Sabuwa
| Wuri | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| Territory claimed by (en) | Lua error a mw.lua, layi na 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | |||
| Ƴantacciyar ƙasa | Najeriya | |||
| Jihohin Najeriya | Jahar Katsina | |||
| Yawan mutane | ||||
| Faɗi | 140,679 (2006) | |||
| • Yawan mutane | 219.13 mazaunan/km² | |||
| Labarin ƙasa | ||||
| Yawan fili | 642 km² | |||

Tarihin ƙaramar hukuma Sabuwa.
[gyara sashe | gyara masomin]Sabuwa ƙaramar hukuma ce da ke cikin Jihar Katsina, a arewa maso yammacin Najeriya. Hedikwatar ƙaramar hukumar tana garin Sabuwa. Tana a kudancin Jihar Katsina, kusa da iyakar Jihar Kaduna.Garin Sabuwa tsohon gari ne da sama da shekara dari biyu (200) da suka gabata mutane suke rayuwa a wurin. Shi kuma garin “Duya” tsohon gari ne yana nan kimanin Kilomita shida (6) shashen Arewa maso yammacin garin Sabuwa. Wannan garin na Duya zagaye yake da duwatsu manya da kanan sannan kuma an kafa garin Duya ne a ƙarni na goma sha biyar wajen shekara ta (1475–1480 AD) Miladiyya. Garin Duya yana da manya-manyan duwatsu a cikinsa waɗannan duwatsu sune kamar haka: Gabas da gari akwai Dutsen Duya Yamma da gari akwai Dutsen Torankawa Kudu da gari akwai Dutsen Gwari Arewa da gari akwai Dutsen Mai Malfa Akwai hasashe mai ƙarfi da ake yi game da kafuwar Duya inda ake ganin wani mutum ne mai suna “Dunya” tare da abokin tafiyarsa wanda ake kira “Kamashi” suka kafa shi. Dukkansu guda biyu nan sun fito ne daga garin Katsina. Garin ya samo sunan ne daga ɗaya daga cikin manyan duwatsun da suke kewaye da wurin inda Dunya ke zaune, sai mutane ke kiran wurin Dutsen Dunya, har daga bisani aka ci gaba da cewa wurin Duya. Garin Duya ya zama wurin yada zango na matafiya daga wurare da dama kamar daga Arewa akwai mutanen Sokoto, Katsina, da Maradi da sauran ƙasashen Arewa idan za su shiga kudanci. Haka Yarabawa da Nufawa da Gwanja suma sukan yada zango a nan idan za su shiga ƙasar Sokoto ko Maradi da sauransu. An kafa wata kasuwa a wani wuri da ake kira Sabuwa, inda wani mutum mai suna Danguiji ke zaune a daidai shekara ta 1876. Domin a sami mutane masu yawa zuwa cin wannan kasuwa, sai mutanen garin Duya suka dinga yayata bude kasuwa har yasa wasu Maguzawa dake kusa da garin suka shirya wata gasar shan giya wadda aka gudanar ranar da aka bude kasuwar. An ce wani Bamaguje ne mai suna “Sabo” ya ci wannan gasa, ya zama zakara. Gina wannan kasuwa ya sanya wannan sabon wuri ya rika kwace jama’a daga garin Duya, har sai da ta kai mafi yawan jama’ar Duya suka taso suka dawo Sabuwa. Shi kansa garin Sabuwa ya samo sunansa ne daga Sabo, Bamagujen wanda yayi nasara ya zama zakara gwajin dafi a gasar shan giya da aka gudanar ranar da aka bude kasuwar. Amma akwai wani ra’ayi dake cewa garin ya sami wannan suna ne saboda canjin wurin zama da aka yi zuwa sabuwar ƙasa, har daga bisani aka cire “ƙasa” ana cewa Sabuwar ƙwai.
Geography
[gyara sashe | gyara masomin]Ƙaramar Hukumar Sabuwa tana iyaka da wasu ƙananan hukumomin Jihar Katsina da kuma Jihar Kaduna. A yammacin ƙaramar hukumar akwai iyaka da ƙaramar hukumar Birnin Gwari ta Jihar Kaduna, yayin da a kudu akwai ƙaramar hukumar Giwa ta Jihar Kaduna.
A cikin Jihar Katsina, Sabuwa tana da iyaka da wasu ƙananan hukumomi ciki har da Dandume da Faskari.
Noma da kiwo
[gyara sashe | gyara masomin]Noma da kiwo na daga cikin muhimman ayyukan tattalin arzikin mutanen Sabuwa. Ana noma amfanin gona iri daban-daban, ciki har da masara, dawa, wake da shinkafa.
A baya, noma ya kasance babban tushen samar da abinci da samun kuɗin shiga ga mazauna yankin. Matsalolin tsaro a wasu sassan ƙaramar hukumar sun shafi ayyukan noma da kiwo, musamman a yankunan da manoma ke fuskantar barazanar hare-haren 'yan bindiga.
Yawan jama'a
[gyara sashe | gyara masomin]Dangane da ƙidayar jama'a ta Najeriya ta shekarar 2006, ƙaramar Hukumar Sabuwa tana da yawan jama'a 140,679.
An kuma samu wasu alkaluman hasashen yawan jama'a na shekarun baya, amma ya kamata a bambanta tsakanin ƙidayar jama'a ta hukuma da kuma hasashen yawan jama'a, domin ba su da matsayi iri ɗaya a matsayin tushen ƙididdiga.
Gundumomi
[gyara sashe | gyara masomin]Ƙaramar Hukumar Sabuwa tana da gundumomi waɗanda suka haɗa da:
- Sabuwa A
- Sabuwa B
- Machika
- Damari
- Gamji
- Sayau
- Rafin Iwa
- Dugu Mu'azu
- Gazari
- Maibakko
Duba kuma
[gyara sashe | gyara masomin]Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- National Population Commission (Nigeria), 2006 Population and Housing Census.
- National Bureau of Statistics (Nigeria), bayanan yawan jama'a da ƙananan hukumomin Najeriya.
- Katsina State Government, bayanan ƙananan hukumomin Jihar Katsina.
