Jump to content

Freedom Nyamubaya

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Freedom Nyamubaya
Rayuwa
Haihuwa Uzumba-Maramba-Pfungwe (en) Fassara, 1958
ƙasa Zimbabwe
Mutuwa 5 ga Yuli, 2015
Karatu
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa, marubuci, Mai kare ƴancin ɗan'adam da revolutionary (en) Fassara

Freedom Nyamubaya (1958? - 5 Yuli 2015) mawakiya ce, 'yar rawa, manomiya, mai kare hakkin mata, kuma 'yar juyin juya hali daga Zimbabwe. [1] An san ta a matsayin ɗaya daga cikin mashahuran "mawaƙan soji" na Zimbabwe, tare da tarin waƙoƙin ta guda biyu da aka buga. A lokacin Yaƙin Bush na Rhodesian, ta yi aiki a matsayin ɗaya daga cikin ƴan kwamandojin aikin filin mata. A shekarar 1979, an zaɓe ta a matsayin Sakatariyar Ilimi a taron farko na kungiyar Mata ta Afirka ta Zimbabwe (ZANU). [2]

Rayuwar farko da gwagwarmaya

[gyara sashe | gyara masomin]

An haife ta a garin Uzumba da ke yankin Mashonaland ta Gabas, Nyamubaya ta bar makarantar sakandare tana da shekaru 15 yia shiga kungiyar ‘yantar da ‘yancin kai ta Zimbabwe (ZANLA) a lokacin da take tada kayar baya da gwamnatin Rhodesia wadda galibin farar fata ne. [3] Ta yi tafiya zuwa sansanin horar da ZANLA da ke Mozambique, ta yi imanin cewa za ta iya "canza wani abu". [4] A lokacin Yaƙin Bush na Rhodesian, ta kasance ɗaya daga cikin ƴan kwamandojin fagen mata; ko da yake bayan yakin, ta ji takaicin yadda ake yi wa ‘yan daba da aka kora. Ta ci gaba da zama Sakatariyar Ilimi a taron farko na kungiyar Mata ta Afirka ta Zimbabwe (ZANU). [4]

Bayan samun 'yancin kai

[gyara sashe | gyara masomin]

Bayan da Zimbabwe ta samu 'yancin kai a shekarar 1980, Nyamubaya ta ci gaba da fafutukar ganin an karfafawa da 'yancin 'yan Zimbabwe. A tsakiyar shekarar 1980s ta kafa kungiyar farar hula ta Gudanar da Ayyukan Koyarwa don Ci gaban Karkara da Ci gaban Birane (MOSTRUD) a Marondera, Zimbabwe. Manufar farko ita ce a taimaka wa 'yan gudun hijira da mutanen da suka rasa matsugunansu sakamakon yakin neman 'yancin kai ta hanyar ba da gyare-gyare, sake haɗewa da horar da dabarun noma don tallafawa rayuwa. [5] Ta ci gaba da jagorantar ƙungiyar har zuwa rasuwarta, tare da haɗewa musamman kan ci gaban karkara, tallafin noma da wasan kwaikwayo ga mata da matasa.

Rubutu da aiki

[gyara sashe | gyara masomin]

Freedom Nyamubaya tana da tarin wakoki guda biyu da aka buga, On the Road again: Waƙoƙi Lokacin da Bayan 'Yancin Ƙasar Zimbabwe (Zimbabwe Publishing House, 1985), da Dusk of Dawn (Jarida na Kwalejin, 1995). [3] [6] Ta haɗu da Ndangariro tare da Irene Ropa Rinopfuka Mahamba (Zimbabwe Foundation for Education with Production, 1987). [7] An buga gajeriyar labarinta "Wuri na Musamman" a cikin littafin tarihin Rubutun Har yanzu: Sabbin Labarun daga Zimbabwe (Weaver Press, 2003). [3]

A cikin wakar ta mai suna 'Gabatarwa' da ta On the Road agai, Nyamubaya ta bayyana kudurinta na ci gaba da yaki da zalunci bayan kawo ƙarshen yakin daji: [7] [8]

Nyamubaya wata mawaƙiya ce da ta yi fice a cikin bukukuwan wallafe-wallafe da abubuwan da suka faru a Afirka da ƙasashen waje, ciki har da Poetry Africa on Tour, Satumba 2010 a Harare, Zimbabwe, [9] da kuma 18th International Poetry Festival na Medellín a Colombia a shekarar 2008. [7]

Nyamubaya ta kasance mai sha'awar kiɗan mbira na gargajiya, kuma ta yi wasa a matsayin 'yar wasan rawa, gami da fitaccen mawaƙin duniya Thomas Mapfumo.

  1. Quist-Arcton, Ofeibea (8 April 2007). "From Zimbabwe, One Voice of 'Freedom'". National Public Radio (NPR). Retrieved 25 May 2016.
  2. "Freedom Nyamubaya (Zimbabwe, 1958)". World Poetry Movement. Archived from the original on 1 July 2016. Retrieved 25 May 2016.
  3. 1 2 3 Staunton, Irene (9 July 2015). "Freedom T.V. Nyamubaya". Poetry International Rotterdam. Archived from the original on 5 August 2016. Retrieved 25 May 2016.CS1 maint: unfit url (link)
  4. 1 2 Makoni-Muchemwa, Upenyu (19 February 2010). "Freedom education – Interview with Freedom Nyamubaya". Kubatana. Archived from the original on 28 April 2015. Retrieved 25 May 2016.
  5. "Zimbabwe's future is bright". Folke Bernadotte Academy. 2015. Archived from the original on 16 June 2016. Retrieved 26 May 2016.
  6. "On The Road Again". Poetry International. Archived from the original on 5 August 2016. Retrieved 26 May 2016.CS1 maint: unfit url (link)
  7. 1 2 3 "Freedom Nyamubaya". Festival Internacional de Poesía de Medellín, Prometeo. July 2008. Retrieved 26 May 2016.
  8. "Freedom Nyamubaya: Selections from On the Road Again" (PDF). University of Iowa. 2002. Archived from the original (PDF) on 9 June 2016. Retrieved 26 May 2016.
  9. "Poetry Africa on Tour". 23 September 2010. Retrieved 26 May 2016.