Polci
Appearance
(an turo daga Palci)
| Polci | |
|---|---|
| Lamban rijistar harshe | |
| ISO 639-3 |
plj |
| Glottolog |
nyam1284[1] |
Polci (Palci) harshen Chadic ne a Jihar Bauchi, Nijeriya.
Kalmomi
[gyara sashe | gyara masomin]Zulanci
[gyara sashe | gyara masomin]Kalmomin Zulanci (Zul, Zule) [Turanci: "dialect of Polci"] da Hausa da kuma Turanci:[2]
| Zulanci | Hausa | Turanci |
|---|---|---|
| bágùbì | jaldu | Senegal galago (Galago senegalensis) |
| bàrkùnú | barkono | chili pepper |
| bə̀rí | jan biri | patas monkey |
| bùbúlí | kukkuki | tree sp. |
| búrzíngìnì | zindi | tree sp. |
| bwátlè | birbiri | bird sp. |
| ɓáshè | kirya | tree sp. |
| ɓùtùm | tsabara | ɓúrì tree sp. |
| cá’ì | sarno | thatching needle |
| cáɲ | guza | monitor lizard |
| cémbə̀rì | shabiri | drongo |
| cénkùlè | cilakowa | crowned hornbill (onomatopoeic name) |
| cìcípí | konkoshiya | tree sp. |
| cíncìn | jemage | fruit-bat |
| círtə̀nì | haske | light |
| dàlbájìà | dalbajiya | tree sp. |
| dánzì | tamba | finger-millet |
| də̀kə́rì | damo | monitor lizard |
| də̀nzí | durungu | animal sp. |
| dòmí | tara | to gather together |
| dlə́ŋgàrì | durumi | fig tree sp. |
| dlèrkə́mì | reke? | sugar-cane cf. |
| éshè | tsamiya | tamarind |
| fə̀rání | ƙyasuwa | grass sp. |
| fùldìyátlì | cediya | fig tree sp. |
| gábə̀s | gabus | east |
| gə̀ɓáɲ | gamji | tree sp. |
| gə̀bzínè | dashi | tree sp. |
| gə̀ŋgə́lí | taura | tree sp. |
| gə̀sé | gindi | buttock |
| géʔè | madobiya | tree sp. |
| ghòl | farin ganye | wólí tree sp. |
| ghúdùrù | kurciya | dove sp. (name based on cry of dove) |
| gò | basiya | bushbuck |
| gòláŋ | makogoro | yárè throat |
| gólìmè | kakkara ("hookthorn") | acacia sp. |
| gòmbílí | gafiya, burgu | giant rat |
| gòshí | goshi? | forehead |
| gùgúʔí | tinya | Euphorbia sp. |
| gùjá | gyada | groundnut |
| gùrkí | doyan daji | wild yam sp. |
| gùʔé | kirkiki | awl ? |
| hámè | hamma | yawning |
| hàrádù | aradu | storm |
| hútè | doka | tree sp. |
| ìdrí | aɗuwa | soapberry tree |
| ìlémí | marke | tree sp. |
| ìmbrí | tsaada | tree sp. |
| ìmnú | yaya | how? |
| jáɓùrè | ɗinya | black plum |
| jèlí | kanya | ebony tree |
| jìŋgélì | maratayi | wall-hanger |
| káɲ | shaho, shirwa | raptor |
| kánsì | tofa | speargrass |
| kàrə̀ndí | kukubuwa | viper |
| kèrə̀ngéshì | jan yaro | tree sp. |
| kútə̀nùʔ | gamo | snake sp. |
| lá | sa | to put |
| làdbə́rì | wuyan damo | tree sp. |
| làmbə́rì | kalgo | tree sp. |
| líɓì | tunas | tree sp. |
| lìcá | yama | grass sp. |
| lítè | shamuwa | stork |
| m̀bùlésì | talatala | bird sp. |
| mùkú | gora | bamboo palm |
| námzhèrè | barewa | gazelle |
| ǹdə́pkì | bakin faru | tree sp. |
| ǹdérà | tafi | to go away, travel |
| né | saka | to put |
| ǹgórè | gaude | tree sp. |
| ǹjàwí | ɗanya | tree sp. |
| ǹjíɓì | uwar magunguna | tree sp. |
| páθgàmì | kurna | tree sp. |
| pómè | kondere | tree sp. |
| ràndà | miya ruwa | málè water-snake sp. |
| ránì | bilu | pot, big |
| rémì | tiriya | parrot sp. |
| rí | je | to go |
| shímì | tuwo | porridge |
| sùdá | suda | bird sp., small |
| súmè | konkoni | tree sp. |
| tàpótà (cf. zùlúmbìrì) | kokon biri | fruit tree sp. |
| tázhìkà | kabiri | weaver bird |
| tlárùmpè | karya gatari | tree sp. |
| tlə́rkə̀mì | maje | tree sp. |
| tlùká | giginya | fan palm |
| tùmcírì | ararabi | tree sp. |
| túrùmè | ɓaure | fig tree sp. |
| túzgà | farin faru | tree sp. |
| ùghwíná | kelli | tree sp. |
| wòbə̀lgámꜜí | jiri | tree sp. |
| wólwòlì | damasiri | snake sp., green |
| wómdlì | karfata | arm |
| wúkì | karara | cow-itch (Mucuna pruriens) |
| wùlí | dafara | plant sp. |
| yàdlə́rì | tsaure | grass sp. |
| yár bàdlə̀ bòmì | ba'u | bird sp. |
| yáwtè | yaute | bird sp. |
| yèmí | kwááshè | to collect |
| zàʔárì | sawarwara | linsang |
| zìmá | magariya | tree sp. |
| zíŋgèzómè | koŋkoŋ | snake sp. (very fast) |
| zómè | zomo | hare cf. |
| zùlúmbìrì (cf. tàpótà) | kokon biri | fruit sp. |
Polci
[gyara sashe | gyara masomin]Kalmomin Polci da Hausa da Turanci:[3][4]
| Turanci | Hausa | Polci |
|---|---|---|
| world | (duniya) | atl kwaŋ |
| earth, land | doron ƙasa | atl |
| earth=ground, soil | ƙasa | atl |
| dust | ƙura; ura | ruŋ |
| mud | taɓo; laka | ndwap |
| sand | yashi | nyaasən |
| mountain, hill | dutse; duc̣i; jigawa; tsauni | goŋ; ɓyaŋ; ɗee |
| plain, field | sarari | daasə |
| valley | kwari; kware | luut |
| island | tsibiri | |
| mainland | nahiya | |
| shore | gaɓa | bə sal |
| cave | kogo; kwarga | koroŋ; koroŋ tat; koroŋ pət |
| water | ruwa | maa |
| sea | teku | tapga maa |
| foam | kumfa | |
| ocean | teku | |
| lake | tafki | tapga |
| wave | igiyar ruwa | |
| river, stream, brook | kogi | sal; ɗwaarə |
| spring, well | idon ruwa | googa |
| swamp | fadama | luut |
| waterfall | zubowan ruwa | |
| woods, forest | daji; jeji | zəŋəm |
| tree (cf 08.600) | bishiya | pət |
| wood | itace | nyansə |
| stone, rock | dutse | tat |
| earthquake | girgizar ƙasa | atl dəŋəl |
| sky | sama | leyam |
| sun | rana | piɗii |
| moon | wata | car |
| star | tauraro | taŋətlə |
| lightning | walƙiya | vancibi |
| thunder | tsawa | bədlaa gaam |
| lightning (as striking) | walƙiya | vancibi |
| storm | ruwa da iska | van te yətər |
| rainbow | bakan gizo | dlantukure |
| light (noun) | haske | wuutu |
| darkness | duhu | dzughən |
| shade, shadow | inuwa | gwoŋsə |
| dew | raɓa | səsər |
| air | iska | yatər |
| wind | iska; guguwa | yatər |
| cloud | gajimare; girgije; hadari | gajimaare; shaar leyam; zunzuuru |
| fog | hazo | ɓwandi |
| rain (noun) | ruwan sama | van |
| snow (noun) | ƙanƙara | |
| ice | ƙanƙara; ayas | |
| weather | yanayi | |
| fire | wuta | wuutu |
| flame (noun) | harshen wuta | nyatl uutu |
| smoke (noun) | hayaƙi | kələm |
| ashes | toka | geedlə |
| embers | garwashi | gəsəŋ wuutu |
| burn (vb trans) | ƙona | bak |
| burn (vb intrans) | ƙuna | cirəp |
| light, kindle, ignite | kunna | fat |
| extinguish | kashe | mbis |
