Komadugu Yobe
| Komadugu Yobe | |
|---|---|
|
| |
| General information | |
| Tsawo | 1,200 km |
| Labarin ƙasa | |
![]() | |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 12°39′06″N 10°38′50″E / 12.6517°N 10.6472°E |
| Kasa | Nijar da Najeriya |
| Hydrography (en) | |
| Watershed area (en) | 148,000 km² |
| Ruwan ruwa | Yankin Chadi |
| River mouth (en) | Tabkin Chadi |




Kogin Yobe, wanda kuma aka san shi da Komadougou Yobe ko Komadougou-Yobe a harshen Faransa, wani kogi ne a Yammacin Afirka wanda ke kwarara zuwa tafkin Chadi ta hanyar Najeriya da Nijar.[1][2] Mahadar wannan kogin ya hada da Kogin Hadejia, da Kogin Jama'are [3] da kuma Kogin Komadugu Gana. Kogin ya zama wani sashi na iyakar ƙasa tsakanin Nijar da Najeriya.[4]
Akwai damuwa game da sauye-sauye a kan gudanar ruwan kogin, dangane da tattalin arziki da kuma tsabtace muhallin kogin, a halin yanzu shi ne Dam din Tiga a cikin jihar Kano, tare da shirin tattaunawa game da Dam din Kafin Zaki a cikin jihar Bauchi. [5]
Manyan biranen dake kusa da kogin sun hada da Gashua, Geidam, da Damasak a Najeriya, da Diffa a Jamhuriyar Nijar.
Gurbacewa
[gyara sashe | gyara masomin]Wasu mazauna karkara a Yobe sun koka da cewa sinadarai da sharar gida sun gurɓata maɓuɓɓugar ruwa daban-daban a cikin al’ummarsu, wanda ke haifar da haɗari ga rayuwa.[6]
An tattara gwajin ruwa daga kogin Yobe a lokacin da ake fama da guguwa da rani a Nguru, Gashua, Azbak, Dumsai da Wachakal. An yi nazarin gwaje-gwajen don ma'adinan ma'adinan su wanda ke kirga Zn, Pb, Fe, Mn da Mg suna amfani da Nukiliya Assimilation Spectrometry (AAS) yayin da Na, Ca, da K aka bincika ta amfani da Wuta Emanation Spectrometry (FES). Matsakaicin adadin ƙarfe da aka samu sune; Zn (7.06 mg/dm3 – 13.44 mg/dm3), Pb (0.05 mg/dm3 – 0.135 mg/dm3), Fe (0.052 mg/dm3 – 0.53 mg/dm3), Mn (0.102 mg/dm3 – 0.383 –3 mg/dm/dm3) 87.52 mg/dm3), Mg (7.34 mg/dm3 - 29.4 mg/dm3), Na (13.95 mg/dm3 - 22.98 mg/dm3) da K (40.08 mg/dm3 - 78.2 mg/dm3). Daga matakan karafa da aka yi nazari, za a iya kammala cewa yawan adadin Zn, Pb, Fe da Mn sun mamaye iyakokin WHO da Childa a duk yankuna na dubawa. Wannan yana nuna ƙaruwar tarin gurɓataccen ƙarfe, mai yuwuwa saboda haɓakar taki, ƙorafin noma da najasa da ke zubar da ruwa. Gwaje-gwajen ruwa da aka samo daga wannan rafi na iya kasancewa kamar yadda za'a iya amfani da shi don amfanin gona da tsarin ruwa amma bai dace da amfanin ɗan adam ba.
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Komadugu Yobe River". www.britannica.com. Archived from the original on 2023-07-07. Retrieved 2023-09-22.
- ↑ "Komadugu Yobe River". www.britannica.com. Archived from the original on 2023-07-07. Retrieved 2023-09-22.
- ↑ "Hadejia". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc. Retrieved 2007-05-13.
- ↑ "Niger". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc. Retrieved 2007-05-13.
- ↑ Kole Ahmed Shettima. "Dam Politics in Northern Nigeria: The Case of the Kafin Zaki Dam". York University, Canada. Retrieved 2009-10-01.
- ↑ "Rural dwellers in Yobe raise alarm on water pollution". Premium Times. Archived from the original on 2023-11-12. Retrieved 2023-09-15.
Mahadan kasa: 12°39′06″N 10°38′50″E / 12.65167°N 10.64722°E / 12.65167; 10.64722
