Kogin Yewa
| kogin | |||||
|
| |||||
| Bayanai | |||||
| Amfani | Masunci | ||||
| Mouth of the watercourse (en) | Tekun Atalanta | ||||
| Ƙasa | Benin da Najeriya | ||||
| Amfani wajen | Yaren Yarbawa | ||||
| Wuri | |||||
| |||||
| Kogin Yewa | |
|---|---|
|
| |
| General information | |
| Labarin ƙasa | |
|
| |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 6°26′01″N 2°50′56″E / 6.4336°N 2.8489°E |
| Kasa | Benin da Najeriya |
| River mouth (en) | Tekun Atalanta |

Kogin Yewa wani kogi ne mai wuce iyaka tsakanin jamhuriyar Benin da Najeriya, wanda ke gudana a gabar tekun Benin; a lokaci guda ta ketara iyakar kasashen biyu.[1] Sauran bambance-bambancen sunan sune Yeoua, Yewa, Yéoua, da Yéwa.[2] Tsayinsa shine matakin teku.[3] Babban tushen Yewa shine kogin Atan da Ilaro. Yewa ya fantsama cikin Badagry Creek wanda ya mamaye, bi da bi, zuwa tashar jirgin ruwa ta Legas.[ana buƙatar hujja]

Kogin yana cikin yankin yanayi mai zafi na yammacin Afirka kuma muhimmin tushen kamun kifi ne ga mazauna yankin. Wani muhimmin al'amari na kamun kifi na gida shine kaguwa mai shuɗi (Callinectes amnicola). Baya ga kamun kifi, kogin na da muhimmin al'amari wajen aikin sare itatuwa da yashi.[4] Wasu daga cikin tsire-tsire da ke zaune a cikin kogin da bankunan su ne sedges (irin su Cyperus articulatus, Cyperus papyrus, da Paspalum vaginatum) da dabino (irin su Pandanus candelabrum, Raphia hookeri, da Phoenix reclinata). Sunan ya fito ne daga gunkin Yarbawa, Yewa wanda shi ne allahn wannan kogin daidai kuma abin bautar mutuwa, kyakkyawa, asiri, kadaici, canji, tsabta da sihiri.
Gurbacewa
[gyara sashe | gyara masomin]Bincike ya nuna cewa kogin Yewa da ke daura da wasu kogunan an san suna fitar da ruwa mai yawa daga cikin kasa da garuruwan da ke gabar teku da ke kan hanyar zuwa tafkin Legas. Ayyukan da ke haifar da wannan gurbatar yanayi sun haɗa da ayyukan masana'antu, cikin gida da kuma ayyukan noma. Waɗannan sun ƙunshi gurɓatattun ƙwayoyin cuta da ƙwayoyin cuta waɗanda ke yin illa ga lafiyar jikin ruwa da mutanen da suke cinye su.[5]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "International Boundary Study, No. 91 – October 15, 1969, Benin (Dahomey) – Nigeria Boundary" (PDF). U.S. Department of State. p. 4. Archived from the original (PDF) on February 15, 2016. Retrieved February 8, 2016.
- ↑ "River Yewa stream, Nigeria". ng.geoview.info. Retrieved 2023-07-11.
- ↑ "International Boundary Study, No. 91 – October 15, 1969, Benin (Dahomey) – Nigeria Boundary" (PDF). U.S. Department of State. p. 4. Archived from the original (PDF) on February 15, 2016. Retrieved February 8, 2016.
- ↑ "River Yewa" . Geoview.info. Archived from the original on June 28, 2021. Retrieved February 8, 2016.
- ↑ Adeogun, Aina; Conversation, The. "How we learned more about dangerous pollutants in Lagos lagoon". phys.org. Retrieved 2023-09-26.