| match (noun) | ashana; karawa | (ashaana); kərəɓə |
| firewood | makamashi; itacen girki | nyansə |
| charcoal | gawayi | ndughən |
| person, human being | mutum (masc.); mutuniya (fem.); ɗan Adam | mbaam |
| man (vs. woman) | namiji | mani |
| woman | mace | ger |
| male | namiji | mani |
| female | mace | ger |
| boy | yaro | miir |
| young man (adolescent) | ƙaramin yaro | wun kon |
| girl | yarinya | mii gwe |
| young woman (adolescent) | ƙaramar yarinya | wun gwe |
| child | yaro (masc.); yarinya (fem.) | miir |
| infant, baby | jariri | wumbarto |
| husband | miji | baa keen |
| wife | mata | (uwargida) |
| marry | aura | kap ger |
| marriage, wedding | aure | kaptə |
| divorce | saki | ŋgartə |
| father | uba; mahaifi | baa |
| mother | uwa; mahaifiya | dee |
| parents | mahaifa; iyaye | mərgən |
| married man | magidanci | |
| married woman | matar aure | uwargida |
| son | ɗa | wun |
| daughter | 'ya; ɗiya | wun gwe |
| offspring (son or daughter) | 'ya'ya | miir |
| brother | ɗan'uwa; shaƙiƙi | yees |
| older brother | wa | daŋ yees |
| younger brother | ƙane | win yees |
| sister | 'yaruwa; shaƙiƙiya (?) | waas |
| older sister | ya | waas |
| younger sister | ƙanwa | waas |
| sibling | 'yan'uwa | |
| twins | tagwaye | paas |
| grandfather | kaka (namiji) | jer |
| old man | tsoho | gwaasi |
| grandmother | kaka (mace) | jer |
| old woman | tsohuwa | basi manya |
| grandson | jika | wun jer |
| granddaughter | jikanya | wun jer |
| uncle | kawu | kawo |
| mother's brother | rafani; kawu (?) | kawo |
| father's brother | baffa | baaba |
| aunt | gwaggo | wobna |
| mother's sister | gwaggo (?) | kawo |
| father's sister | baba | wobna |
| nephew | ɗan- | |
| niece | 'yar- | |
| cousin | ɗan'uwa; 'yaruwa; abokin wasa; taubashi | yees; waas |
| ancestors | mutanen dauri; kakannin-kakanni | |
| descendants | zuriya | |
| father-in-law (of a man) | suruki | kwam |
| father-in-law (of a woman) | suruki | kwam |
| mother-in-law (of a man) | suruka; sarakuwa | kwam |
| mother-in-law (of a woman) | suruka; sarakuwa | kwam |
| son-in-law (of a man) | suruki | kwam |
| son-in-law (of a woman) | suruki | kwam |
| daughter-in-law (of a man) | suruka; sarakuwa | kwam |
| daughter-in-law (of a woman) | suruka; sarakuwa | kwam |
| stepfather | mijin uwa | baa gən |
| stepmother | kishiyar uwa | |
| stepson | agola | (agoola) |
| stepdaughter | agoliya | (agoola) |
| orphan | maraya (masc.); marainiya (fem.) | kəi |
| widow | matar takaba | takaba |
| widower | gwauruwa; matar takaba | |
| relatives, kinsmen | dangi | zuuriya |
| family | iyaye; iyali | iyaali |
| I | ni | am |
| you (singular) | kai (masc.); ke (fem.) | kii |
| he/she/it | shi (masc.); ita (fem.) | yaa |
| we | mu | mii |
| we (inclusive) | mu | mii |
| we (exclusive) | mu | mii |
| you (plural) | ku | kii |
| they | su | wur |
| animal | dabba; naman daji | tloo |
| male (adj) | namiji | mani |
| female (adj) | mace | mədli |
| livestock | dabbobin kiwo | tloo bən |
| pasture | makiyaya | ləəp |
| herdsman | makiyayi | kon lii |
| stable, stall | barga | kanja |
| cattle (bovine) | shanu | tlaa |
| bull | bijimi | tlaa |
| ox | sa | tlaa |
| cow | saniya | tlaa |
| calf | maraƙi | nyalbi |
| sheep | tunkiya | təm |
| ram | rago | gaŋlaŋ |
| ewe | tunkiya | təm |
| lamb | 'ya'yan tumaki | mii təm |
| boar | gadu; mugun dawa; alhanzir | shiŋərim |
| sow (2) | macen alade | (alade) |
| pig | alade | alade |
| goat | akuya | maar |
| he-goat | bunsuru | gwapshəŋ |
| kid | ɗan akuya; 'yar akuya | wun maar |
| horse (equine) | doki | pərsə |
| stallion | ingarma | |
| mare | goɗiya | (goɗiya) |
| foal, colt | duƙushi | wun pərsə |
| ass, donkey | jaki | shyaaki |
| mule | alfadari | (alfadari) |
| fowl | kaza | kooro |
| cock, rooster | zakara | toghsə; twaghsə |
| hen | kaza | kooro |
| chicken | kaza | kooro |
| duck | agwagwa | (agwagwaa) |
| goose | agwagwaa maa | |
| nest | sheƙa; gidan tsuntsu | been yaadli |
| bird | tsuntsu | yaadli |
| heron | zalɓe | gwarmadak |
| eagle | gaggafa; juhurma | gəəm |
| hawk | shaho | suura |
| vulture | ungulu | kwaɗak |
| bat | jemage | zəŋər |
| parrot | aku | (aku) |
| crow | hankaka | ŋgwaak |
| dove | kurciya | ciguuru; cugooro |
| owl | mujiya; duji | zhizhi |
| dog | kare (masc.); karya (fem.) | yar |
| rabbit | zomo | zom |
| cat | kyanwa; mage; kule | muus |
| mouse, rat | ɓera | kusum |
| fish | kifi | geesi |
| fin (dorsal) | fiffiken kifi | bəghəm geesi |
| fishscale | sikelin kifi | kor geesi |
| gill | harza | bəghəm geesi |
| shell | ƙumba | gyiŋgyal |
| lion | zaki | bor |
| fox | yanyawa | byau |
| deer | barewa | mbaran |
| monkey | biri | garə; bərr; dzuŋbər |
| elephant | giwa | liŋ |
| camel | raƙumi | (rakˀumi) |
| insect | ƙwaro | pupələm |
| louse | ƙwarƙwata | kwarkwata |
| nit (louse egg) | ƙoyin ƙwarƙata | |
| flea | ƙuma | twadlii |
| centipede | shanshani | dzuŋganca |
| scorpion | kunama | yində |
| cockroach | kyankyaso | pupələm |
| ant | kiyashi | |
| spider | gizo-gizo | loghən |
| spider web | saƙar gizo-gizo | been loghən |
| bee | ƙudan zuma | dzom |
| beeswax | kakin zuma | |
| beehive | amya | |
| wasp | zanzaro | hiŋhiŋ |
| fly | ƙuda | yaləm |
| sandfly (midge), gnat | ƙuda; wani irin | |
| mosquito | sauro | furen |
| worm | tana | byamlak |
| snake | maciji | koŋkoŋ |
| firefly | maƙesuwa | mbil |
| butterfly | malam-buɗa-littafi | pakpaksher |
| grasshopper | fara | kaaɓən |
| snail | dodon koɗi | toŋlaŋ |
| frog | kwaɗo | tajoori |
| lizard | ƙadangare | tablaŋ |
| crocodile, alligator | kada | korom |
| turtle | kunkuru | kurbi |
| body | jiki | dlii |
| skin, hide | fata | kur |
| flesh | tsoka | sooka |
| hair (head) | gashi; suma (male) | tsuruŋ |
| beard | gemu | bəmzə |
| body hair | gashi | tsuruŋ dlii |
| pubic hair | gashin gaba | tsuruŋ gaamwar |
| dandruff | amosani | tsagha gaam |
| blood | jini | buran; bəran |
| vein, artery | jijiya | tsop buran |
| bone | ƙashi | gooloo |
| rib | haƙarƙari | goolə gəp |
