Hakkin mutum
| Iri | Haƙƙoƙi |
|---|---|
Hakkin mutum yana cikin dokar kasa da kasa ta hanyar sanarwa da tarurruka da yawa. Tun daga farkon haihuwa, ana kafa asalin mutum kuma ana kiyaye shi ta hanyar rajista ko kuma a ba shi suna. Koyaya, asalin mutum ya zama mai rikitarwa yayin da mutum ya haɓaka lamiri. Amma haƙƙin ɗan adam ya wanzu don karewa da kare mutum, kamar yadda Farfesa Jill Marshall ya nakalto "Dokar haƙƙin ɗanɗano ta wanzu don tabbatar da cewa zaɓin salon rayuwa na mutum yana karewa daga cin zarafin jama'a ko cin zarafin mutane. " Duk da rikitarwa na ainihi, ana kiyaye shi kuma ana ƙarfafa shi ta hanyar sirri, haƙƙin mutum da haƙƙin bayyana kansa.
Ra'ayi da tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Hakkin mutum yana farawa da haƙƙin rayuwa. Sai kawai ta hanyar wanzuwar mutane za su iya horar da asalin su. Duk da haka, tun daga falsafar Girka ta dā, an gane mutane da "ruhu", wanda ya sa su fiye da ƙashi da nama. An kirkiro Sanarwar 'Yancin Dan Adam ta Duniya don adana abubuwan halittu da falsafar mutane tun lokacin da aka kafa ta a shekarar 1948. Sabili da haka, an karfafa ra'ayin mutum da mutuntaka kuma an kiyaye su daga haihuwar haƙƙin ɗan adam. Koyaya, a cikin shekaru an sami ci gaba game da kare asalin mutum ta hanyar hanyoyin da ke nuna asalin mutum kamar rayuwar sirri, haƙƙin faɗar albarkacin baki, haƙƙin mutum da haƙƙin sanin asalin ka.
Rayuwa ta sirri
[gyara sashe | gyara masomin]Mataki na 8 na Kotun Kare Hakkin Dan Adam ta Turai an fassara shi don haɗawa da "masanin mutum" a cikin ma'anar "rayuwa mai zaman kanta. " Mataki na 1 yana karewa daga shiga tsakani da ba a so kuma yana ba da girmamawa ga sararin mutum. Farfesa Marshall ya bayyana cewa wannan sarari ya zama dole ga mutane su "yi tunani ba tare da tsangwama ba" kuma "don kasancewa cikin iko da ikon mutum". kamar yadda Macklem ya sanya shi: "yancin kai na hankali. " Wannan kariya ta sirri na ciki yana bawa mutane damar bunkasa da haɓaka ainihin su. An fassara "rayuwa mai zaman kanta" don kare ci gaban dangantaka. Kotun Turai ta nuna a cikin shari'ar Bruggemann da Scheuten v Jamus Yearbook muhimmancin dangantaka game da " filin motsin rai" da "ci gaban mutum".
Tare da girmamawa ga sirri ya zo girmamawa ga ikon cin gashin kai, wanda aka fassara Mataki na 8 don karewa. ECHR Online ta bayyana cewa iyakar Mataki na 8 shine "karɓar ikon cin gashin kai" da kuma 'yancin yin zabi ba tare da tsangwama daga jihar ba don bunkasa rayuwar mutum. Kamar yadda aka kwatanta da Stanford Encyclopaedia of Philosophy, ta hanyar kare ikon cin gashin kai na mutum, ana kuma kare asalin mutum, saboda duka biyu suna da mahimmanci ga juna.
Hakkin faɗar albarkacin baki
[gyara sashe | gyara masomin]Sanarwar 'Yancin Dan Adam Mataki na 19 da Mataki na 10 na Kotun Turai sun ba kowa damar samun' yancin ra'ayi da faɗar albarkacin baki. Macklem ya bayyana cewa "'yancin faɗar albarkacin baki ba kawai 'yancin sadarwa da muryar mutum ga wasu ba ne. Mafi mahimmanci shine' yancin haɓaka muryar mutum ta musamman. " Saboda haka, Mataki na 19 da 10 suna ƙarfafa bayyanar ainihi. A cikin shari'ar Handyside v UK kotun ta bayyana cewa "Yanci na faɗar albarkacin baki yana daya daga cikin muhimman tushe na irin wannan al'umma, ɗaya daga cikin mahimman sharuɗɗa don ci gaban kowane mutum. " 'Yanci na magana ba kawai yana amincewa da mutane su shiga da ba da gudummawa ga rayuwar jama'a ba har ma yana ba su damar gano ko su wanene da kansu.
AMataki na 9 na ECHR kuma yana ba da 'yancin' yanci (da bayyanar) na tunani, lamiri da addini. A cewar Locke, tunani da sani sun kafa ainihin mutum, domin waɗannan su ne tushe na ko wanene mutum. Bugu da kari, imanin mutum yana ba da gudummawa ga asalin ciki da na waje. Misali, wasu sun yi imanin cewa matan da suka zaɓi su sa hijabi na Musulunci ko cikakken mayafi suna nuna imanin addininsu da kuma ainihin kansu. Wannan ya haifar da muhawara da jayayya da yawa a cikin jihohin da suka haramta sanya sutura a fili a fili..