Abba Kyari
Abba Kyari CFR OON (an haife shi a ranar 23 ga watan Satumba, 1952 – ya rasu a ranar 17 ga Afrilu, 2020) ya kasance lauya ne a Najeriya wanda ya rike mukamin Shugaban Ma’aikatan Fadar Shugaban Ƙasa daga watan Agusta 2015 zuwa Afrilu 2020.
Rayuwar farko
[gyara sashe | gyara masomin]
An haifi Kyari a ranar 23 ga Satumba 1952, ga dangin Shuwa Arab daga Borno . Ya yi karatunsa a Kwalejin St. Paul da ke Wusasa, Zariya, sannan ya yi tunanin shiga aikin sojan Najeriya bisa shawarar Mamman Daura da Ibrahim Tahir . [1] A 1976 ya hadu da Janar Muhammadu Buhari wanda yake Gwamnan Jihar Borno a lokacin . [2]
Ilimi
[gyara sashe | gyara masomin]Kyari ya kammala karatun digiri na farko a fannin ilimin zamantakewa daga Jami'ar Warwick a 1980, sannan ya sami digiri na shari'a a Jami'ar Cambridge . [1] An kira Kyari zuwa Lauyoyin Najeriya a 1983 bayan ya halarci Makarantar Shari'a ta Najeriya . A cikin 1984, ya sami digiri na biyu a fannin shari'a daga Jami'ar Cambridge. [2] Daga baya ya halarci Cibiyar Ci Gaban Gudanarwa ta Duniya a Lausanne, Switzerland, [3] kuma a cikin 1992 da 1994 ya shiga cikin Shirin Makarantar Kasuwancin Harvard don haɓaka jagoranci.
Sana'a
[gyara sashe | gyara masomin]Kyari ya yi aiki da kamfanin lauyoyi Fani-Kayode da Sowemimo na wani lokaci bayan ya dawo Najeriya. [4]
Daga 1988 zuwa 1990 ya yi edita a kamfanin New Africa Holdings Limited Kaduna. Ya taba zama kwamishinan gandun daji da albarkatun dabbobi a jihar Borno a shekarun 1990.
Daga 1990 zuwa 1995, Kyari ya kasance sakataren kwamitin bankin kasa da kasa na African International Bank Limited, reshen Bank of Credit and Commerce International .
Kyari ya kasance babban darakta mai kula da ayyukan gudanarwa a bankin United Bank for Africa, daga baya kuma aka nada shi babban jami'in gudanarwa . A cikin 2002, an nada shi shugaban hukumar Unilever Nigeria, sannan ya yi aiki a hukumar Exxon Mobil Nigeria. ma'aikatan fadar shugaban kasa
[gyara sashe | gyara masomin]A watan Agusta 2015, an nada Kyari shugaban ma’aikatan fadar shugaban kasa Muhammadu Buhari . A matsayinsa na shugaban ma'aikata, an yi la'akari da shi a matsayin fuskar wani maras kyau wanda ke da manyan iko na siyasa a cikin gwamnati.
A lokacin zangon mulki na farko na gwamnatin Buhari, Abba Kyari yana aiki ne a bayan fage wajen aiwatar da manufofin shugaban ƙasa. Bayan Buhari ya sake lashe zaɓe a 2019, ya umarci ministocinsa da su rika wucewa da duk wata buƙata ta ofishin Abba Kyari — wannan ya ƙara masa ƙarfin iko a cikin harkokin gwamnati, har aka fara kallonsa a matsayin wanda ke tafiyar da gwamnati a zahiri (de facto head of government).
A cikin 2017, bayan bayanan sirri da aka fallasa, Kyari ya shiga cikin muhawarar jama'a tare da shugaban ma'aikatan gwamnati, [1] wanda daga baya aka cire shi daga ofis sannan aka kama shi. [2] [3] A cikin 2020, a wani bayanin da aka bankado, Babagana Monguno mai baiwa shugaban kasa shawara kan harkokin tsaro ya zargi Kyari da yin katsalandan a harkokin tsaron kasa. [4]
Iyali
[gyara sashe | gyara masomin]Kyari ya auri kanwar Ibrahim Tahir, [5] kuma ya haifi ‘ya’ya hudu, Aisha, Nurudeen, Ibrahim, Zainab.
Mutuwa
[gyara sashe | gyara masomin]
A ranar 24 ga Maris, 2020, an bayyana wa jama'a cewa Kyari ya kamu da cutar ta COVID-19 bayan wata ziyarar aiki da ya yi a Jamus kwanaki tara kafin. [1] Akwai rahotanni cewa an fitar da shi daga kasar don magani, [2] kuma daga baya Reuters ya ruwaito cewa yana da "tarihin matsalolin likita, ciki har da ciwon sukari ". [3]
A ranar 29 ga Maris, 2020, Kyari ya ba da sanarwar an dauke shi daga keɓe a Abuja zuwa Legas don "maganin rigakafi". Daga baya Kyari ya mutu a yammacin ranar 17 ga Afrilu 2020 yana da shekaru 67. The Economist ya yaba da shi a matsayin "mutumin da ya fi kowa daraja wanda ya shiga zuciyar tsarin cin hanci da rashawa da rashin aiki, da nufin gyara shi - amma wanda ya yi ƙoƙari ya shawo kan rashin aiki a cikin jerin rikice-rikice."
Girmamawa da kyaututtuka
[gyara sashe | gyara masomin]| Jami'in Hukumar Neja (OON) |
Daraja ta Kasa a Najeriya |
| Kwamandan oda na Tarayyar Tarayya (CFR) |
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Exxon Mobil Nigeria Board of Directors". Exxon Mobil. Retrieved 29 August 2015.[permanent dead link]
- ↑ "Exxon Mobil Nigeria Board of Directors". Exxon Mobil. Archived from the original on 23 April 2020. Retrieved 29 August 2015.
- ↑ Ibukun, Yinka; Soto, Alonso (17 April 2020). "Nigerian President's Chief of Staff Dies After Getting Virus". Bloomberg News. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Thabit, Khadijah (27 August 2015). "Fani-Kayode Reacts To Abba Kyari's Appointment". Legit.ng. Retrieved 29 September 2024.
- ↑ Haruna, Mohammed. "Tahir: The Death of a Radical Conservative".