| horn | ƙaho | mbee |
| tail | jela (fem.); bindi (masc.); wutsiya | tsər |
| back | baya | kar |
| spine | ƙashin baya | goolə kar |
| head | kai | gaam |
| side of head, temple | gefen kai | kum gaam |
| skull | ƙoƙon kai | gooloo gaam |
| brain | ƙwaƙwalwa | ɓurgo gaam |
| face | fuska | yiir |
| forehead | goshi | naŋ gaam |
| jaw | muƙamuƙi | goolaŋa |
| cheek | kunci | gəsh kəəˑm |
| chin | haɓa | boghom |
| eye | ido | yiir |
| eyebrow | gira | gəŋ iir |
| eyelid | fatar ido | kur-yiir |
| eyelash | gashin ido | tsuruŋyir |
| blink | ƙifta ido | njəpyiir |
| ear | kunne | kəəm |
| earlobe | fatar kunne | wal kəəm |
| earwax | dauɗon kunne | nzuk kəəm |
| nose | hanci | cin |
| nostril | kafar hanci | shuu cin |
| mucus (nasal) | majina | naghan |
| mouth | baki | bii |
| beak | bakin tsuntsu | bii yadli |
| lip | leɓe | wal bii |
| tongue | harshe | nyatl |
| tooth | haƙori | shen |
| gums | dasashi | deelim |
| molartooth | matauni | karagha |
| neck | wuya | yuwar |
| nape of neck | ƙeya; bayan wuya | |
| throat | maƙogwaro | ŋgwaŋəlaŋ |
| shoulder | kafaɗa | bablaŋ |
| shoulderblade | allon kafaɗa | goolə bablaŋ |
| collarbone | ƙashin wuya | goolə yuwar |
| arm | hannu | aam |
| armpit | hamata | dlaŋgo |
| elbow | gwiwar hannu | ŋgwatl |
| wrist | wuyar hannu | yuwar aam |
| hand | hannu | aam |
| palm of hand | tafin hannu | gip aam |
| finger | yatsa | mii aam |
| thumb | babban ɗan yatsa | goŋ aam |
| fingernail | farce | mbek |
| claw | ƙambori | mbek |
| leg | ƙafa | asəm |
| thigh | cinya; katara | tsəghən |
| calf of leg | sha-raɓa | |
| knee | gwiwa | gaam kwitlkən |
| foot | ƙafa | asəm |
| ankle | idon ƙafa; idon sawu | yiir asəm |
| heel | diddige; digadigi; dugadugi; dunduniya | ɓəpsə asəm |
| footprint | sawun ƙafa | rəp asəm |
| toe | yatsa; yatsan ƙafa | mii asəm |
| wing | fiffike | bəghəm |
| feather | gashi | tsuruŋ |
| chest | ƙirji | bəgəəp |
| breast (of woman) | nono; mama | neen |
| nipple, teat | kan nono | bəneen |
| udder | hantsa | neen |
| navel | cibiya | mbutl |
| heart | zuciya | mbatl |
| lung | huhu | vaktarak |
| liver | hanta | mbatl |
| kidney | ƙoda | mbarləm |
| spleen | saifa | labaara |
| stomach | ciki | tuu |
| intestines, guts | hanji | wat |
| waist | ƙugu | ndaŋ; gəsh tuu |
| hip | kuturi | kuŋtukuŋ |
| buttocks | ɗuwawu | gəsh; gish |
| womb | mahaifa; ciki | tler gərəghən |
| testicle | golo | jindi |
| penis | azzakari | wagham |
| breathe, breath | yi numfashi | səghəntə |
| yawn, gape | hamma | həəm |
| hiccough | shaƙuwa | tləghət |
| cough | tari | itlaa |
| sneeze | yi atishawa | disha |
| perspire | yi gumi; yi zufa | saaləmtə |
| spit | tofa | topa |
| vomit | yi amai | biighən |
| bite | ciza; cizo | nyaŋsə |
| lick | tanɗa | ɓəəp |
| dribble | ɗigowan ruwa | |
| sleep | barci | yimbur |
| snore | minshari | kwaraghən |
| dream | yi mafarki | farwali |
| wake up | tashi daga barci | tlet |
| break wind | yi tusa; huta | ti ish; ti |
| urinate | yi fitsari | ti baas |
| defecate | yi kashi | ndzom ish |
| have sexual intercourse | yi jima'i | kwak |
| shiver | yi ɓari | dlaar |
| bathe | yi wanka | fwaptə |
| beget (of father) | haifi | |
| born (to be) | haifa | gər |
| pregnant | (mai) ciki | tuughə gərtə |
| conceive | ɗau ciki | pər tuu |
| live, living, life | rai; rayuwa | shik-; baltə |
| die, dead | mutu; mutuwa | məs; məsi |
| drowned | cinyewar ruwa | |
| kill | kashe | kashe |
| corpse | gawa | vuni |
| bury (the dead) | binne | laaptə |
| grave, tomb | kabari | gaam gipsə |
| strong, mighty, powerful | ƙaƙƙarfa | nyap; nyapkən |
| weak | rauni | foghəl |
| well, health | lafiya | tlet kalaw |
| sick, sickness | ciwo; cuta; rashin lafiya | shekamkam |
| fever | zazzaɓi | ŋanŋən |
| goiter | maƙoƙo | mwaɗəyuwar |
| cold (catarrh) | mura | naaghan |
| wound, sore | rauni | ciwo |
| bruise | ƙujewa | mok |
| swelling | kumburi | mwat |
| itch | ƙaiƙayi | kaptə |
| blister | bororo | |
| boil (noun) | ƙurji; maruru | wanjaane |
| pus | ɗiwa | roo |
| scar | tabo | lowan |
| cure, heal | warkar | fəɗə |
| physician | likita | likitən; kon woghən |
| medicine, drug | magani | woghən; woghən bən |
| poison | guba; dafi | maa woghən; pyas woghən |
| tired, weary | gajiya | gəji |
| rest | huta | səghən |
| lazy | malalaci | |
| bald | sanƙo | mogha gaam |
| lame | gurgu | ŋgurum |
| deaf | kurma | ndwaghəm |
| mute | bebe | ɓaaɓa |
| blind | makaho | dzuwaan |
| intoxicated | buguwa | ɗok nə zuri |
| naked, bare | tsirara | (siraara) |
| eat | ci | ci |
| food | abinci | rəpci |
| cooked | dafu | tsor |
| raw | danya | ɗeghai |
| ripe | nuna | nyoo |
| green, unripe | ɗanye | gwaami |
| rotten | ruɓaɓɓe | roos |
| drink | sha | tlee |
| hunger | yunwa | gusum |
| famine | yunwa | raaraka |
| thirst | ƙishirwa | gər maa |
| suck | tsotsa | ɓəəp |
| chew | tauna | ɗaam |
| swallow | haɗiya | zəngaa |
| choke | ƙwara; ƙwaru | ŋgap yuwar |
| cook | girka; dafa | tsor |
| boil (vb) | tafasa | ful |
| roast, fry | gasa; soya | bak |
| bake | gasa | bak |
| oven | obin; tanderu | tandeeruu |
| pot, cooking vessel | tukunya | caan; taŋ |
| kettle | buta | caan |
| pan | kwano | |
| dish | tasa; kwano | |
| plate | faranti | |
| bowl | kwano; kasko | |
| pitcher, jug | tulu; buta | |
| cup, drinking vessel | kofi | |
| saucer | fale; faranti | |
| spoon | cokali | kəŋga |
| knife (2) | wuƙa | sərəp |
| fork (2) | cokali mai yatsu | |
| tongs | hantsaki | ŋgal |
| meal (a) | kalaci | rəpci |
| breakfast | karin kumallo | rəpcighə tlitliin |
| lunch | abincin rana | rəpcighə piɗi |
| dinner | abincin dare | rəpcighə vor |
| supper | abincin dare | rəpcighə vor |
| peel | ɓare | tyat |
| sieve, strain | tace | tsərəŋ |
| scrape | kuje; kankare; katse | wagha |
| stir, mix | juya; dama; tuƙa | kətl |
| bread | (burodi) | |
| dough | kwababben fulawa | |
| knead | cuɗa | |
| meal, flour | gari; tsaki | cap |
| crush, grind | ɓarza; niƙa | nok; noghvon |
| mill | ma'aikata | rəp mbaaɓə |
