyan wuraren rushewa suna karɓar sunayen dutsen ƙasa , tsofaffin filayen ƙasa, farfajiyar filayen kasa ko filayen ƙasa masu girma. Misali na rushewar ƙasa shine rushewar hanya wanda ya haifar da dalilai na halitta da na mutum. Za'a iya auna yanayin rushewa ta hanyar kai tsaye, hanyoyin auna lamba da kuma kai tsaye,hanyar auna da ba ta lamba ba.
Rushewar hanya
[gyara sashe | gyara masomin]Kamar duwatsu da duwatsu, rushewa na iya faruwa a kan hanyoyin da ba a rufe su ba saboda dalilai na halitta da na mutum. Rugujewar hanya na iya haifar da dusar ƙanƙara, ruwan sama da iska.[2] Kayan aiki da ruwa na kan hanya, gangaren hanya, zirga-zirga, gini, da kulawa na iya shafar lalacewar hanya. A lokacin hunturu, dusar ƙanƙara tana rage yawan lalacewa ta hanyar hana hulɗa kai tsaye tsakanin ruwan sama da kuma hanyar hanya. Misali, a cikin tsaunuka na Idaho, Amurka, dusar ƙanƙara ta haifar da ƙasa da 10% yayin da ruwan sama ya haifar da 90% na jimlar samar da turɓaya na shekara-shekara a kan hanya.[3] Baya ga abubuwan halitta, yawan zirga-zirga mai yawa na iya hanzarta yawan lalacewar hanya. Rashin jituwa da ke haifar da motsi na motoci na iya haifar da murkushewa da abrasion, don haka ya rushe ƙwayoyin da ke kan hanya. Gudun gangara wani muhimmin abu ne a cikin rushewar ƙasa - hanyoyi masu tsayi suna da ƙimar rushewa mafi girma.
Auna girman rushewa
[gyara sashe | gyara masomin]Akwai nau'ikan hanyoyi guda biyu don auna yawan canjin farfajiyar: kai tsaye, hanyoyin auna lamba da kuma kai tsaye, hanyar auna ba tare da lamba ba.[4] Ana iya ɗaukar waɗannan ma'auni don sassa daban-daban na dutse ko don nau'ikan dutse daban-daban. Za'a iya auna yawan raguwar dutse ta hanyar amfani da maki ko jiragen sama na tunani kuma auna nisan tsakanin waɗannan maki da jirgin sama a tsawon shekaru. Hakanan za'a iya auna yawan rushewar dutse ta amfani da Micro-Erosion Meter (MEM). An kuma sanya wannan kayan aiki na triangular a kan igiyoyi uku waɗanda aka gyara su har abada a cikin dutse don samar da wurin aunawa. Ana amfani da fadada binciken don auna rushewa. Hanyoyin auna na kai tsaye, waɗanda ba na tuntuɓar ba sun haɗa da binciken mahalli mai Haske da kimiyyar hoton sakamako na na’ura.[5] Duk da yake binciken laser yana buƙatar ƙwararru da yawa da kayan aiki masu tsada, ana iya amfani da sake ɗaukar hoto da kimiyyar hoton sakaMako na na’ura don samun bayanai ga masu bincike tare da ƙaramin kasafin kuɗi.
Bayanan da aka ambata
[gyara sashe | gyara masomin]Road surface erosion
[gyara sashe | gyara masomin]Kayan da ke cikin saman hanya, gangaren hanya, zirga-zirgar ababen hawa, gini, da gyara suma na iya shafar yawan zaizayar ƙasa a saman hanya.