Elisabeth Domitian
Elisabeth Domitian (1925 - 26 Afrilu 2005) ta yi aiki a matsayin Firayim Minista na Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya daga 1975 zuwa 1976. Ita ce mace ta farko kuma har zuwa yau ita ce kawai mace da ta rike mukamin, kuma ita ce mace ta fara aiki a matsayin Firayim Minista na kasar a Afirka.
Tarihin iyali
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Domitien a Lobaye, Ubangi-Shari . Iyalin suna da gonar, kuma mahaifinta yana aiki a cikin gidan waya yayin da mahaifiyarta manomi ce.
Rayuwa ta farko da aiki
[gyara sashe | gyara masomin]Domitien ita ce ɗan fari kuma ita kaɗai ce 'yar. Ta sami umarni ne kawai a karatu da rubutu a makarantar Katolika kuma ta koyi dafa abinci da sutura. Ta yi amfani da yawancin lokacinta tana aiki a gona kuma ta taimaka wajen sayar da kayayyakin gona. Koyaya, ta koyi magance lambobi kuma ta kafa kanta a matsayin manomi da mace mai kasuwanci. Tana da hali mai karfi kuma tana da ƙwazo, ta sa ta shahara a tsakanin matan ƙauyen da kuma jagora na al'ada a cikin al'umma. A lokacin da take da shekaru 20 ta shiga cikin gwagwarmayar 'yanci.[1]
Rayuwar siyasa
[gyara sashe | gyara masomin]Domitien ta tattara jama'a tare da jawabanta a Sangho, ta taimaka hada kan kungiyoyi daban-daban da kuma haifar da fahimtar asalin kasa. Ta zama shugabar kungiyar mata a yunkurin 'yancin kai, Movement for the Social Evolution of Black Africa (MESAN). Ta yi aiki kafada da kafada da Barthélémy Boganda, wanda ya kafa wannan yunkuri, kuma ta zama shugabar jam’iyyar a shekarar 1953. Kasar ta samu ‘yancin kai a shekarar 1960 kuma Domitien ya hada kai da shugaban farko na Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya, David Dacko, da kuma babban kwamandan Jean-Bédel Bokassa. Ta yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan harkokin siyasa ga shugabanni da na talakawa, tare da kokarin daidaita muradu daban-daban da inganta rayuwar jama'a. Dacko ya yi mulkin kama-karya kuma nan da nan kasar ta zama kasa mai jam’iyya daya da MESAN a matsayin jam’iyyar doka tilo. A shekara ta 1965 Bokassa ya kwace mulki ta hanyar juyin mulki, ya soke kundin tsarin mulki, ya rusa majalisa ya nada kansa a matsayin shugaban jam’iyya, jiha da gwamnati mai ikon doka da zartarwa[1].[shafi da ake buƙata] [ana buƙata]
A shekara ta 1972 Bokassa ya ayyana kansa shugaban kasa na dindindin kuma ya sanya Domitien mataimakin shugaban jam'iyyar. A shekara ta 1973 ta jagoranci taron farko na manoman Afirka ta Tsakiya. Tana da basira kuma mai aiki tuƙuru, ta yi kira ga jama'a kuma ta yi aiki a matsayin mai haɗin kai wanda Bokassa ke buƙata. A shekara ta 1974 ya ayyana kansa a matsayin marshal. Yana da majalisa inda ministocin ke canzawa akai-akai kuma a ranar 2 ga Janairun 1975 ya kafa sabuwar gwamnati. A nan ne Bokassa ya gabatar da mukamin Firayim Minista kuma an nada Elisabeth Domitien a matsayin. Shekarar Mata ce ta Duniya kuma Bokassa tana so ta jawo sanarwa mai kyau ga kansa a duniya ta hanyar nada mace a matsayi na farko.[1] Ita ce mace ta farko da ta yi aiki a matsayin Firayim Minista na wata al'ummar Afirka.
Rayuwa ta mutum
[gyara sashe | gyara masomin]Domiteen ya yi aure sau biyu; mijinta na farko shine Jean Baka wanda akawu ne a wani kamfani na kogi kuma yana tafiya da komowa tsakanin Bangui da Brazzaville. Suna da diya, Beatrice a 1941, amma daga baya aka sake su. Daga baya, Domitien ya auri Mista Ngouka-Langadiji wanda ya kasance magajin gari kuma ya yi aikin noman kofi a yankin Mobaye da ke gabashin babban birnin kasar. Yana da mata da yawa kuma bai ƙaura ba sa’ad da ya auri Elisabeth. Ta zauna ita kaɗai a Bangui, kuma mijinta ya zo ya ziyarce ta.[1][shafi da ake buƙata] [ana buƙata]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Elisabeth Domitien | prime minister of Central African Republic". Encyclopedia Britannica (in Turanci). Retrieved 2018-05-23.