| mortar (2) | turmi | itlaŋ |
| pestle | taɓarya | aam itlaŋ |
| meat | nama | tloo |
| soup, broth | romo; miya | miitli |
| vegetables | kayan lambu | rəpkə lambu |
| bean | wake | zaam |
| potato | dankali | lawur |
| fruit | 'ya'yan itace | gər pət |
| bunch | tari; ɗauri | dzom |
| fig | ceɗiya; ɓaure | tsorom |
| grape | inabi | |
| nut | 'ya 'yan itace | |
| olive | zaituni | |
| oil | mai | ɗiin |
| grease, fat | maiƙo | ɗogho |
| salt | gishiri | kwi |
| pepper | barkono | talas |
| chili pepper | barkono | |
| honey | zuma | dzom |
| sugar | sukari | (səkar) |
| milk (noun) | madara; nono | madara |
| milk (vb) | tatsa | zhootə neen |
| cheese | cuku; cukwi | |
| butter | man shanu | ɗiin tlaa |
| beverage, drink | abin sha | |
| mead | giya; giyar zuma | ɗok |
| wine | giya; giyar inabi | |
| beer | giya; barasa | ɗok |
| fermented drink | giyar hatsi | ɗok |
| egg | ƙwai | mbwatl |
| egg yolk | ƙwanduwa | |
| put on (clothes) | sanya | ŋgar loghət |
| clothing, clothes | kayan jiki; sutura | loghət |
| tailor | tela; maɗinki | (tela) |
| cloth | yadi; zane | |
| wool | ulu | |
| cotton | audauga | pəɗək |
| silk | siliki; alharini | |
| fur | gashi | tsuruŋ |
| leather | fata; ƙirgi | kur |
| spin | kaɗa | mbok |
| spindle | mazari | kaskara |
| weave | saƙa | tsoghay |
| loom | masaƙa | |
| sew | ɗinka | rap |
| needle | allura | alluura |
| awl | mahuji | zhoŋar |
| thread | zare; arafiya; abawa | abawa |
| dye | rini | |
| cloak | alkyabba | |
| poncho | taguwa | |
| woman's dress | zane | |
| coat | kwat; manto | |
| shirt | taguwa | |
| collar | kwala; wuya | |
| skirt | siket | |
| grass-skirt | siketi; ɗan-tofi | ŋgar wal |
| trousers | wando | |
| stocking, sock | safa | |
| shoe | takalma | cugopsi |
| boot | (but) | (but) |
| shoemaker, cobbler | baduku | |
| hat, cap | hula; malafa | (taagiiya) |
| belt, girdle | bel; santir | |
| glove | safar | |
| veil | hijabi | (hijaab) |
| aljihu | (aljuhu) | |
| button | maɓalli | (aniinii) |
| pin | fin; allura | |
| ornament, adornment | abin ado; kayan ado | ərəm ado |
| jewel | dutse | |
| ring (for finger) | zobe | (zobbe) |
| bracelet | abin hannu | yit |
| necklace | abin wuya | zululu |
| bead | dutsen ado | |
| earring | 'yan kunne | |
| headband, headdress | ɗankwali | kwaali |
| tattoo | shasshawa | tloolə |
| handkerchief, rag | mayani; hanciki | |
| towel | tawul | (taawul) |
| comb | matsefi | zaar |
| brush | buroshi | |
| braid | kitso; kitsa; tufka; taura | tsoghə gaam |
| razor | aska; (reza) | (reza) |
| ointment | maganin shafawa | ɗiin |
| soap | sabulu | (saabulu) |
| mirror | madubi | (maganii) |
| dwell, live | zauna; zama | shik |
| house | gida | keen; tlaap |
| hut | ɗaki; bukka | kanja |
| garden-house | gidan gona | |
| tent | laima; tanti | |
| yard, court | farfajiya | ɗəl keen |
| meeting house | gidan taro | |
| room | ɗaki | tlaap |
| door, gate | ƙofa; ƙyaure | biibi |
| doorpost, jamb | dokin ƙofā; ƙofar ɗaki | gaam biibi |
| lock (noun) | makulli | (makulli) |
| latch, door-bolt | sakata | (sakata) |
| key | makulli; mabuɗi | (mabuuɗi) |
| window | taga | (taaga) |
| floor | daɓe | (daɓee) |
| wall | bango; garu | tu keen |
| fireplace | ɗakin girki | been tsop |
| stove | murhu | pyeghət |
| chimney | bututun hayaƙi; mafitar hayaki | |
| ladder | tsani; kwaranga | dlaŋtaŋ |
| bed | gado | gudu |
| pillow | matashin kai | ərkənnə |
| blanket | bargo | bargoo |
| chair | kujera | daan |
| table | tebur | (teebur) |
| lamp, torch | fitila | (pitila) |
| candle | kyandir | (kyandir) |
| shelf | kanta | aam kir |
| trough | komi; akala | kumtə |
| roof | (rufi); jinka | yar |
| thatch | jinka | yar |
| ridgepole | azaran rumfa | ghart |
| rafter | azaran jinka | |
| beam | ginshiƙi; azara; (bim) | taŋka |
| post, pole | turke; tsarnu; dirka | tsaŋ |
| board | katako | (kaataakoo) |
| arch | baka | məəm |
| mason | magini; mason | |
| brick | tubali; birgi | goŋraŋ |
| mortar | kwaɓi | gurugho |
| adobe | tubali | |
| farmer | manomi | mun ŋgərəghə |
| field (for cultivation) | gona | zhim |
| garden | lambu | (lambu) |
| cultivate, till | yi noma | ŋgərəghə |
| fence | shinge; danga | (darni) |
| ditch | kwalbati; gata; gwalalo | (gada) |
| plow | kafta; garma | jer |
| furrow | kunya | zhel |
| dig | haƙa; kaftu; nome; rora; farta; tona | ɗok shuu; kəptə |
| spade | shebur; tebur | yuuru |
| shovel | shebur | |
| hoe | fartanya | yuuru |
| fork | cokali mai yatsu | |
| rake | manjagara | (manjagara) |
| sow | shuka | kəp |
| seed | iri | batər |
| mow, reap | yanke ciyawa; girba | tloo |
| sickle, scythe | lauje | (lauje) |
| thresh | sussuka | zok |
| threshing-floor | masussuka | |
| crop, harvest | shuka-shuka | (girbi) |
| grain (barley, oats etc) | hatsi | wu |
| wheat | alkama | |
| barley | sha'ir | |
| rye | hatsi | |
| oats | hatsi | |
| maize, corn | masara | buŋgwaaren |
| rice | shinkafa | shiŋga |
| grass | ciyawa | məi |
| hay | ingirici; busasshiyar ciyawa | kun məi |
| plant (noun) | shuka; tsiro | kəp |
| plant (vb) | shuka | kəp |
| root | saiwa | tlertə pət; tler pət |
| branch | reshe | bə aam; aam pət |
| leaf | ganye | wal |
| flower | fure | pas |
| tree | itaci; bishiya | pət |
| vine | raɓa-danni | |
| tobacco | (taba) | taaba; tunkura |
| smoke (tobacco) | sha (taba) | kələm |
| pipe | lofe | cantaaba |
| tree stump | kututture; tushiya | ndənzə pət |
| tree trunk | gangar jiki | |
| forked branch | gwafa | ŋgapcaŋ |
| bark | ɓawo | koor pət |
| sap | ruwan bishiya | nzuk |
| palm tree | bishiyar kwakwa | (kwaakwaa) |
| coconut | kwakwa | (kwaakwaa) |
| citrus fruit | (lemo) | |
| banana tree | bishiyar ayaba | ayaba |
| banyan | bishiyar banyan | |
| sweet potato | dankali | lawur |
| yam | doya | gutlum |
| tapioca, manioc, cassava | rogo | |
| gourd | duma | kaalə |
| pumpkin, squash | kabewa | ɓaar |
| bamboo | gora | məghə |
| sugar cane | rake | (rike) |
| fish poison (root) | dafin kifi | maakoba; maakuba |
