Aladi Ayegba
| Rayuwa | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Haihuwa | 25 ga Yuni, 1986 (39 shekaru) | ||||||||||||||||||
| ƙasa | Najeriya | ||||||||||||||||||
| Karatu | |||||||||||||||||||
| Harsuna |
Turanci Pidgin na Najeriya | ||||||||||||||||||
| Sana'a | |||||||||||||||||||
| Sana'a | ɗan wasan ƙwallon ƙafa | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
|
Mahalarcin
| |||||||||||||||||||
| Muƙami ko ƙwarewa | Mai tsaran raga | ||||||||||||||||||
Aladi Ayegba wata fitacciyar mace ce da ake ambatonta a cikin tarihin baka na Masarautar Igala a arewa ta tsakiyar Najeriya. Ana danganta ta da dangin masarauta na Attah Ayegba (wato sarkin Igala), inda wasu ruwayoyi ke bayyana ta a matsayin uwa ko babbar mace mai tasiri a cikin tsarin mulkin gargajiya. [1]
Tarihi da asali
[gyara sashe | gyara masomin]A cewar ruwayoyin gargajiya, Aladi Ayegba ta fito ne daga cikin dangin sarauta na Igala ko kuma daga wata ƙabila da ke da alaƙar aure da masarautar. Ba a samu tabbataccen rubutaccen tarihin haihuwarta ko asalinta ba, amma ana ganin ta rayu a zamanin daular Attah Ayegba Om'Idoko, wanda ake ɗauka a matsayin ɗaya daga cikin fitattun sarakunan Igala. [2]
Matsayinta a masarauta
[gyara sashe | gyara masomin]Aladi Ayegba ana danganta ta da rawar uwa ko mai ba da shawara a cikin gidan sarauta. A wasu ruwayoyi, ana cewa tana da tasiri wajen jagorantar wasu al’amuran cikin gida da kuma kula da tarbiyyar ‘ya’yan sarauta. Wannan ya sa ake ganin ta a matsayin ɗaya daga cikin matan da suka taimaka wajen ƙarfafa tsarin mulkin gargajiya na Igala. [3]
Muhimmancinta a tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Ko da yake ba a samu cikakken bayanin rubuce game da rayuwarta ba, Aladi Ayegba ta zama abin tunawa a cikin al’adun Igala saboda alaƙarta da cigaban masarauta. Ana yawan kawo sunanta a cikin labaran gargajiya da ke bayyana yadda dangin Attah Ayegba suka gina tsarin shugabanci mai ƙarfi a yankin. [4]
Gado da tasiri
[gyara sashe | gyara masomin]A yau, sunan Aladi Ayegba yana bayyana a wasu binciken tarihi da al’adu a matsayin misali na rawar da mata suka taka a cikin masarautun Afirka kafin mulkin mallaka. Hakanan tana taimakawa wajen fahimtar yadda tsarin iyali da sarauta ke haɗuwa wajen tafiyar da mulki a wancan lokaci. [5]
Duba kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Masarautar Igala
- Attah Ayegba Om'Idoko
- Tarihin Igala
- Sarautun gargajiya a Najeriya
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Ruwayoyin tarihin baka na Igala da nazarin al’adun gargajiya na arewa maso tsakiyar Najeriya
- ↑ Smith, R. (nazarin masarautun Yammacin Afirka); Tarihin baka na Igala
- ↑ Usman, A. (Nazarin tsarin sarautun Igala da rawar mata a masarauta)
- ↑ Hausa/Igala oral traditions collection on pre-colonial Nigerian kingdoms
- ↑ Adamu, M. (Studies in Nigerian Indigenous Political Systems)