Henri Konan Bédié
7 Disamba 1993 - 24 Disamba 1999 ← Félix Houphouët-Boigny - Robert Guéï →
ga Janairu, 1966 - ga Yuli, 1977 ← Raphaël Saller (en) | |||||
| Rayuwa | |||||
| Haihuwa | Daoukro (en) | ||||
| ƙasa | Faransa Ivory Coast | ||||
| Mutuwa | Abidjan, 1 ga Augusta, 2023 | ||||
| Ƴan uwa | |||||
| Abokiyar zama | Henriette Konan Bédié (en) | ||||
| Karatu | |||||
| Makaranta | University of Poitiers (en) | ||||
| Harsuna | Faransanci | ||||
| Sana'a | |||||
| Sana'a | ɗan siyasa, Mai wanzar da zaman lafiya da minista | ||||
| Kyaututtuka | gani
| ||||
| Imani | |||||
| Jam'iyar siyasa | Jam'iyyar Democrat ta Ivory Coast - Taron Democrat na Afirka | ||||




Henri Konan Bédié (lafazi: /aneri konan bediye/) ɗan siyasan kasar Côte d'Ivoire ne. An haife shi a ran biyar ga Mayu a shekara ta 1934 a Daoukro, Côte d'Ivoire.
Henri Konan Bédié shugaban kasar Côte d'Ivoire ne daga Disamba a shekara ta 1993 (bayan Félix Houphouët-Boigny) zuwa Disamba a shekara ta 1999 (kafin Robert Guéï).
A cikin Nuwamba 2021, A karshen taron PDCI jam'iyyarsa ta siyasa, Henri Konan Bédié ya dauki nauyin nada mai ba da shawara na musamman mai kula da sulhu. Zaben nasa ya fada kan Noël Akossi Bendjo, tsohon magajin garin Plateau kuma mataimakin shugaban jam'iyyar.
Henri Konan Bédié
Henri Konan Bédié (lafazi: Anri Konan Bediye) an haife shi ranar 5 ga Mayu, 1934 a garin Daoukro, a tsakiyar ƙasar Côte d'Ivoire. Ya kasance fitaccen ɗan siyasa, jami'in diflomasiyya, kuma shugaban ƙasar Côte d'Ivoire na biyu bayan samun 'yancin kai. Ya mulki ƙasar daga 7 ga Disamba, 1993 zuwa 24 ga Disamba, 1999, bayan rasuwar shugaban ƙasa na farko, Félix Houphouët-Boigny. Ya rasu a ranar 1 ga Agusta, 2023, yana da shekara 89.
Rayuwar farko da ilimi
Henri Konan Bédié ya taso a cikin iyali daga ƙabilar Baoulé, ɗaya daga cikin manyan ƙabilun Côte d'Ivoire. Bayan kammala karatun firamare da sakandare a ƙasarsa, ya tafi Faransa inda ya yi karatu a fannin tattalin arziki da ilimin siyasa. Wannan ilimi ne ya ba shi damar shiga manyan mukaman gwamnati bayan Côte d'Ivoire ta samu 'yancin kai a shekarar 1960.
Farkon aikinsa
Bayan samun 'yancin kai, shugaban ƙasa Félix Houphouët-Boigny ya ba Bédié mukamai masu muhimmanci. Ya yi aiki a matsayin:
Jakadan Côte d'Ivoire a ƙasashen duniya.
Ministan Tattalin Arziki da Kuɗi.
Shugaban Majalisar Dokoki daga shekarar 1980 zuwa 1993.
A wannan lokaci ya zama ɗaya daga cikin manyan amintattun shugabannin ƙasar.
Zama shugaban ƙasa
Bayan rasuwar Félix Houphouët-Boigny a ranar 7 ga Disamba, 1993, kundin tsarin mulkin ƙasar ya tanadi cewa shugaban majalisar dokoki ne zai karɓi mulki. Saboda haka Henri Konan Bédié ya zama shugaban ƙasa.
A lokacin mulkinsa ya yi ƙoƙarin:
Inganta tattalin arziki.
Gina hanyoyi da sauran ababen more rayuwa.
Jawo masu zuba jari zuwa ƙasar.
Ci gaba da manufofin ci gaban noma, musamman noman koko da kofi.
Sai dai kuma mulkinsa ya fuskanci matsaloli irin su:
Zargin cin hanci da rashawa.
Rikicin siyasa.
Matsin tattalin arziki.
Manufar "Ivoirité", wadda ta ƙayyade cancantar zama ɗan ƙasar Côte d'Ivoire. Wannan manufa ta jawo rabuwar kai da rikice-rikicen siyasa.
Juyin mulki
A ranar 24 ga Disamba, 1999, sojoji ƙarƙashin jagorancin Janar Robert Guéï suka yi juyin mulki suka hambarar da gwamnatin Bédié. Wannan shi ne juyin mulki na farko a tarihin Côte d'Ivoire bayan samun 'yancin kai. Daga nan Bédié ya tsere zuwa ƙasar Faransa kafin daga baya ya dawo gida.
Komawa siyasa
Da ya dawo Côte d'Ivoire, ya ci gaba da jagorantar jam'iyyar Democratic Party of Côte d'Ivoire (PDCI zuwa RDA). Ya sake tsayawa takarar shugaban ƙasa a lokuta daban-daban, kuma ya kasance ɗaya daga cikin fitattun shugabannin adawa.
A shekarar 2020, ya tsaya takarar shugaban ƙasa amma shugaban ƙasa mai ci Alassane Ouattara ne ya lashe zaɓen. Bédié ya zargi zaɓen da rashin adalci.
A watan Nuwamba 2021, taron jam'iyyar daga PDCI zuwa RDA ya sake tabbatar da shi a matsayin shugaban jam'iyyar, inda ya ci gaba da jagorantar ta duk da tsufarsa.
Rasuwa
Henri Konan Bédié ya rasu ranar 1 ga Agusta, 2023 a birnin Abidjan bayan ɗan gajeren rashin lafiya. Gwamnati da shugabannin Afirka da dama sun bayyana alhini tare da yabawa irin gudummawar da ya bayar wajen gina Côte d'Ivoire.
Rayuwar iyali
Henri Konan Bédié ya auri Henriette Bédié, wacce ta kasance uwargidan shugaban ƙasa lokacin mulkinsa. Ta yi fice wajen ayyukan jin ƙai da tallafa wa mata da yara.
Gado da tasiri
Henri Konan Bédié yana cikin fitattun shugabannin siyasar Côte d'Ivoire. Duk da cece-kuce kan wasu manufofinsa, ana tunawa da shi a matsayin ɗaya daga cikin jagororin da suka taka muhimmiyar rawa wajen tafiyar da ƙasar bayan samun 'yancin kai. Ya shafe fiye da rabin ƙarni yana hidima a gwamnati da siyasa, kuma tasirinsa ya ci gaba da kasancewa a tarihin Côte d'Ivoire.
Takaitattun bayanai
Cikakken suna: Henri Konan Bédié
An haife shi: 5 ga Mayu, 1934
Wurin haihuwa: Daoukro, Côte d'Ivoire
Ya rasu: 1 ga Agusta, 2023
Shekaru: 89
Ƙasa: Côte d'Ivoire
Jam'iyya:daga PDCI zuwa RDA
Shugaban ƙasa: 7 Disamba 1993 harzuwa 24 Disamba 1999
Wanda ya gada: Félix Houphouët-Boigny
Wanda ya gaje shi: Robert Guéï