| nettle | tsiro | |
| mushroom | naman kaza | #NAME?; mbarmat; ləɗəntə; gaŋgaŋ zoomoo |
| do, make | yi | pur |
| work | aiki | səntə |
| bend | lanƙwasa; sunkuya | ŋgwoŋ |
| fold | ninke; karya | naak |
| tie, bind | ɗaura | ləŋ |
| untie | kwance; sunce | təs |
| chain | sarƙa | sarka |
| rope, cord | igiya | tler |
| knot (noun) | ƙulli | kutl |
| strike (hit, beat) | doka; duka; buga | dzu |
| pound with fist | daka; kirɓa; casa | ɗok |
| cut | yanka | njaŋ |
| cut down | sare | rapsə |
| chop, hew | datsa | rapsə |
| stab | soka | ɓəŋ |
| knife | wuƙa | sərəp |
| scissors, shears | almakashi | |
| ax | adda; gatari; kurada | wotkə |
| adze | gizago; masassaƙi | kas |
| break | fasa; karya; tsinka | tsak |
| broken | karya | ŋgəl |
| split | raba | vye rop |
| tear | yaga | tarr; tla�ktə |
| flay, skin | feɗe | lurr |
| rub, wipe | goga; goge | berrdlek |
| stretch | miƙa | tək |
| pull | ja | jaa |
| spread out | watsa | baza |
| hang up | rataya | zat |
| press | goge; danna | dənna |
| squeeze, wring | matsa | zho |
| pour | zuba | gasaŋ |
| wash | wanke | fwap |
| sweep | share | saat |
| broom | tsintsiya | səndaarə |
| tool | kayan aiki | ərəm mbaaɓə |
| carpenter | kafinta | (kaapinta) |
| build | gina | tsok |
| bore | ɓusa; huda | ɓəŋ |
| hollow out | rarake | kumtə |
| saw | zarto | zartə |
| hammer | guduma | fəmbə |
| nail | ƙusa | mbek |
| glue | liƙi | |
| smith, blacksmith | maƙeri | shugop |
| forge | ƙera; ƙira | shugop |
| anvil | uwar maƙera | been shugop |
| cast (metals) | ƙera | |
| gold | zinari | zinari |
| silver | azurfa | tookiya |
| copper, bronze | tagulla | lagham val |
| iron | baƙin ƙarfe | dzuŋ val |
| lead (noun) | darma; dalma | (dalmaa) |
| tin, tinplate | kuza | gyenəŋ |
| potter | mai ginin tukwane | ger (kon) tsogho waasən |
| mold (clay etc) | yi zubi | |
| clay | laka | |
| glass | gilashi | |
| weave, plait | saƙa | tsok |
| basket | kwando | gəəptə |
| mat | tabarma | kwaasə |
| rug | darduma; kilago | darduma |
| netbag | jaka mai raga-raga | kataŋkoo |
| fan (noun) | mafici; fanka; figini | mafifici |
| fan (vb) | fīfīta; hura | (fifita) |
| carve | sassaƙa | ɓok |
| sculptor | masassaƙi | kon ɓok; kon ɓogha |
| statue | mutum-mutumi | wun baam |
| chisel | cisur; maƙanƙari | giŋgyal |
| paint (noun) | shafe; fenti | (penti) |
| paint (vb) | yi wa fenti | pur (penti) |
| move | motsa | pərdli |
| turn over | juya | bal; bali |
| turn around | karkata | ŋgwaktə |
| wind, wrap | naɗa | naak |
| roll | gara; cura | tumti |
| drop (vb) | ya da; faɗi | nda |
| twist | murɗa | byaŋar |
| rise | tashi | tswa; tsoo |
| raise, lift | ɗaga | ɗaga |
| fall | faɗi | nda |
| drip | ɗiga; tarara | |
| throw | jefa | ŋgar |
| catch (ball) | kama; cafe | guɓi |
| shake | kaɗa; girgiza | dəŋəl |
| flow | gudana | |
| sink | nitse | mbul |
| float | taso kan ruwa; yi iyo | məər adan maa; tlet adanmaa |
| swim | yi iyo | dali maa |
| dive | tsinduma | |
| splash | fantsama | pyaasa |
| sail (vb) | tashi | |
| fly (vb) | tashi | tleda leyam |
| blow | kaɗa; busa | fwaat |
| creep, crawl | rarrafa | gurruptə |
| kneel | durƙusa | zhok |
| crouch | laɓe | gurup |
| slide, slip | zame | sheləŋtə |
| jump, leap | tsalle | raam |
| kick | buga; shura | mbok; omti mvok |
| dance | rawa | tlaar |
| walk | yi yawo | dəksə |
| limp | yi dingishi | ŋgurum |
| run | gudu | kətər |
| go | tafi | nduu |
| go up | haura | tswa; tsoo |
| climb | hau | tsoo |
| go down | sauka | myes; mees |
| go out | fita | ɗəl |
| come | zo | rit |
| come back | dawo; komo | mən |
| go away, depart | tafi | nduu |
| disappear | ɓace | mal |
| flee | sheƙa da gudu | pyar tee kətərtə |
| follow | bi | bilti |
| pursue | fafara | ndaa tee aakar |
| reach, arrive | isa | tsullə |
| approach | dosa; raɓa | roomat |
| enter | shiga | soo; tsət |
| carry (bear) | ɗauka | kən |
| carry-in-hand | riƙa | guɓi |
| carry-on-shoulder | ɗauka a kafaɗa | |
| carry-on-head | ɗauki a ka | |
| carry-underarm | rataya | |
| bring | kawo | yoor ...rit |
| send | aika | sən |
| lead (vb) | yi wa ja-gora; shugabanci | |
| drive | tuƙa | ləm |
| ride | hau | tsoo |
| push, shove | tura; ture | tum |
| road | hanya | tsop |
| path | turba; 'yar hanya | tsop |
| bridge | gada | (gada) |
| carriage, wagon, cart | kura; keken shanu; amalanke; (wagunu); taragu | |
| wheel | wili | garegare |
| axle | asil | |
| yoke | sandar keken shanu | |
| ship | jirgin ruwa babba | |
| boat | jirgin ruwa ƙarami | |
| canoe | kwale-kwale; jirgi | kumtə |
| raft | gadon fito | |
| oar | sandar tukin jirgin ruwa | meelaŋ kaɗa tu jirgi |
| paddle (noun) | matuki | |
| row (vb) | tuƙa | (tukai) |
| rudder | sandar tukin jirgin ruwa | |
| mast | sandar kyallen cikin jirgin ruwa | |
| sail (noun) | zanen jirgin ruwan | |
| anchor | ƙugiya | |
| harbor, port | bakin ruwa; tashar jirgin ruwa | |
| land (vb) | isa gaɓa; isa bakin ruwa | |
| have | karɓa | kap |
| own, possess | mallaka | |
| take | ɗauka; karɓa | kən |
| seize, grasp | ƙwace | voktə |
| hold | riƙe | guɓi |
| get, obtain | samu | pat |
| keep, retain | keɓe; ajiye | vundər |
| thing | abu | ərəm |
| give | bayar | buri |
| give back | mayar | məndər |
| preserve, look after | adana | |
| save, rescue | kuɓutar | ɗəlti |
| destroy | halaka | lii |
| harm, injure, damage | raunana | (cucee) |
| seek, look for | nema | mbək; mbəghə |
| find | samu; gano; tsintsa | paɗi |
| lose | ya da; ɓace; ɓatar; ci; kasa | mal |
| release, let go | saka | ŋgar |
| money | kuɗi | wurɓə |
| coin | tsabar kuɗi | saaba |
| rich | mai kuɗi; attajiri | yan rəp |
| poor | matalauci | barak rəəp |
| beggar | maroƙi; almajiri | bara |
| avaricious, stingy | marowaci | ɗaasə |
| lend | ranta; ara wa | dzur |
| borrow | ara; ranta | kap dzur |
| owe | bi bashi | biltədzur |
| debt | bashi | dzur |
| pay (vb) | biya | kwaat |
| account, reckoning | bayyana | tsul |
| tax, tribute | haraji | wurɓə gandu |
| hire | yi haya; ɗauka | hayaa |
| wages | albashi; kuɗin sati; kuɗin ƙwadago | kwattəghə caar |
| earn | sami lada; sami albashi | |
| buy | saya | ɗep |
| sell | sai da; sayar | ɗeeɓər |
| trade, barter | furfura; yi ciniki | (kasuwanci) |
| merchant | ɗan kasuwa | kon kasuwa |
| market (place) | kasuwa; maciya | (kaasuwa) |
| store, shop | kanti; shago | (kanti) |
| price | kuɗi; farashi | (laada) |
| dear (costly, expensive) | tsada | (saada) |
| cheap | araha | (araha) |
| share (distribute) | raba | vye |
| weigh | auna | pyaghsə |
| after | bayan | taŋkar |
| behind | bayan; baya | kar |
| beside | gefen | aa bə; bə |
| down, below | a ƙasa | aa atl |
| before | kafin | panti; dede |
| front | gaba | nan |
| inside, in | ciki | a gip |
| outside | waje; baya | kaari |
| under | ƙar̃ƙashin | aa gəsh |
| up, above | a sama | aa leyam |
| place | wuri | rəəp |
| put | sa; saka; sanya; ajiye | naa |
| sit | zauna | shik |
| lie down | kwanta; yi kwanciya | məər |
| stand | tsaya | dler |
| remain, stay | tsaya; zauna | ɓəətəŋ |
| remains, left overs | saura; rage | pasaŋi |
| collect, gather | tara | dzomi |
| pick up | ɗaga / ɗauko; ɗauka | kən |
| pile up | tara; tsiba | kashi |
| join, unite | haɗa; haɗu | maŋ |
| separate | ware; raba | vye |
| divide | raba | vye |
| open | buɗe | ta |
| shut, close | rufe | git |
| cover | rufe | zupti |
| hide, conceal | ɓoya | vundər |
| high | bisa; sama | leyam |
| low | fasa; maras tsayi | atl |
| top | sama | byaŋ |
| bottom | gindi; ƙar̃ƙashi | gəsh |
| end | ƙarshe | liŋ |
| pointed | tsini | byertə |
| edge | gefe; baki | bii |
| side | gefe; ɓangare | kar |
| middle, center | tsakiya | dlam |
| right (side) | dama | shimlə |
| left (side) | hagu | kalaŋ |
| near (adv) | kusa da | mat |
| far (adv) | nesa | dleyam |
| east | gabas | vaari tee mi |
| west | yamma | leyam teemi |
| north | arewa | areewa |
| south | kudu | kudu |
| grow | ƙaru; girma | |
| measure | auna; gwada | gwada |
| span, fathom | ɗani | |
| large, big | babba | daŋai |
| small, little | ƙarami | gəɓi |
| long | tsawo; dogo | zhaŋti |
| tall | dogo | lwii |
| short | gajere | ndəghei |
| wide, broad | faɗi; faffaɗa | ŋaləŋai |
| narrow | maras fāɗi; tsukakke | maɓi |
| thick (in dimension) | kauri | tswa |
| thin (in dimension) | siriri | jalaŋlal |
| deep | zurfī; zuzzurfa | goroŋ; goroŋi |
| shallow | maras zurfi | goroŋ nəŋ |
| flat | bai daya; lebur | kwaghal |
| straight | miƙaƙƙe | təghei |
| crooked | lanƙwashe | ŋgwoŋ |
| hook | ƙugiya | (kuugiyaa) |
| corner | kwana; kusurwa | duŋgu |
| cross | (kuros) | |
| square | murabba'i | |
| round | kewayayye; zagayayye | |
| circle | da'ira; kewaye | kugh loghəi |
| sphere, ball | ƙwallo | |
| line | layi | |
| hole | rami | shuu |
| like, similar | kamar | waa |
| change | sake; canja | (canji) |
| zero, nothing | sifiri | |
| one | ɗaya | nəm; bəgya |
| two | biyu | rop |
| three | uku | meen |
| four | huɗu | woopsə |
| five | biyar | naamtam |
| six | shida | maagh |
| seven | bakwai | wussərəmeen |
| eight | takwas | wusupsə |
| nine | tara | nantorəpsə |
| ten | goma | zup |
| eleven | goma sha ɗaya | zup tlii nəəm |
| twelve | goma sha biyu | zup tlii rop |
| fifteen | sha biyar | zup tli naamtam |
| twenty | ashirin | ziirop |
| hundred | ɗari | te nəm |
| thousand | dubu | (duɓənəəm) |
| count | ƙirga; ƙidaya | dliim |
| every, all | kowane; kowace | kwaŋ |
| much, many | yawa; da yawa | ŋaar |
| more | ɗaɗa; ƙara; sake; fi | (daɗa) |
| little (quantity), few | kaɗan | gəp |
| enough | isa; isasshe | kəmi |
| some | wani; wata | bəjən |
| multitude, crowd | taro | taaroo mbaam |
| full | cika; cikakke | kəmi |
| empty | bakome a ciki | regiiraŋ |
| part, piece | kashi; yanki; ɓangare; shashi | jaŋei |
| half | rabi | (rabi) |
| alone, only | kaɗai | woŋgən |
| first | farko; na farko | faari |
| last | ƙarshe; na ƙarshe | talləm |
| second | na biyu | kə rop |
| pair | ƙafa; taki; biyu-biyu | rop rop |
| two times | sau biyu | asəmii rop |
| third | na uku | kə meen |
| three times | sau uku | asəmii meen |
| time | lokaci; loto | lokaci |
| age | shekara | |
| new | sabo | məri |
| young | ƙarami | |
| old | tsoho | gwaasi |
| early | da wuri | rəɓi |
| late | makara; latti | makara |
| now | yanzu | ɗagi |
| immediately | nan take; yanzu-yanzu | (maza-maza) |
| swift, fast, quick | sauri | |
| slow | maras sauri | leelee |
| hasten, hurry | yi sauri; gaggauta; hanzarta | batl |
| retard, delay | makarar; tauye | laŋagaam |
| begin, beginning | fara; soma; farko | sooma |
| last, endure | ɗore | |
| end (temporal) | ƙarshe | pagha |
| finish | gama | pagha |
| cease, stop | tsaya; dakata | |
| ready | shirye; shirya | (shirya) |
| always | koyaushe; kullum; daɗai | (kullum) |
| often | sau da yawa | adəne adəne |
| sometimes | wasu lokatai | lokaci gələm |
| soon | an jima; da wuri; jim kaɗan | (an juma) |
| long-time (for a) | tsawon lokaci | zhəŋtə lookacii |
| never | taɓa | taɓa |
| again | kuma | panti |
| day | rana | piiɗi |
| night | dare | vor |
| dawn | assalatu; wayewar gari; asuba | tloghən ŋə rəp |
| morning | safiya | tli tliin |
| noon, midday | tsakar rana | piiɗi |
| afternoon | rana; yamma | piiɗi |
| evening | maraice; yamma | siitə |
| today | yau | pit goon; piɗi gon |
| tomorrow | gobe | tlii |
| day-after-tomorrow | jibi | tlii ghə gwa |
| yesterday | jiya | mbor |
| day-before-yesterday | shekaranjiya | mbuga |
| hour | sa'a; awa | awa |
| clock, timepiece | agogo | |
| week | mako; sati | saati |
| Sunday | Lahadi | |
| Monday | Litinin | (liitini) |
| Tuesday | Talata | Talata |
| Wednesday | Laraba | |
| Thursday | Alhamis | |
| Friday | Juma'a; Jumma'a | |
| Saturday | Asabar; Sati | |
| month | wata | car |
| year | shekara | shekaara |
| season | lokacin shekara | |
| smell (vb intrans) | yi ƙanshi; yi wari | ɗusuŋ |
| sniff | sansana; shinshina | jaa kəmshi |
| smell (vb trans) | sansana; shinshina | uusughi |
| fragrant, good smelling | ƙanshi | kəmshi |
| stinking, bad smelling | wari; ɗoyi | ɗusuŋi |
| taste | ɗanɗana | nyaasəm |
| sweet | zaƙi | təm |
| salty | mai gishiri | kwi |
| bitter | ɗaci | ɗaasə |
| acid, sour | tsami; mai yami | manzəŋai |
| brackish | zartsi | kəŋwa |
| hear | ji | wom |
| listen | saurara; sauraro; saurare | dler waagii |
| sound, noise | amo; ƙara | amo |
| loud | ƙarfi | nyap |
| quiet, silence | shiru | yoghən |
| see | gani | yen |
| look, look at | duba; diba | yeni |
| show | nuna; gwada | yenti |
| shine | yi haske; yi ƙyalli | tari |
| bright | haske | |
| color | launi | (kala) |
| light (in color) | haske | pelaŋai |
| dark (in color) | duhu; baƙi-baƙi | dzughən |
| white | fari | faali |
| black | baƙi | dzuŋi |
| red | ja | lagham; laghəmi |
| blue | shuɗi | shuuɗi |
| green | kore | (koore) |
| yellow | rawaya; ruwan ɗorawa | maa mbetlim |
| touch | taɓa; taɓawa | nduk |
| pinch | muntsuna; muntsine | riŋga |
| feel | ji; taɓa; gani | wom |
| hard | tauri | nyaɓi |
| soft | laushi; taushi | nyapɗaŋ |
| rough | kaushi | woghshəp |
| smooth | sumul; santsi; laushi | mul |
| sharp | kaifi | ciighən |
| blunt, dull | dasashe | eeciiraŋ; ndus |
| heavy | nauyi | ŋaɓər |
| light (in weight) | maras nauyi | həptələm |
| wet, damp | jiƙaƙƙe | dəghi |
| dry | busasshe | kuuni |
| hot | zafi | ŋaani |
| warm | ɗumi | ŋaani |
| cold | sanyi | rəp shimti; (sanyi) |
| clean | tsabtatacce; shararre | tsapta |
| dirty, soiled | dauɗa; datti | dusəkin; dzuntun |
| wrinkled | yamutsattse | nughur |
| soul, spirit | ruhu; ruhi | səghəntə |
| surprised, astonished | mamaki | |
| good fortune, luck | sa'a | (saa) |
| misfortune, bad luck | rashin sa'a | saaʔaarəŋ |
| joyful, glad, happy | farin ciki | faltu |
| laugh | dariya | gaatlə |
| smile | yi murmushi | pur bəgaam dler |
| play | yi wasa | baatə; sur |
| love | so; ƙaunata | ndəkti |
| kiss | sumbata | |
| embrace | runguma | ruŋguma |
| pain | ciwo | ciwo |
| grief, sorrow, sadness | baƙin ciki | dzuŋtu |
| anxiety, worry | juyayi; damuwa | tlakkən |
| regret, be sorry | yi baƙin ciki; yi nadama | sannu |
| pity | tausayi | (tausayi) |
| cry, weep | yi kuka | naagha |
| tear (noun) | hawaye | lum |
| groan | gunaguni | (surutu) |
| hate | tsana | ŋgeetə |
| anger | fushi; hasala | maŋtə |
| envy, jealousy | kishi; ƙyashi | bəstu |
| shame (noun) | kunya | kwamlə |
| proud | mai girman kai; alfahari | gərtə |
| dare | ƙalubalanta | (kalubalanta) |
| brave | jarumi; namiji | laghəmani |
| fear, fright | tsoro | bərtə |
| danger | haɗari; hatsari | karo |
| desire, want | so; yi sha'awa | ndək |
| choose | zaɓa | kən |
| hope | fata; sa rai | (paataa) |
| faithful | na ƙwarai; amintaccen | |
| true | na gaskiya | gaskiya |
| lie, tell lies | yi ƙarya | loghabi |
| deceit | ruɗi; yaudara | loghabi |
| forgive | yafe wa | (yaafee) |
| good | mai kyau; na kirki | mbon |
| bad | maras kyau; mugu | bəsi |
| right, correct | daidai | deidei |
| wrong | ba daidai ba | deideiraŋ |
| fault | laifi; aibu; kure | (laifi) |
| mistake, error | kuskure; kure | maləghən |
| blame | zarga | yen yiri |
| praise | yaba; yabo | (yaabaa) |
| beautiful | kyakkyawa | mbon |
| ugly | mummuna | bəsi |
| greedy | mai zari; hanamau; haɗama | (haɗama) |
| clever | mai azanci; dabara; fasaha; wayo | azanci |
| mind | tunani; ƙwalwa; basira | ɓurgo gaam |
| think (= reflect) | tunani | (sammani) |
| think (= be of the opinion) | gani; ji | (sammani) |
| believe | yarda da; yi imani | yarda |
| understand | fahimta; gane | womwa |
| know | sani | nəmi |
| guess | cita; cinta; canka | dak am faɗi |
| imitate | kwaikwaya | kumtə |
| seem | nuna alama | eeca |
| idea, notion | shiri; shawara | (dabaara) |
| wise | wayayye | kwaikwai |
| foolish, stupid | sauna; wawa | suuru |
| insane, crazy | taɓaɓɓe | suuru |
| learn | koyo | kwaləm |
| study | karanta; yi nazari | |
| teach | koya wa | kwaləm |
| pupil | ɗalibi; ɗan makaranta | wun kwalləmi |
| teacher | malam; malami | |
| school | makaranta | (makaranta) |
| remember | tuna | taŋ |
| forget | manta | məsəŋ |
| clear, plain | zahiri | apiili |
| obscure | ɓoyayye | vundiri |
| secret | asiri; sirri | (asiri) |
| sure, certain | tabbata | tabbata |
| explain | bayyana | tsul |
| intention, purpose | nufi; niyya; manufa | nupi; nufi |
| cause | sa | daliili |
| doubt | yi shakka; yi kokwanto | shakka |
| suspect | zarga; yi wa zargi | |
| betray | ci amana | (ci ama ana) |
| need, necessity | bukata; wajibi | |
| easy | sauƙi | (sauki) |
| difficult | wuya; wahala | eeŋan |
| try, attempt | yi ƙoƙari; gwada | (gwada) |
| way, manner | hanya; yanayi | tsop |
| and | da; kuma | maa |
| because | saboda | waagii caa; sabo tee bə |
| if | in; idan | an |
| or | ko | (ko) |
| yes, affirmative | i; na'am | waa gii ghən |
| no, negative | a'a; babu | aaʔaa |
| how? | yaya | nii ghənə |
| how many? | nawa | maniighənə; mani |
| how much? | nawa | mani-mani |
| what? | me; mene ne | noghən no |
| when? | yaushe; wane lokaci | te rəpni |
| where? | ina | ani |
| which? | wane | bəgya ghənə |
| who? | wa; wane ne | geenəghənə |
| why? | don me; me ya sa | noghən saa |
| voice | murya | yuwar |
| sing | rera waƙa | waasər |
| shout, cry out | yi ihu | dəŋ yuwar |
| whisper | raɗa | shige |
| mumble | yi gunguni; yi gunaguni | pur bada bada |
| whistle | yi fito | fifiyaatə |
| shriek, screech | yi ƙara | dəŋ yuwar |
| howl | yi kuka; yi ƙara; yi ƙugi | naktə |
| speak, talk | yi magana | mambur |
| stutter, stammer | yi i'ina | zham; zhamtə |
| say | ce; faɗa | woli |
| tell story | bada labari | bə labaari |
| speech (make a) | jawabi | (jawaabi) |
| silent (be) | yi shiru | yoghən |
| language | harshe; yare | bii |
| word | kalma | mambur |
| name | suna | suŋ |
| ask (question, inquire) | tambaya | dzoni |
| answer | amsa wa | kaɓə |
| admit, confess | yarda | yarda |
| deny | musa; yi inkari; toge | ŋgee |
| ask, request | roƙa | kam |
| promise | yi alkawari | (alkawari) |
| refuse | ƙi | ŋgee |
| forbid | hana | ləmtə |
| rebuke, scold | kyara; tsawata wa | |
| call (=summon) | sammaci; kira | (saamaci) |
| call (=name) | kira | ŋgaabə |
| announce | ba da sanarwa; shelanta | fowur |
| threaten | yi wa barazana; ba da tsoro | (barazana) |
| boast | cika baki; kambama kai | kas(ə)ban |
| write | rubuta | njar |
| read | karanta | (karanta) |
| paper | warƙa; takarda | (warka) |
| pen | alƙalami; biro | |
| book | littafi | |
| poet | mawaƙi; sha'iri | kon sər |
| flute | siriƙi; sarewa; tiliɓoro | mbuzhar |
| drum | ganga | gaŋga |
| horn, trumpet | kakaki | mbee |
| rattle | caki | |
| country | ƙasa | atl |
| one's native country | ƙasar mutum ta haihuwa | |
| city, town | birni | bən |
| village | ƙauye | bən |
| boundary | iyaka | liŋ |
| people (populace) | mutane; jama'a | mbaam |
| tribe, clan | kabila | (zuuriya) |
| chief, chieftain | sarki | goŋ |
| staff, walking stick | sanda | meelaŋ |
| rule, govern | shugabanta; yi mulki | |
| king, ruler | sarki | goŋ |
| queen | sarauniya | |
| noble, nobleman | bafada; maimartaba | daŋ mbaam |
| citizen, subject | ɗan ƙasa | mun atl; mun bən |
| master | maigida | baa keen |
| slave | bawa | ɓyak |
| servant | bara; baranya | |
| freeman | 'yantaccen mutum | |
| command, order | umarta | |
| obey | bi; kiyaye | (ladabi) |
| let, permit | yarda; bari | tər |
| friend, companion | aboki | yerim |
| enemy | abokin gaba | ŋgaasha |
| neighbor | maƙwabci | (makwabcii) |
| stranger | baƙo | maɗak |
| guest | baƙo | maɗak |
| host | mai masauki | rəpgi wun meese |
| help, aid | taimako; agaza | səmtire |
| hinder, prevent | hana; tauye | ɗak |
| custom | al'ada | gaado |
| strife, quarrel | husuma; faɗa | tleridlaŋ |
| conspiracy, plot | ƙullalliya; haɗinbaki | moŋabi |
| meet | gamu; sadu | maŋ; jaŋ tee tsop |
| prostitute | karuwa; kilaki | pur məŋtə |
| fight (vb) | yi faɗa; yi yaki | dlaŋ |
| war, battle | yaƙi | maŋtə |
| peace | lumana; zaman lafiya | shikkən laafiya |
| army | dakaru | (soja) |
| soldier | soja | (soja) |
| weapons, arms | makamai; kayan yaƙi | ərəm maŋti |
| club | kulki | ndoktlum |
| battle-ax | taƙwabin yaki | adda |
| sling | majajjawa | tlim baaro |
| bow | baka | məəm |
| arrow | kibiya | pyas |
| spear | mashi | gas |
| sword | takobi | adda |
| gun, cannon | bindiga; igwa | |
| armor (defensive) | sulke | loghət val |
| helmet | hular kwano | taagiya kwaano |
| shield | garkuwa | koptəŋ |
| fortress | ganuwa | |
| tower | hasumiya | |
| victory | nasara | |
| defeat | kayarwa; samun galaba | |
| attack | yi farmaki | yoor maŋtə |
| defend | tsare; kare kai; kariya | dləghəbi |
| retreat | ja da baya; koma da baya | mənakar |
| surrender | sallama; ba da kai; miƙa wuya | tərə yuwar |
| captive, prisoner | fursunan; yaƙi | ɓyak |
| guard, sentinel | mai gadi | gaadi |
| booty, spoils | ganima | |
| ambush | fako; kwanto; faka | |
| fisherman | masunci | (suu) |
| fishhook | fatsa | ŋgar kugiya |
| fishing line | igiyar fatsa | |
| fishnet | taru | |
| fish trap | tarkon kifi | |
| bait | naman jikin ƙugiya | |
| hunt | farauta | ləəp |
| shoot | harba; harbi | mbok |
| miss (target) | kuskure | baala |
| trap (noun) | tarko | (kapito) |
| trap (vb) | kama da tarko | |
| law | shari'a; doka | (shariy'a); (doka) |
| court | kotu | (kotu) |
| judge (vb) | yanke hukunci | (yankˀe); (hukunci) |
| judgment | hukunci | (hukunci) |
| judge (noun) | alƙali; mai shari'a | (alkˀali) |
| plaintiff | mai ƙara | (mai kara) |
| defendant | wanda ake ƙara | (wanda ake kara) |
| witness | mai shaida | (saida) |
| swear | rantse; yi rantsuwa | (rantsuwa) |
| oath | rantsuwa | (daukan alkawari) |
| accuse | tuhuma; caja; ɗafa wa | (zargi) |
| condemn | yi tir da; yanke wa hukunci | (hukuncin kisa) |
| convict (vb) | zartar da hukunci; sami da laifi | (zartar da hukuncin) |
| acquit | saka; sallama | (saki) |
| guilty | mai laifi | (laifi) |
| innocent | maras laifi | (maras laifi) |
| penalty, punishment | horo | hooroo |
| fine | tara | (tara) |
| prison, jail | kurkuku; gidan yari | (gidan yari) |
| murder | kashe | (kashe) |
| adultery | kwartanci; zina | (farka) |
| rape | yi wa fyaɗe | (fyaɗee) |
| arson | aikata laifin ƙone-ƙone | (kone-kone) |
| perjury | shaiɗar zur; ƙarya a kotu | loghabi |
| steal | sata | məghər |
| thief | ɓarawo | məghər |
| religion | addini | caapi |
| God | Ubangiji; Allah | leyam |
| temple, church | wajen bauta; ɗakin ibada | rəp bauta |
| altar | teburin hadaya | |
| sacrifice, offering | hadaya | |
| worship | bauta | (bauta) |
| pray | roka; yi salla | kan bi |
| priest | fada | buwaarə |
| holy, sacred | tsarki; tsarkakke | |
| preach | yi wa'azi | |
| bless | albarkata | (albarka) |
| curse | yi tir; zaga; la'anta | |
| fast (vb) | yi azumi | (azumi) |
| heaven | sama; Aljanna; Lahira | aljanna |
| hell | Wuta; Jahanama | wuutu |
| demon (evil spirit) | shaiɗan; ibilis; aljan | (sheetan) |
| idol | gunki | waarə |
| magic, witchcraft, sorcery | tsafi; dabo; maita | məŋti |
| sorcerer, witch | maye; mayya | koni məŋtə; ger məŋtə |
| fairy, elf | aljana | loɗi |
| ghost, phantom | fatalwa | waal |
| omen, portent | ishara; alama | |
| calm (of sea) | yətər raŋ |
Duba kuma
[gyara sashe | gyara masomin]Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Polci". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ Blench, Roger. 2014. A wordlist of Zul. Cambridge: Kay Williamson Educational Foundation.
- ↑ Ronald Cosper. 2015. Hausa dictionary. In: Key, Mary Ritchie & Comrie, Bernard (eds.) The Intercontinental Dictionary Series. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (Available online at http://ids.clld.org/contributions/220, Accessed on 2019-12-31.)
- ↑ Ronald Cosper. 2015. Polci dictionary. In: Key, Mary Ritchie & Comrie, Bernard (eds.) The Intercontinental Dictionary Series. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (Available online at http://ids.clld.org/contributions/221, Accessed on 2019-12-31.)